Ánh trăng đã lên cao, rọi sáng vằng vặc khắp sân, nhưng bên trong quán sách, ngọn đèn dầu vẫn leo lét, tạo nên một không gian ấm cúng nhưng trầm mặc. Tiếng gió đêm nhẹ nhàng luồn qua khe cửa, mang theo chút se lạnh của màn đêm, nhưng không làm xáo trộn đi sự yên tĩnh bao trùm sau cuộc đối thoại dài. Mùi hương trầm nhẹ từ góc quán, nơi Tạ Trần thường thắp khi suy tư, giờ đây cũng dịu đi phần nào không khí suy tư, mang lại cảm giác thanh bình hơn nhưng vẫn còn vương vấn sự trăn trở.

Lão Nông Cảnh đứng dậy, vẻ mặt đã bớt nặng nề hơn rất nhiều so với lúc ông mới bước vào. Nỗi lo lắng sâu sắc vẫn còn ẩn hiện trong đôi mắt ông, nhưng đã được thay thế bằng một tia sáng của sự minh triết, của sự thấu hiểu. Ông cúi đầu thật sâu trước Tạ Trần, một sự cung kính chân thành, không phải vì địa vị hay sức mạnh, mà vì trí tuệ và sự thấu đáo của người đối diện.

"Lời tiên sinh như chuông cảnh tỉnh lão phu." Giọng ông giờ đây đã trầm ổn hơn, không còn sự khắc khoải ban đầu. "Lão phu sẽ về suy ngẫm thêm. Có lẽ, 'Nhân Đạo' không chỉ là tìm kiếm sự thanh tịnh, mà còn là chấp nhận sự không hoàn hảo của chính mình, trong một sự cân bằng. Nó là sự dung hòa giữa bản năng và lý trí, giữa ước muốn và giới hạn, giữa cá nhân và cộng đồng." Ông nói, dường như mỗi lời thốt ra đều là một sự chiêm nghiệm sâu sắc vừa được khai mở.

Tạ Trần khẽ gật đầu, ánh mắt anh dõi ra ngoài màn đêm, nơi những tranh cãi về 'Nhân Đạo' vẫn đang âm ỉ trong lòng mỗi con người. "Cuộc đời là một hành trình học hỏi không ngừng, Lão Cảnh." Anh nói, giọng điềm tĩnh như mặt hồ không gợn sóng. "Sự thấu hiểu không đến từ một lời răn, mà từ trải nghiệm và sự suy ngẫm chân thành. Mong Lão Cảnh tìm thấy bình an trong con đường của mình."

Lão Nông Cảnh lại cúi chào một lần nữa, rồi chậm rãi bước ra khỏi quán sách, hòa mình vào bóng đêm. Bước chân ông giờ đây dường như đã nhẹ nhõm hơn đôi chút, dù vẫn mang theo một sự cẩn trọng của người nông dân. Tạ Trần đứng lặng một lúc lâu, ánh mắt xa xăm, dõi theo bóng lưng Lão Nông Cảnh cho đến khi ông khuất dạng. Anh khẽ thở dài, một tiếng thở dài mang theo cả sự nhẹ nhõm lẫn nỗi lo lắng vô hình.

Anh quay trở lại bàn đọc sách, ánh mắt vẫn còn chìm trong suy tư. Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và con người vẫn còn đó những tầng sâu của tâm hồn cần được thấu hiểu. Những hạt mầm của sự cân bằng, của sự thấu hiểu, cần được gieo trồng và chăm sóc cẩn thận, giữa biển cả vô thường của cuộc đời. Tạ Trần biết, con đường định hình 'Nhân Đạo' sẽ còn dài, đầy chông gai và thử thách, nhưng anh, một phàm nhân, sẽ vẫn ở đây, lặng lẽ quan sát, lặng lẽ suy ngẫm, và lặng lẽ gieo mầm hy vọng.

***

Trong tĩnh mịch của đêm khuya, ánh đèn dầu leo lét trên bàn gỗ cũ kỹ, hắt bóng Tạ Trần đổ dài trên tường. Thân hình gầy gò của anh tựa vào lưng ghế, làn da trắng nhợt dưới ánh sáng vàng yếu ớt càng thêm vẻ thư sinh. Đôi mắt sâu thẳm của anh không rời khỏi trang sách cổ đang mở, nhưng tâm trí lại trôi nổi phiêu du giữa những luồng tư tưởng hỗn độn của nhân gian. Tiếng gió đêm thỉnh thoảng lại vỗ nhẹ vào khung cửa sổ, tạo nên một âm thanh trầm buồn, tựa như hơi thở của một kỷ nguyên đang hấp hối. Mùi giấy cũ, mùi mực nhạt và mùi trầm hương quyện vào nhau, tạo nên một không gian đặc trưng của sự suy tư, của những triết lý được thai nghén trong tĩnh lặng.

