Đúng như dự đoán, khi Tết chỉ còn mấy ngày, dân lân bang dắt díu nhau tìm đến bờ sông Dâu để xin lương thực. Tất cả đều nghèo xơ xác, những bộ quần áo mỏng manh vá chằng vá đụp không đủ giữ ấm. Dù có đội nón lá, khoác áo tơi bện rơm, cái lạnh vẫn thấm thấu da thịt họ.

Không thể vượt sông, họ túm tụm lại bên bờ. Đoàn người đủ mọi lứa tuổi, từ người già, phụ nữ, trẻ nhỏ đến thiếu niên, nhưng đàn ông trong độ tuổi sung quân thì rất ít. Chương và Bỉnh Di đã lường trước được tình cảnh này, bởi lẽ mọi thứ quá dễ đoán định.

Họ là những nạn nhân của chiến tranh, khi mà những người đàn ông trụ cột trong gia đình đều đã bỏ mạng nơi khói lửa binh đao. Giá lương thực tăng cao khiến những người nghèo như họ không thể cầm cự được lâu hơn nữa. Quân Thiên Đức đã hướng dẫn họ đến ở trong những ngôi làng mới dựng. Tuy làng còn sơ sài với mái tranh che nắng che mưa, nhưng ít nhất cái đói và cái lạnh đã tạm thời bị đẩy lùi.

Chính quyền Thiên Đức đã huy động bách tính trong phủ cùng nhau nhường cơm sẻ áo cho lưu dân. Ở đầu mỗi làng, người ta đặt nhiều thùng gỗ lớn. Dân làng, ai có lòng hảo tâm, cứ tùy ý cho gạo, ngũ cốc, hoặc quần áo cũ vào đó. Nhiều người dân ở phủ Thiên Đức vốn dĩ cũng từng là lưu dân đến nương nhờ, nên nay có chút của ăn của để họ cũng không hề hẹp hòi.

Những thùng quyên góp, sau khi đã đầy – mà nếu chưa đầy thì quân Thiên Đức sẽ bổ sung cho đủ – được đem đến các làng mới dựng để phân phát. Một vài cụ cao niên ở làng quyên góp được mời đi cùng để giám sát và có đôi lời động viên bà con mới đến. Khi trở về, các vị cao niên kể lại những gì mắt thấy tai nghe, rằng làng mình quyên góp vẫn còn ít hơn làng khác, và rằng quân Thiên Đức đã âm thầm đổ thêm cho đầy để giữ thể diện cho làng.

Thế là, hầu hết các làng lại ủng hộ thêm đợt nữa, trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện.

Chương không thiếu áo ấm, cũng chẳng thiếu lương thực, nhưng điều cậu mong muốn là bách tính phát huy lòng nhân ái, biết quan tâm đến nhau. Chính quyền Thiên Đức đã cấp phát 5000 áo ấm cũ từ quân đội cùng hàng vạn y phục khác cho lưu dân mới đến. Lương thực trợ cấp được phân phối phù hợp với nhân khẩu và độ tuổi của mỗi gia đình. Trẻ em được đến trường; người lớn tuổi thì nuôi cá, trồng rau, chăn nuôi gia súc, gia cầm với vốn do quân Thiên Đức cung cấp. Quân Thiên Đức cũng sắp xếp thiếu nữ, phụ nữ đi học lớp may vá hoặc làm việc tại các xí nghiệp xi măng, phân bón, chăn nuôi lợn… Một số ít thiếu nữ 15, 16 tuổi có tố chất được chọn vào quân Thần Vũ để đào tạo sớm. Riêng đàn ông, không tuyển được ai vào quân đội lúc này.

Nhìn chung, mọi người đều phải lao động. Tuy nhiên, họ được giúp đỡ để vượt qua cơn đói khổ, được tạo công ăn việc làm, và sau đó có thể tu chí làm ăn lâu dài.

Duệ đã nắm toàn bộ ruộng đất trong phủ Thiên Đức, kể cả những diện tích có thể khai hoang. Lưu dân mới đến được giao vỡ đất khai khẩn trong khu vực hạn định và đổi lại, họ không phải nộp thuế trong vòng 5 năm. Nông cụ được cấp phát, trâu bò cũng được giao cho họ để chăn nuôi và sử dụng.

