"Phương Dật, cậu thấy không? Đến Tôn lão còn thấy tớ làm chuyến này có tiền đồ đấy chứ..."

Nghe Tôn lão khen mình một câu, Bàn Tử sướng như ăn phải nhân sâm, khắp người mười vạn tám nghìn lỗ chân lông như mở toang, dương dương tự đắc nói với Phương Dật: "Tớ đã tính toán đâu vào đấy rồi, chúng ta sẽ sang bên Triêu Thiên Cung bày hàng vỉa hè. Phương Dật, cậu hiểu biết nhiều thì phụ trách nhập hàng, còn chuyện tiêu thụ cứ để tớ với Tam Pháo lo..."

Bàn Tử biết rõ, muốn hiện thực hóa ý tưởng của mình, ý kiến của Phương Dật là cực kỳ quan trọng. Bởi vì hắn và Tam Pháo đều là những kẻ "vô sản" trắng tay, hai vạn đồng đang có trong tay bây giờ cũng là do Phương Dật quên mình phục vụ mà có được. Nếu Phương Dật không gật đầu, mọi chuyện đều coi như công cốc.

"Tôn lão, chuyện này làm được không ạ?" Nghe lời của thằng béo, Phương Dật quay sang nhìn Tôn Liên Đạt. Có một chuyên gia như ông ở đây mà không hỏi, chẳng phải là phí phạm sao?

"Kinh doanh đồ cổ cần một số vốn khổng lồ. Theo ý tôi, các cậu nên bắt đầu từ việc buôn bán một ít Văn Ngoạn đã..."

Tôn Liên Đạt suy nghĩ một lát rồi nói: "Mấy năm nay kinh tế trong nước đã tốt hơn rất nhiều, mọi người cũng có chút tiền nhàn rỗi trong tay. Lẽ dĩ nhiên, người chơi đồ cổ cũng nhiều hơn trước. Nhưng đồ cổ đòi hỏi phải có sự rèn luyện chuyên nghiệp nhất định, thời cơ các cậu kinh doanh đồ cổ bây giờ vẫn chưa chín muồi."

"Ấy, lão gia tử, đồ cổ với Văn Ngoạn chẳng phải là giống nhau sao?" Tôn Liên Đạt chưa dứt lời đã bị Bàn Tử cắt ngang. Hai từ "đồ cổ" và "Văn Ngoạn", trong tai hắn nghe chả khác gì nhau.

"Làm sao mà giống nhau được?" Nhìn mấy thanh niên trước mặt vẻ mặt mờ mịt, Tôn Liên Đạt hỏi: "Các cậu có biết thế nào là đồ cổ? Và thế nào là Văn Ngoạn không?"

"Không biết ạ!" Phương Dật, Bàn Tử và Tam Pháo đồng thanh đáp.

"Chà, cái gì cũng không biết mà đã muốn nhập môn rồi, đúng là nghé con không sợ cọp mà..." Tôn Liên Đạt cười khổ lắc đầu, thở dài nói: "Để tôi kể cho các cậu nghe thế nào là đồ cổ, hay còn gọi là văn vật đã..."

Trước khi về hưu, Tôn Liên Đạt không chỉ là Viện trưởng Bảo tàng Kim Lăng, mà còn là giáo sư Khoa Bảo tàng học của Đại học Kim Lăng, chuyên giảng dạy môn Quản lý Bảo tàng. Đã lâu lắm rồi ông không đứng lớp, nhưng dù chỉ có ba người trước mặt, Tôn Liên Đạt vẫn quen thuộc ho khan một tiếng, đưa tay sờ về phía chén trà trên tủ đầu giường.

"Ấy, lão gia tử, cháu rót thêm nước cho ông ạ..."

Bàn Tử rất có mắt, nhanh nhẹn cầm bình nước rót đầy chén cho Tôn lão. Hắn cùng Tam Pháo, mỗi người kéo một chiếc ghế đẩu, ngồi nghiêm chỉnh ở giữa giường của Tôn Liên Đạt và Phương Dật. Cũng bởi điều kiện có hạn, chứ nếu không, để tỏ rõ thái độ học tập nghiêm túc của mình, chắc Bàn Tử còn muốn kiếm một quyển sổ (laptop) để ghi biên bản nữa.