Anh lật giở một trang sách, đọc lướt qua những dòng chữ cổ xưa về đạo lý của các bậc thánh hiền, nhưng lời của Lão Nông Cảnh từ chiều tối vẫn văng vẳng bên tai, rõ ràng hơn cả những nét mực đã phai màu. "Nhân Đạo không phải là tìm kiếm sự thanh tịnh, mà còn là chấp nhận sự không hoàn hảo của chính mình, trong một sự cân bằng." Lão Nông Cảnh đã chạm đến một nỗi lo lắng sâu kín mà Tạ Trần đã ấp ủ bấy lâu: sự hiểu lầm về 'Nhân Đạo', nguy cơ nó bị biến thành một giáo điều mới, một xiềng xích vô hình khác, chỉ khác tên gọi mà thôi.

Tạ Trần nhớ lại những cuộc tranh luận nảy lửa ở Quán Trà Vọng Giang, những tiếng nói cực đoan từ phe Lý Triết, hô hào từ bỏ mọi ham muốn trần tục, coi đó là con đường duy nhất để đạt đến sự thanh tịnh. Anh cũng nghe về những tiếng nói khác, phản bác lại, cho rằng 'Nhân Đạo' phải là sự tự do tuyệt đối, giải phóng mọi bản năng. Cả hai thái cực đều mang đến nguy hiểm, một bên có thể dẫn đến sự chai sạn cảm xúc, "mất người" theo một cách khác, còn một bên lại đẩy con người vào vòng xoáy của dục vọng vô biên. Cả hai con đường, dù xuất phát từ ý định tốt đẹp hay sự giải phóng, đều tiềm ẩn nguy cơ phá vỡ sự cân bằng tự nhiên mà Tạ Trần luôn trân trọng.

"Nhân Đạo... không phải là chối bỏ, mà là điều hòa." Tạ Trần lẩm bẩm, giọng nói trầm thấp, hòa vào tiếng gió đêm. Anh khẽ nhắm mắt, hình dung ra bức tranh nhân gian rộng lớn, nơi mỗi con người là một mảnh ghép, với những khát khao, nỗi sợ hãi, và những giới hạn riêng. Thiên Đạo sụp đổ đã trao trả lại cho con người quyền tự định đoạt vận mệnh, quyền tự do kiến tạo 'Nhân Đạo'. Nhưng sự tự do đó, như một lưỡi dao hai lưỡi, vừa là cơ hội vàng, vừa là thử thách khổng lồ. Nếu không có trí tuệ để phân biệt giữa "ham muốn tự nhiên" – những nhu cầu cơ bản để duy trì sự sống, tình cảm, sự sáng tạo – và "dục vọng mê muội" – những khao khát vô đáy, ích kỷ, dẫn đến hủy hoại – thì 'Nhân Đạo' sẽ chẳng khác nào Thiên Đạo cũ, chỉ thay thế một bộ quy tắc này bằng một bộ quy tắc khác, một hình thái chấp niệm này bằng một hình thái chấp niệm khác.

Anh mở mắt, ánh mắt dừng lại ở cây bút lông và nghiên mực trên bàn. Đã đến lúc không chỉ suy ngẫm, mà còn phải hành động. Không phải bằng quyền năng hay sự can thiệp trực tiếp, mà bằng trí tuệ, bằng những lời lẽ có thể gieo mầm suy nghĩ, định hướng tâm trí con người. Tạ Trần không sùng bái sức mạnh, không tin vào số mệnh an bài. Anh trọng chữ "sống", một cuộc sống trọn vẹn, chân thực, nơi con người giữ trọn nhân tính của mình. Và để giữ trọn nhân tính, điều cốt yếu là phải tìm thấy sự cân bằng.

Anh khép cuốn sách cổ lại một cách nhẹ nhàng, đặt nó sang một bên. Lấy ra một tờ giấy trắng tinh khôi, đặt phẳng phiu trên mặt bàn. Cây bút lông được nhúng vào nghiên mực đen tuyền, rồi từ từ lướt trên giấy. Mỗi nét chữ, mỗi câu từ đều được anh cân nhắc kỹ lưỡng, không chỉ về mặt ý nghĩa mà còn về cách diễn đạt, làm sao để lời lẽ chạm đến trái tim và khối óc của người đọc mà không gây ra sự áp đặt, không trở thành một "giáo điều mới".

