Gió sớm mơn man trên những mái nhà tranh, lướt qua những con ngõ nhỏ ngoằn ngoèo của Thị Trấn An Bình, mang theo hơi ẩm còn vương lại từ sương đêm và mùi khói bếp vương vấn từ những mái nhà mới thức giấc. Khi những tia nắng đầu tiên chưa kịp nhuộm vàng các ngọn cây cổ thụ, thị trấn đã bắt đầu cựa mình, nhộn nhịp hơn thường lệ. Tiếng gà gáy vang vọng từ các khu vườn, hòa cùng tiếng rao hàng đều đặn của những người bán hàng rong, tiếng xe ngựa lộc cộc trên con đường đất đã quen thuộc, và tiếng bước chân vội vã của những người dân đang bắt đầu một ngày mới. Dù ồn ào, nhưng đó là một thứ ồn ào quen thuộc, một bức tranh sống động của sự an bình, thân thiện và đầy sức sống. Mùi thức ăn từ các quán ăn nhỏ ven đường bắt đầu tỏa ra, quyện với mùi gỗ mục của những ngôi nhà cổ, mùi đất ẩm và thỉnh thoảng là mùi mồ hôi thoang thoảng của những người lao động sớm.

Giữa cái không khí nhộn nhịp ấy, Thư Đồng Tiểu An xuất hiện, dáng người gầy gò nhưng lại ẩn chứa một nguồn năng lượng dồi dào. Đôi mắt cậu bé toát lên vẻ thông minh và sự nhiệt huyết, chăm chú nhìn từng người qua lại. Trên tay cậu là một chồng giấy trắng đã được sao chép cẩn thận, từng trang giấy vẫn còn thoảng mùi mực mới. Đó chính là "Vạn Trang Luận" của Tạ Trần tiên sinh, bài luận về triết lý cân bằng của Nhân Đạo mà cậu đã tỉ mỉ chép lại suốt đêm qua. Cậu bé mặc chiếc áo vải thô cũ kỹ, nhưng mỗi bước chân đều toát lên vẻ hăng hái, tự hào về nhiệm vụ mình đang gánh vác.

Tiểu An không ngừng lại ở một chỗ. Cậu đi dọc theo con đường chính, dừng chân ở các ngã tư đông đúc, len lỏi vào khu chợ đã bắt đầu tấp nập, rồi ghé qua những nơi công cộng như giếng làng hay đình làng, nơi người dân thường tụ tập chuyện trò. Mỗi khi thấy một nhóm người đang đứng tán gẫu, hay một ai đó đang thong thả dạo bước, cậu bé lại nhẹ nhàng tiến đến, gương mặt rạng rỡ nở một nụ cười hồn nhiên.

"Thưa chư vị, thưa các bác, các cô, bài luận này là của Tạ Trần tiên sinh, nói về đạo lý cân bằng trong Nhân Đạo, xin mọi người đọc qua! Nó giúp khơi thông tâm trí, tránh xa những hiểu lầm cực đoan!" Giọng nói của Tiểu An, dù còn non nớt, nhưng lại trong trẻo và vang vọng, đủ sức thu hút sự chú ý giữa muôn vàn âm thanh của thị trấn.

Ban đầu, nhiều người qua đường chỉ ném cho cậu bé một cái nhìn tò mò, có chút hoài nghi. Họ đã quá quen với những cuộc tranh luận ồn ào về Nhân Đạo, những lời lẽ cực đoan đến từ các học giả hay cựu tu sĩ, khiến họ mệt mỏi và đôi khi cảm thấy chán nản. Một vài người chỉ xua tay, tiếp tục công việc của mình. Nhưng Tiểu An không nản lòng. Cậu vẫn kiên nhẫn, vẫn mỉm cười, chìa từng bản sao bài luận ra, như thể đang trao đi một báu vật.

"Bài luận này của Tạ Trần tiên sinh, chính là lời giải cho những trăn trở bấy lâu của chúng ta đó ạ!" Cậu bé nói thêm, giọng đầy tin tưởng.