"Ừm, trò giỏi dễ dạy..." Uống một ngụm nước, lão gia tử có thiện cảm hơn một chút với Bàn Tử. Thằng nhóc này tuy có hơi tham tài, nhưng biết tôn sư trọng đạo, vẫn còn tiền đồ để bồi dưỡng.

"Trước hết, hãy nói về đồ cổ. Đặc điểm của đồ cổ, đầu tiên phải xét đến niên đại. Đã gọi là 'cổ', khi tìm kiếm đồ cổ nhất định phải xem tuổi đời của nó có đủ 'cổ' hay không. Mà chữ 'cổ' này đại diện cho niên đại ít nhất phải từ trăm năm trở lên, nếu không thì chỉ có thể được gọi là hàng mỹ nghệ hiện đại hoặc cận đại thôi.

Đặc điểm thứ hai của đồ cổ chính là sự khan hiếm, hay như người xưa vẫn nói "vật hiếm thì quý". Cần xem số lượng còn tồn tại có đủ ít hay không. Những món đồ vừa cổ, vừa hiếm thì chắc chắn sẽ được săn đón. Thằng béo này, nếu cháu may mắn đào được một cặp bát trà Nhữ Diêu đời Tống trị giá hàng triệu, thì nhất định phải đập vỡ một cái đi."

"Vì sao ạ? Một cặp đáng giá vậy cơ mà, hai cái kiểu gì cũng phải bán đắt hơn một cái chứ?" Bàn Tử không hiểu hỏi. Nghe cái "tiếng vang" đó thôi đã biết trị giá bạc triệu rồi, chuyện ngu xuẩn như vậy hắn đời nào chịu làm.

"Tiểu Phương, cháu có biết vì sao không?" Tôn Liên Đạt cười nhìn về phía Phương Dật đang trầm ngâm suy nghĩ.

"Tôn lão, chẳng phải ông đã nói rồi sao ạ? Vật hiếm thì quý..." Phương Dật suy nghĩ một lát, rồi nói: "Hai cái tuy là một đôi, nhưng một cái lại càng trở nên độc nhất vô nhị."

"Đúng vậy, chính là đạo lý đó!" Nghe Phương Dật nói, Tôn lão gật đầu cười rồi nói: "Đập vỡ một cái, thì cái còn lại sẽ trở thành vật độc nhất vô nhị, giá trị của nó có thể tăng lên gấp bội. Vì sao ư? Bởi vì trên đời này nó là độc nhất."

"Cháu hiểu rồi, nhưng làm vậy cũng thất đức quá chứ?" Tam Pháo tặc lưỡi, suy nghĩ của hắn cũng gần giống Bàn Tử.

"Tiểu Phương, cháu nghĩ sao?" Tôn lão lại đẩy đề tài sang cho Phương Dật.

"Cháu cũng thấy làm vậy không ổn..." Phương Dật nói: "Những vật được bảo tồn hơn trăm năm, thậm chí hơn nghìn năm, đều vô cùng trân quý, không thể dùng tiền bạc để đong đếm giá trị của chúng. Nếu thật sự đập vỡ một cái, không khỏi quá đỗi đáng tiếc."

"Ừm, tâm tính mấy đứa tốt đấy." Tôn Liên Đạt vui vẻ gật đầu rồi nói: "Việc đập vỡ một món đồ cổ giống nhau để duy trì sự khan hiếm này, đó là việc của những kẻ buôn đồ cổ. Còn nếu xét theo góc độ bảo vệ văn vật, hành động của họ là phạm tội, là tội ác chống lại văn minh."

Tôn Liên Đạt khơi gợi đề tài này, thực chất là muốn xem phẩm hạnh của mấy người trẻ tuổi trước mặt ra sao. Nếu họ đồng tình với cách làm đập phá đồ cổ, vậy thì cuộc nói chuyện hôm nay sẽ dừng lại tại đây, Tôn Liên Đạt sẽ không truyền thụ cho họ bất kỳ kiến thức nào nữa.

Nhưng câu trả lời của Phương Dật và những người khác khiến Tôn Liên Đạt rất hài lòng. Mấy thanh niên này tuy có vẻ rất thiếu tiền, nhưng kể cả thằng béo kia, đều không bị đồng tiền làm mờ mắt, vẫn giữ được khả năng phân biệt thị phi.