Ánh trăng dần lặn, nhường chỗ cho rạng đông. Tạ Trần vẫn miệt mài viết, từng dòng chữ như mạch nước ngầm chảy qua sa mạc tâm hồn, nuôi dưỡng những hạt mầm triết lý. Anh muốn bài viết này không chỉ là một phản biện, mà còn là một lời mời gọi, một sự gợi mở để mỗi người tự chiêm nghiệm, tự tìm thấy con đường cân bằng của riêng mình. Sự lan truyền của bài luận này, Tạ Trần biết, sẽ là một trong những nền tảng triết lý đầu tiên, định hình các giá trị cốt lõi của kỷ nguyên Nhân Gian, nhưng cũng sẽ đối mặt với những thử thách mới khi các tư tưởng khác tiếp tục nảy nở. Một sự cân bằng khó đạt được, và càng khó duy trì.

***

Sáng sớm hôm sau, ánh nắng ban mai dịu nhẹ tràn vào quán sách, xua đi sự u ám của đêm dài. Không khí trong lành mang theo hơi sương sớm, luồn qua khung cửa mở, mang theo mùi đất ẩm và cỏ cây. Trên bàn, bên cạnh tách trà nguội đã cạn, là một chồng giấy trắng đã được lấp đầy bởi những dòng chữ thanh thoát, uyển chuyển. Tạ Trần, với đôi mắt có chút quầng thâm vì thức đêm, vẫn giữ vẻ mặt trầm tĩnh, nhưng ánh mắt anh ánh lên vẻ hài lòng. Bài luận đã hoàn thành, không quá dài dòng, nhưng mỗi câu chữ đều súc tích, mang theo chiều sâu của sự chiêm nghiệm.

Vài khắc sau, Thư Đồng Tiểu An bước vào, mang theo một ấm trà nóng hổi và vài món điểm tâm đơn giản. Cậu bé gầy gò, đôi mắt toát lên vẻ thông minh, nhìn Tạ Trần với sự kính phục thường thấy. Mặc chiếc áo vải thô cũ kỹ, nhưng được giặt giũ cẩn thận, Tiểu An luôn giữ sự tươm tất trong công việc của mình. "Tiên sinh, trà của người đây ạ." Cậu bé nhẹ nhàng đặt ấm trà xuống bàn, rồi ánh mắt tò mò không khỏi dừng lại ở chồng giấy bên cạnh. "Tiên sinh lại thức đêm sao? Đây là...?"

Tạ Trần khẽ mỉm cười, nụ cười hiếm hoi nhưng ấm áp, xua đi vẻ mệt mỏi trên gương mặt. "Là một chút suy nghĩ của ta về 'Nhân Đạo', Tiểu An." Anh đẩy chồng giấy về phía cậu bé. "Con hãy chép lại những dòng này thật cẩn thận. Và sau đó, hãy giúp ta mang chúng đến những nơi mà người dân đang tranh luận, đặc biệt là Quán Trà Vọng Giang, nơi Lý Phong thường tổ chức các buổi diễn thuyết."

Tiểu An cung kính cúi đầu, đôi mắt sáng rực. "Vâng, tiên sinh. Con sẽ làm thật cẩn thận ạ." Cậu bé biết rõ tầm quan trọng của những gì Tạ Trần viết. Mỗi lần tiên sinh ra một bài viết, dù là một câu thơ, một đoạn triết lý ngắn, hay một câu chuyện ngụ ngôn, đều nhanh chóng được lan truyền khắp Thị Trấn An Bình và xa hơn nữa, trở thành đề tài đàm luận, soi sáng tâm trí nhiều người. Việc Tạ Trần chọn cách gián tiếp định hướng tư tưởng thông qua văn viết cho thấy đây sẽ là phương pháp chính của anh trong việc xây dựng 'Nhân Đạo', củng cố hình ảnh 'người thầy vô danh' của anh.

Cậu bé cẩn thận sắp xếp chồng giấy, rồi lấy ra nghiên mực và bút lông của mình, bắt đầu công việc. Tiếng bút lông sột soạt trên giấy, đều đặn và nhịp nhàng, hòa cùng tiếng chim hót ngoài cửa sổ, tạo nên một bản hòa âm của sự tĩnh tại và chuyên chú. Mùi mực mới xen lẫn mùi trà thơm, phảng phất trong không khí. Tiểu An tỉ mỉ chép từng chữ, nét chữ của cậu tuy chưa đạt đến sự thanh thoát như Tạ Trần, nhưng cũng ngay ngắn, rõ ràng. Cậu bé thầm đọc từng câu, từng chữ, cố gắng thấu hiểu ý nghĩa sâu xa mà tiên sinh muốn gửi gắm.