Dần dần, sự nhiệt tình và chân thành của Tiểu An bắt đầu lay động lòng người. Một người đàn ông trung niên, vẻ mặt khắc khổ sau một đêm làm việc vất vả, nhận lấy một bản giấy. Ánh mắt ông ta quét qua những dòng chữ đầu tiên, rồi bỗng dừng lại. Một nếp nhăn trên trán ông giãn ra.

"Ồ, lại là bài luận của tiên sinh Tạ Trần sao? Ta nghe nói nó rất hay, để ta xem thử..." Người đàn ông thì thầm, rồi ngồi xuống bậc cửa một quán ăn, chăm chú đọc.

Không chỉ một người, mà nhiều người khác cũng bắt đầu dừng lại. Một bà lão đang gánh gồng rau quả, một thư sinh trẻ tuổi đang vội vã đến trường, một người thợ mộc đang trên đường tới xưởng... Họ nhận lấy những bản sao từ tay Tiểu An, ban đầu là sự tò mò, sau đó là sự tập trung. Những bản giấy trắng, thoang thoảng mùi mực, được chuyền từ tay này sang tay khác, những tiếng xào xạc nhẹ nhàng của giấy như h��a vào nhịp sống của thị trấn.

Tiểu An đứng từ xa quan sát, trái tim cậu bé đập rộn ràng một cách tự hào. Cậu thấy những khuôn mặt ban đầu còn cau có, giờ đây đã giãn ra. Những ánh mắt hoài nghi dần chuyển thành ánh mắt suy ngẫm. Có người gật gù tán thành liên tục, như thể đã tìm thấy lời giải cho một câu đố khó. Có người lại trầm ngâm, nhíu mày suy nghĩ, rồi lại đọc lại từng câu, từng chữ. Cậu bé biết, Tạ Trần tiên sinh không muốn áp đặt tư tưởng của mình lên bất cứ ai, nhưng cậu tin rằng những lời lẽ sâu sắc trong bài luận sẽ tự nó tìm được chỗ đứng trong tâm trí mỗi người. Đó là sự thật, là chân lý mà tiên sinh đã dùng cả trái óc và tấm lòng để chiêm nghiệm. Cậu bé cảm thấy một niềm vui khó tả khi thấy những hạt mầm triết lý của tiên sinh đang được gieo vào mảnh đất màu mỡ của nhân tâm. Những lời lẽ của Tạ Trần, không phải là mệnh lệnh, mà là một lời mời gọi, một lời gợi mở để mỗi người tự vấn, tự tìm lấy sự cân bằng của riêng mình. Tiểu An hiểu rằng, đây chỉ là khởi đầu, nhưng một khởi đầu đầy hứa hẹn.

***

Khi mặt trời đã lên cao, điểm đúng giữa vòm trời xanh ngắt, Quán Trà Vọng Giang bên bờ sông vẫn tấp nập, nhưng không khí đã có phần khác biệt. Kiến trúc gỗ đơn giản, với những chiếc bàn ghế mộc mạc được kê sát nhau, và đặc biệt là ban công nhìn thẳng ra dòng sông hiền hòa, vẫn là điểm đến yêu thích của nhiều người dân An Bình. Tiếng nước sông chảy róc rách không ngừng, như một bản hòa tấu bất tận của thiên nhiên, hòa cùng tiếng chim hót líu lo trên những cành cây cổ thụ ven sông, tạo nên một không gian yên bình và thư thái hiếm có. Mùi trà thơm lừng, đặc trưng của quán, quyện với mùi nước sông tươi mát và hương hoa dại thoang thoảng từ bờ bên kia, len lỏi vào từng ngóc ngách, xoa dịu mọi giác quan.