"Nói một cách đơn giản, đồ cổ mang một cảm giác dày dặn, nặng nề của dòng chảy lịch sử thăng trầm. Nó là bằng chứng rõ nét nhất cho sự phát triển về chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự của một xã hội trong từng thời kỳ. Rất nhiều thành quả khảo cổ đều được suy đoán từ những món đồ cổ.

Và một điểm nữa là đồ cổ đáng giá sưu tầm phải là những món đồ có văn hóa, có giá trị thưởng thức, có tính nghệ thuật. Xưa kia, các nhà sưu tầm lớn đều xuất phát từ lòng say mê sưu tầm. Họ truyền thừa vật chứng văn minh, gìn giữ tình cảm sâu sắc. Đó mới là ý nghĩa đích thực của việc sưu tầm."

Nói đến đây, khuôn mặt Tôn lão lộ ra một chút cảm xúc khó tả.

Bản thân Tôn Liên Đạt cũng là một nhà sưu tầm, và ông luôn kiên trì giữ vững tôn chỉ của việc sưu tầm. Nhưng xã hội bây giờ quá coi trọng vật chất, khiến cho việc sưu tầm biến thành một hình thức đầu tư có khả năng tăng giá trị tài sản hơn cả cổ phiếu hay bất động sản. Điều này dẫn đến nạn trộm mộ hoành hành, rất nhiều đồ cổ quý giá bị tuồn ra nước ngoài, đó cũng là nỗi đau khôn xiết của Tôn lão và những người như ông.

"Phương Dật, các cháu sau này nếu kinh doanh đồ cổ, nhất định phải nhớ kỹ một điều: Có thể mua bán đồ cổ, nhưng tuyệt đối không được bán những văn vật quý giá cho người nước ngoài..."

Sắc mặt Tôn lão trở nên nghiêm nghị. Thương nhân theo đuổi lợi nhuận là điều không đáng trách, nhưng phải tự bản thân kiên định giữ vững điểm mấu chốt của mình. Tôn Liên Đạt không muốn vì một buổi nói chuyện hôm nay của ông mà sau này lại tạo ra vài kẻ buôn đồ cổ vô nguyên tắc.

Không hiểu vì sao, ba gương mặt còn non nớt trước mặt lại cho Tôn Liên Đạt một cảm giác rằng, có lẽ sau này bọn họ thật sự sẽ làm nên chuyện lớn trong lĩnh vực đồ cổ.

"Tôn lão, chúng cháu sẽ ghi nhớ ạ..." Phương Dật và những người khác gật đầu. Dựa vào thái độ của Mãn Quân đối với Tôn lão, họ đều có thể nhận ra rằng Tôn lão tuyệt đối là một nhân vật rất lợi hại trong lĩnh vực đồ cổ. Bởi vậy, mỗi lời Tôn lão nói ra đều được mấy người khắc sâu trong lòng.

"Được rồi, vậy tôi sẽ nói một chút về Văn Ngoạn nhé..." Chứng kiến thái độ của mấy người, Tôn lão hài lòng gật đầu, rồi nói: "Từ 'Văn Ngoạn' này có lẽ xuất hiện vào thời Thanh Ngũ Đế. Ban đầu, nó chỉ được định nghĩa là 'văn phòng tứ bảo' gồm bút, mực, giấy, nghiên mực, cùng với các loại văn phòng phẩm đồng bộ khác như gác bút, chậu rửa bút, hộp mực, nghiên nhỏ giọt nước, bình nước, kê tay, chặn giấy, hộp ấn, con dấu, vân vân..."

Những văn phòng phẩm này có tạo hình đa dạng, tinh xảo, vừa có thể dùng để ngắm thưởng, vừa có thể cầm trong tay mà vuốt ve. Chúng trở thành vật trang trí, là sản phẩm thủ công mỹ nghệ được đặt trong thư phòng, trên bàn học. Bởi vậy, một số người gọi chúng là Văn Ngoạn.

Thế nhưng, đến thời hiện đại, giới cổ vật đã mở rộng ý nghĩa của Văn Ngoạn. Nhiều hạng mục phụ cũng được thêm vào phạm vi Văn Ngoạn, như những vật nhỏ làm từ ngọc, trúc, gỗ, ngà, đồng, đá, sơn mài, xà cừ, mã não, tử sa, thủy tinh... tất cả đều được gọi là Văn Ngoạn.