Làng mở đến đâu, trường học được xây dựng đến đó. Mỗi làng đều có hương ước riêng, song nhìn chung các điều khoản khá giống nhau. Điều khoản đầu tiên của hương ước luôn nhấn mạnh rằng dân làng phải hỗ trợ quân sĩ Thiên Đức khi cần, bởi quân sĩ là con em của họ và đang chiến đấu vì chính họ.

Vào cuối tháng Giêng năm Thiên Đức thứ 29, 10 ngôi làng mới do Bỉnh Di và các cộng sự dựng lên đã tiếp nhận gần 6000 nhân khẩu. Phạm Cự Lượng cho xây ba lô cốt lớn thông với nhau, mỗi lô cốt gồm hai tầng lầu, trên đỉnh là cột cờ. Nhìn từ xa, mỗi lô cốt trông hệt một kỳ đài, và chúng trở thành điểm đồn trú của 100 binh sĩ, có nhiệm vụ bảo vệ dân cư vùng đất mới này.

Trong khi các vùng như Siêu Loại, châu Vũ Ninh hay Tế Giang, quân dân đang quay quắt lo lắng chuyện cơm ăn áo mặc, thì phủ Thiên Đức lại chú tâm tiếp nhận thêm dân. Kinh tế của phủ phát triển mạnh mẽ nhờ giao thương thuận lợi với La Thành, Sơn Tây và Hoa Quốc thông qua Hội Thương nhân. Tính đến cuối tháng Giêng năm Thiên Đức thứ 29, tầng lớp thương nhân tại phủ Thiên Đức đã tăng mạnh, đặc biệt là các tiểu thương từ Siêu Loại, La Thành đến đây kiếm kế sinh nhai, bởi Chương đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho họ. Những thương nhân làm ăn lớn hơn thì bắt buộc phải gia nhập Hội Thương nhân, nằm dưới sự kiểm soát của Ty Thương nghiệp.

Nhờ việc chú trọng nâng đỡ thương nhân, đồng thời phát triển nhiều ngành nghề và mặt hàng như phân bón lúa, chăn nuôi lợn, nu��i cá giống, sản xuất đường thô… đã mang lại nguồn lợi đáng kể cho chính quyền Thiên Đức vào thời điểm này. Nền kinh tế của phủ Thiên Đức không bị ảnh hưởng bởi tình hình chung của Vạn Xuân. Dù vụ thu hoạch lúa, ngô, khoai không tăng đáng kể so với năm trước, nhưng do các lân bang gặp khó khăn và chững lại, phủ Thiên Đức đã khéo léo tận dụng thời cơ này để phát triển thêm một bậc, ngay cả trong bối cảnh đại dịch châu chấu.

Khi Lam Khuê và sau đó là Uyển Như cùng mang thai, Chương muốn tự tay chăm sóc hai cô vợ theo cách riêng. Cậu đã dùng mía để làm ra đường mía thô, tức đường phên. Mía ở Vạn Xuân vốn chỉ là một loại cây ít giá trị kinh tế, người dân không trồng nhiều và cũng không biết cách làm thành đường. Chương lấy làm lạ về điều này. Cậu tự tay thử làm đường cho các cô vợ, và Uyển Như tất nhiên biết mình cần phải làm gì tiếp theo.

Nàng đã thành lập xí nghiệp sản xuất đường phên, đặt tên là Vạn Xuân. Lâm Chí Hòa góp ba phần vốn và lo việc thu mua mía, trong khi Lâm Uyển Như nắm giữ bí quyết chế biến. Hai cha con họ Lâm đem bán thứ đường phên đó cho những người giàu có trên khắp Vạn Xuân với giá cắt cổ, kèm theo những công dụng được Chương… vẽ ra. Dĩ nhiên, cái giá "trên trời" của đường phên cũng là do Chương bày kế.

Sau khi kiểm soát hoàn toàn hai bờ sông Dâu, Chương yêu cầu người dân trồng mía thành bãi dọc theo hai bên bờ sông. Quân Thiên Đức sẽ thu mua toàn bộ, thậm chí trả trước một phần tiền để khuyến khích dân có động lực trồng loại cây này. Mía bắt đầu được trồng đại trà từ tháng 2 năm Thiên Đức thứ 29, dự kiến thu hoạch sớm nhất vào cuối năm.