Hôm nay, tâm điểm của quán không phải là những câu chuyện phiếm thường ngày, mà là một nhóm thính giả đang vây quanh Người Kể Chuyện. Hắn ta, một người đàn ông gầy gò, vẻ mặt hóm hỉnh, luôn cầm chiếc quạt giấy quen thuộc, đang say sưa diễn giải bài luận "Vạn Trang Luận" của Tạ Trần. Giọng nói của Người Kể Chuyện, vốn đã có sức hút lạ thường, giờ đây càng thêm phần cuốn hút, trầm bổng nhịp nhàng, như đang kể một câu chuyện cổ tích đầy diệu kỳ. Hắn không chỉ đọc, mà còn thêm thắt những lời bình, những ví von sinh động, biến những khái niệm triết lý khô khan trở nên dễ hiểu và gần gũi.

"Này chư vị, các ngươi nghe cho kỹ đây!" Người Kể Chuyện phe phẩy chiếc quạt, ánh mắt lấp lánh sự tinh quái. "Tiên sinh Tạ Trần nói, Nhân Đạo không phải là sự chối bỏ mọi ham muốn, mọi bản năng vốn có của con người, mà là là biết cách điều hòa chúng! Giống như nước chảy xuôi dòng vậy đó, nó không chống lại sức mạnh của dòng chảy, nhưng cũng không để dòng nước cuốn trôi đi tất cả, mà nó tìm một lối đi riêng, một con đường dung hòa giữa sự tự do và những giới hạn tự nhiên. Đó chính là sự dung hòa giữa cái tôi và cái chung, giữa khát vọng cháy bỏng và trách nhiệm với cộng đồng, với cuộc đời này!"

Hắn dừng lại một chút, đảo mắt nhìn quanh. Những gương mặt chăm chú lắng nghe, như bị mê ho��c bởi từng lời hắn nói. Có người gật gù lia lịa, có người trầm ngâm vuốt râu, có người lại khẽ thở dài như trút được gánh nặng.

Ở một góc khuất, Ông Lão Tiều Phu, với dáng người gầy gò, lưng còng, đôi mắt tinh anh lấp lánh sự từng trải, mái tóc và râu bạc phơ như sương tuyết, đang ngồi nghe. Bộ quần áo tiều phu đơn giản nhưng sạch sẽ, chiếc rìu gỗ cũ kỹ vẫn nằm lặng lẽ cạnh bàn. Ông lão khẽ nhấp một ngụm trà, vị chát dịu tan trên đầu lưỡi, nhưng tâm trí lại hoàn toàn tập trung vào lời của Người Kể Chuyện. Khi nghe đến đoạn "điều hòa khát vọng và trách nhiệm", đôi mắt ông lão bỗng sáng rực.

"Chính là vậy! Thật đúng là lời vàng ngọc!" Ông Lão Tiều Phu không kiềm được, vỗ mạnh xuống bàn gỗ, tạo ra một tiếng động nhỏ nhưng vang rõ trong không gian tĩnh lặng. "Cái đạo lý này mới là lẽ sống của phàm nhân chúng ta! Bấy lâu nay ta cứ nghĩ phải bỏ hết mọi thứ mới là tốt, mới là thanh tịnh, nhưng hóa ra không phải vậy. Hóa ra, chỉ cần biết cân bằng, biết điều hòa, là đủ rồi!"

Khuôn mặt khắc khổ của ông lão giờ đây ánh lên vẻ nhẹ nhõm và mừng rỡ. Ông gật gù liên tục, như thể đã tìm thấy lời giải đáp cho những trăn trở bấy lâu, cho những mâu thuẫn nội tại mà ông đã mang trong lòng từ bao đời. Ông lão không phải là người duy nhất. Xung quanh, nhiều người khác cũng bày tỏ sự đồng tình. Tiếng xì xào, bàn tán nhỏ dần, nhưng không phải là tranh cãi, mà là những lời tán thưởng, những sự thấu hiểu đồng điệu.