Nói đến đây, Tôn Liên Đạt dừng lại một chút, cầm ly trà lên uống một ngụm rồi nói tiếp: "Điểm khác biệt giữa Văn Ngoạn và đồ cổ là, Văn Ngoạn không yêu cầu về niên đại, mà lại có yêu cầu rất cao về chất liệu và kỹ thuật chế tác. Với vẻ tao nhã, mang đậm chất văn chương, phần lớn Văn Ngoạn được các nghệ nhân điêu khắc, chế tác để phù hợp với gu thẩm mỹ của giới văn nhân mặc khách...

Có những Văn Ngoạn trực tiếp xuất phát từ ý tưởng sáng tạo của văn nhân, thậm chí vốn dĩ là những tác phẩm ngẫu hứng của các văn nhân nhã sĩ. Bởi vậy, nội hàm văn hóa và chiều sâu tích lũy của Văn Ngoạn vô cùng phong phú. Đương nhiên, khi vuốt ve Văn Ngoạn, người chơi cũng chú trọng đến thời gian. Bất kể là loại Văn Ngoạn nào, qua thời gian được bao phủ và chơi, chúng đều sẽ tạo ra lớp bao tương (lớp patin) óng ánh, dày dặn, càng lâu càng trở nên đáng yêu.

Còn đồ cổ, ý nghĩa chính của nó là để sưu tầm. Những vật phẩm sưu tầm loại này cơ bản đều được trưng bày quanh năm để ngắm nhìn, sẽ không mang theo bên người, cũng sẽ không hoặc rất ít khi được cầm trong tay mà vuốt ve. Đây cũng là một trong những điểm khác biệt lớn nhất giữa đồ cổ và Văn Ngoạn."

Với tư cách từng là giáo sư đại học, Tôn Liên Đạt giảng giải về sự khác biệt giữa đồ cổ và Văn Ngoạn một cách sâu sắc, dễ hiểu. Ngay cả ba người như Phương Dật, những kẻ dốt đặc cán mai về đồ cổ Văn Ngoạn, cũng có thể nghe hiểu rõ ràng. Sau lời giải thích của Tôn Liên Đạt, trong lòng mấy người đều đã có một cái nhìn đại khái và nhận thức cơ bản về nghề đồ cổ này.

"Nghe lão gia tử nói chuyện, đúng là hơn đứt mười năm đọc sách!" Dường như bị Tôn Liên Đạt lây, Bàn Tử nói chuyện cũng rõ ràng chau chuốt câu từ.

"Bàn Tử, mày học cấp hai tổng cộng có chín năm thôi mà..." Tam Pháo ở một bên không chút nể mặt, vạch trần bằng cấp của Bàn Tử ngay tại chỗ.

"Mày chẳng phải cũng vậy sao? Đại ca đừng nói nhị ca..." Bàn Tử nghe vậy nhếch miệng. Thực ra, ở quê bọn hắn, được học lên cấp hai đã là điều không dễ dàng. Trong số bạn bè của Bàn Tử còn có người còn chưa tốt nghiệp tiểu học.

"Thế nào rồi? Nghe lão già này nói một hồi như vậy, các cậu còn định làm cái này nữa không?" Nói chuyện một hồi lâu, Tôn Liên Đạt cũng cảm thấy hơi khát nước, nâng chén trà lên lại uống một ngụm. Chỉ có điều đang bị bệnh không thể uống trà, nên nước lọc uống vào miệng có chút nhạt nhẽo vô vị.

"Chuyện này phải nghe Dật ca thôi..." Điều có chút vượt ngoài dự liệu của Tôn Liên Đạt là, khi ông hỏi câu đó, thằng béo vốn ban đầu hăm hở đòi làm lại quay sang nhìn Phương Dật. Điều này khiến Tôn Liên Đạt lập tức hiểu ra rằng, hóa ra người làm chủ trong ba người họ vẫn là Phương Dật, người ít nói nhất.

Toàn bộ quyền lợi đối với bản dịch này đã được truyen.free sở hữu và bảo vệ.