Bờ Bắc sông Thiên Đức cũng được tận dụng triệt để. Dân làng Môn được huy động bơi thuyền sang sông để trồng mía mà không sợ quân Vũ Ninh vương quấy phá. Chương tuyên bố thẳng thừng: nếu quân Vũ Ninh vương đụng vào mía của dân, hắn sẽ tiếp tục phá lũy thành và đánh Bát Vạn. "Dân trồng, quân canh" – đó là lời khẳng định. Thấy mía chẳng có mấy tác dụng kinh tế, vả lại dân bờ Nam chỉ lác đác trồng ven sông cũng chẳng hại gì, Vũ Ninh vương bèn nhắm mắt làm ngơ.

Xí nghi��p mía đường Vạn Xuân, trực thuộc Tổng Công ty Vạn Xuân, chỉ tuyển dụng công nhân là phụ nữ và người lớn tuổi. Chương yêu cầu như vậy nhằm tạo thêm công ăn việc làm cho hơn ba trăm người, chủ yếu là lưu dân mới đến. Tất nhiên, họ cũng bị quản lý chặt chẽ, đổi lại được nhận công xá rất hậu hĩnh. Chương đặt mục tiêu để toàn dân sẽ được dùng thứ đường phên với giá rẻ, sau khi đã "moi" được một khoản tiền lớn từ giới nhà giàu trong suốt một năm trời.

Chính những lúc như thế, Chương mới càng thấy rõ tác dụng của việc đã theo học nghề kinh doanh.

Kinh tế vững mạnh kéo theo nhiều lĩnh vực khác cùng phát triển. Nho sĩ từ nhiều nơi tìm đến, phần lớn trong số họ vẫn còn "chân trắng" (chưa có công danh). Chương trước sau vẫn trọng dụng các nho sĩ, nho sinh trẻ. Trong khi đó, nhiều nhân sĩ đứng tuổi đến phủ Thiên Đức một thời gian ngắn rồi lại rời đi, bởi những tư tưởng khác biệt.

Chương vẫn trọng vọng những nhân sĩ đứng tuổi, song họ không thể tiếp nhận hoàn toàn những tư tưởng mới lạ. Quan trọng hơn cả, họ không chấp nhận được vị thế bình đẳng của mình như nông dân hay thương nhân. Chương đề cao giáo dục, nhưng không có đặc quyền nào dành cho nhân sĩ nếu họ chưa chứng minh được năng lực.

Bên cạnh đó, việc chính quyền Thiên Đức đề cao vai trò của nữ giới, đặt họ ngang hàng với nam giới, cũng là điều mà nhiều nhân sĩ không thể chấp nhận.

Thứ nữa, Chương muốn hệ thống giáo dục sẽ phải dùng chữ Bụt, đồng thời hạn chế dần việc trích dẫn điển tích của Hoa Quốc trong quá trình dạy học. Cùng lúc đó, cậu đề cao tinh thần dân tộc, tuyên truyền rằng dân Vạn Xuân có tổ tiên riêng. Bên cạnh việc học chữ Bụt, các lớp thiếu niên còn được dạy toán học để rèn luyện khả năng tính toán nhanh. Tất cả những thay đổi này đều là trở ngại lớn đối với các nhân sĩ đứng tuổi.

Phạm Tu từng băn khoăn về việc Chương ít trọng dụng các nhân sĩ đứng tuổi. Chương giải thích cặn kẽ, tóm gọn trong một ý: Vạn Xuân cần những người trẻ dám nghĩ dám làm. Làm thì có thể sai, nhưng nếu cứ mãi nghĩ và làm theo lối cũ, thì Vạn Xuân sau này không th��� hùng cường được.

Thực tế, rất nhiều nho sinh, nho sĩ trẻ chưa có công danh, sau một thời gian ở phủ Thiên Đức, đã nhanh chóng hòa nhập. Họ làm việc ở nhiều ngành nghề, trừ quân sự, và đều đạt được những thành công nhất định. Nhiều người trong số các nho sĩ "chân trắng" ấy đã góp công lớn vào quá trình xây dựng phủ Thiên Đức, giúp quân Thiên Đức và Tổng Công ty Thiên Đức trở nên hùng mạnh.

Bản dịch thuật này thuộc về truyen.free, một sản phẩm trí tuệ có giá trị.