Bà Chủ Quán Trà, với vẻ mặt phúc hậu và nụ cười hiền từ luôn thường trực, mang thêm những ấm trà nóng hổi ra phục vụ. Bà nhìn quanh, thấy không khí trong quán đã trở nên hòa nhã hơn rất nhiều. Những cuộc tranh luận gay gắt, những lời lẽ cực đoan đã nhường chỗ cho những cuộc đối thoại trầm tĩnh, những ánh mắt thấu hiểu. Bà mỉm cười hài lòng. Khách của bà, những con người chất phác của Thị Trấn An Bình, giờ đây dường như tìm thấy một sự an ủi, một hướng đi rõ ràng hơn trong hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời. Bà biết, đây là nhờ vào những lời của vị tiên sinh bí ẩn kia, người mà Tiểu An thư đ���ng vẫn thường nhắc tới. Thật là một triết lý dung dị mà sâu sắc, như dòng nước Vọng Giang kia, vẫn âm thầm bồi đắp phù sa cho đôi bờ.

***

Khi ánh hoàng hôn bắt đầu buông xuống, nhuộm đỏ cả một góc trời phía Tây, quán sách nhỏ của Tạ Trần chìm trong một thứ ánh sáng huyền ảo, vừa ấm áp lại vừa tĩnh lặng. Những tia nắng cuối ngày len lỏi qua ô cửa sổ bằng giấy dầu, nhảy nhót trên những chồng sách cũ, làm nổi bật những hạt bụi li ti lơ lửng trong không khí. Trong quán, mùi giấy cũ, mùi mực và đôi khi là mùi hương trầm nhẹ nhàng vẫn quẩn quanh, tạo nên một bầu không khí thiêng liêng, nơi tri thức và sự chiêm nghiệm ngự trị.

Tạ Trần, với thân hình gầy gò, thư sinh, vẫn ngồi đó, bên bàn trà đơn sơ, tay cầm một cuốn cổ thư đã ố màu. Đó là cuốn 'Vô Vi Chi Đạo', một trong những cuốn sách cổ mà anh tâm đắc nhất. Làn da trắng nhợt của anh càng nổi bật dưới ánh sáng dịu nhẹ, và đôi mắt sâu thẳm của anh, như chứa đựng cả một đại dương suy tư, thỉnh thoảng lại ngước nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi con đường đã dần vắng bóng người. Anh lắng nghe. Tiếng bàn tán về bài luận của anh, dù không còn ồn ào như những cuộc tranh cãi triết lý trước đây, nhưng vẫn âm ỉ, dịu nhẹ hơn, như một dòng suối ngầm len lỏi khắp thị trấn. Không còn những lời lẽ gay gắt, mà thay vào đó là những cuộc đối thoại trầm tĩnh, những tiếng thở phào nhẹ nhõm, những lời tán dương chân thành. Một chút nhẹ nhõm chợt lướt qua trong lòng Tạ Trần.

Tuy nhiên, sự nhẹ nhõm ấy chỉ như một thoáng mây bay. Trong sâu thẳm tâm trí anh, vẫn còn đó sự trăn trở về sự phức tạp của việc định hình một triết lý 'Nhân Đạo' thực sự cân bằng. Anh biết, bài luận của mình chỉ là một lời gợi mở, một ngọn hải đăng nhỏ giữa biển khơi. Dù nó đã xoa dịu những hiểu lầm cực đoan ban đầu, nhưng việc duy trì sự thấu hiểu và ngăn chặn những cách diễn giải sai lệch khác trong tương lai sẽ là một hành trình không ngừng nghỉ, một cuộc chiến thầm lặng với bản chất cố hữu của con người. Gánh nặng của việc 'định hướng' mà không 'áp đặt' luôn đè nặng lên tâm trí anh. Thiên Đạo suy tàn, nhưng bản chất con người thì vẫn mãi là một ẩn số, đầy rẫy những biến động và chấp niệm.

Bỗng, một bóng người xuất hiện trước cửa quán sách. Đó là một thư sinh trẻ tuổi, dáng người tuấn tú, phong thái nho nhã, tay cầm một bản sao bài luận của Tạ Trần. Bản giấy đã nhàu nát, có lẽ đã được đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần, dấu vết của sự nghiền ngẫm hằn rõ trên từng nếp gấp. Vẻ mặt của thư sinh lộ rõ sự suy ngẫm sâu sắc, pha lẫn chút ngập ngừng, e dè. Anh ta bước từng bước chậm rãi, tiếng chân khẽ khàng trên nền đất như sợ phá vỡ sự tĩnh lặng của quán.

Tạ Trần đặt cuốn 'Vô Vi Chi Đạo' xuống bàn một cách nhẹ nhàng, tiếng giấy cũ sột soạt một tiếng rất nhỏ. Anh ngước nhìn thư sinh, ánh mắt vẫn trầm tĩnh nhưng ẩn chứa sự thấu hiểu.

"Xin hỏi, đây có phải quán sách của Tiên sinh Tạ Trần không ạ?" Giọng thư sinh trẻ tuổi hơi run, ánh mắt đầy vẻ kính trọng pha lẫn ngưỡng mộ. "Con... con có điều muốn thỉnh giáo về bài luận 'Vạn Trang Luận' của tiên sinh. Con từng có những suy nghĩ cực đoan, cho rằng phải đoạn tuyệt mọi dục vọng, mọi ham muốn thế tục mới có thể tìm thấy chân lý. Nhưng sau khi đọc bài này, con nhận ra mình đã sai lầm rất nhiều, tiên sinh đã mở ra cho con một con đường khác, một con đường của sự cân bằng, của dung hòa mà con chưa từng dám nghĩ tới."

Tạ Trần khẽ gật đầu, nở một nụ cười nhẹ, một nụ cười không quá rạng rỡ nhưng đủ để xua tan vẻ ngập ngừng trong lòng thư sinh. Anh không nói gì, chỉ dùng ánh mắt đầy thấu hiểu mời chàng trai trẻ tiến vào. Anh đặt bút xuống, ánh mắt đầy thấu hiểu, sẵn sàng lắng nghe và đối thoại. Sự xuất hiện của thư sinh trẻ tuổi này, không nghi ngờ gì nữa, chính là minh chứng cho việc Tạ Trần sẽ không mãi là 'người thầy vô danh' chỉ định hướng gián tiếp qua văn chương. Sẽ có những lúc, anh cần phải tương tác trực tiếp, trở thành một 'người cố vấn' cho thế hệ mới, mở ra những cuộc đối thoại sâu sắc hơn, giải đáp những khúc mắc mà sách vở không thể truyền tải hết.

Mặc dù bài luận đã xoa dịu tình hình, nhưng việc 'giáo dục' Nhân Đạo vẫn là một quá trình dài và phức tạp. Những định kiến sâu sắc, những thói quen tư duy cũ kỹ không thể thay đổi chỉ sau một ngày. Sự 'cân bằng' mà Tạ Trần đề xuất là một khái niệm khó nắm bắt hoàn toàn đối với nhiều người, dễ bị đơn giản hóa hoặc bóp méo bởi những người có lợi ích riêng hoặc tư tưởng cố chấp. Những hạt mầm của sự hiểu lầm vẫn có thể nảy nở nếu không được chăm sóc cẩn thận. Tạ Trần hiểu rõ điều đó. Nhưng anh cũng biết, sự chấp nhận ban đầu của bài luận cho thấy tiềm năng to lớn của 'văn chương' và 'triết lý' trong việc định hình xã hội. Đây là con đường anh sẽ tiếp tục đi, con đường của bút mực và trí tuệ, để chống lại các tư tưởng tiêu cực và củng cố nền tảng Nhân Đạo. Cuộc sống bình thường, hóa ra, lại là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và nhân tâm, mãi mãi là một vực sâu không đáy cần được soi rọi.

Bản truyện chính thức do Long thiếu sáng tác, độc quyền trên truyen.free.