"Nhân Đạo, là sự điều hòa, không phải chối bỏ. Con người sinh ra đã mang trong mình những bản năng, những ham muốn tự nhiên. Đó là khát khao được sống, được yêu thương, được sáng tạo, được học hỏi. Chối bỏ tất cả những điều đó để tìm kiếm một sự 'thanh tịnh' giả tạo, chẳng khác nào tự cắt đứt gốc rễ của nhân tính. Nhưng buông thả bản năng đến mức dục vọng mê muội, lại là đánh mất đi lý trí, biến con người thành nô lệ của chính mình. 'Nhân Đạo' chân chính là tìm thấy điểm cân bằng giữa hai thái cực, là biết cách điều hòa những ham muốn tự nhiên với giới hạn của đạo đức và trách nhiệm, để mỗi cá nhân có thể sống trọn vẹn mà không tổn hại đến người khác, đến cộng đồng."

Tiểu An chép đến đây, đôi mắt cậu bé sáng lên. Những lời này không chỉ là triết lý cao siêu, mà còn là lời giải đáp cho những băn khoăn mà cậu nghe được từ những người lớn, từ những cuộc tranh luận về 'Nhân Đạo' đang diễn ra sôi nổi. Cậu bé cảm thấy một sự nhẹ nhõm, một sự rõ ràng len lỏi vào tâm trí. Đây chính là điều mà nhân gian đang cần, một lời hướng dẫn không phải bằng quyền lực, mà bằng trí tuệ và sự thấu hiểu. Cậu bé tiếp tục chép, với một tinh thần phấn chấn, biết rằng mình đang góp phần truyền bá một thông điệp quan trọng, một ngọn đèn soi sáng con đường cho kỷ nguyên mới.

***

Buổi chiều, Quán Trà Vọng Giang tấp nập khách. Kiến trúc gỗ đơn giản, với ban công rộng nhìn ra dòng sông phẳng lặng, là nơi lý tưởng để người dân dừng chân, nhâm nhi tách trà thơm và bàn luận chuyện đời. Tiếng nước sông chảy róc rách, tiếng chim hót líu lo trên cành cây cổ thụ ven sông, tiếng nói chuyện nhỏ nhẹ của các vị khách, tiếng pha trà lách cách hòa quyện vào nhau, tạo nên một bầu không khí yên bình, thư thái. Mùi trà thơm lừng, xen lẫn mùi gỗ mục và hương hoa dại ven sông, lan tỏa khắp quán. Tuy nhiên, dù bầu không khí có vẻ bình yên, những cuộc tranh luận về 'Nhân Đạo' vẫn âm ỉ, không ngừng được khơi gợi trong những câu chuyện phiếm.

Giữa không gian đó, Thư Đồng Tiểu An, với một chồng giấy đã được chép cẩn thận trên tay, bước vào. Ánh mắt cậu bé quét qua một lượt, tìm kiếm một vị trí thích hợp. Cậu dừng lại ở khoảng trống giữa quán, hắng giọng một tiếng. Giọng nói của cậu bé, dù còn non nớt, nhưng lại có một sự trong trẻo lạ thường, khiến một vài cặp mắt tò mò quay lại nhìn. "Xin lỗi chư vị, tiểu sinh có một vài lời muốn đọc, là những chiêm nghiệm về 'Nhân Đạo' từ một vị tiên sinh."

Mọi người ban đầu vẫn giữ sự ồn ào của mình, nhưng khi Tiểu An bắt đầu đọc, giọng cậu bé vang vọng rõ ràng trong quán, từng câu chữ như có ma lực, dần dần thu hút sự chú ý. "Nhân Đạo không phải là sự chối bỏ bản năng tự nhiên, cũng không phải là sự buông thả vô độ. Nó là sự điều hòa..."

Những âm thanh xôn xao dần lắng xuống. Tiếng chén trà va chạm khẽ khàng, tiếng thì thầm, tiếng cười đùa đều im bặt. Hàng chục cặp mắt dõi theo Tiểu An, lắng nghe từng lời cậu bé đọc. Ngay cả Ông Lão Tiều Phu, người thường xuyên ghé quán trà này, ngồi ở một góc khuất, cũng dừng việc nhấm nháp trà, đôi mắt tinh anh chăm chú nhìn Tiểu An. Ông lão với dáng người gầy gò, lưng còng, nhưng ánh mắt lấp lánh sự từng trải, mái tóc và râu bạc phơ như sương tuyết. Bộ quần áo tiều phu đơn giản nhưng sạch sẽ, cây rìu gỗ cũ kỹ vẫn nằm cạnh bàn.

Tiểu An tiếp tục đọc, giọng cậu bé tự tin hơn, rõ ràng hơn: "...Chối bỏ tất cả những điều đó để tìm kiếm một sự 'thanh tịnh' giả tạo, chẳng khác nào tự cắt đứt gốc rễ của nhân tính. Nhưng buông thả bản năng đến mức dục vọng mê muội, lại là đánh mất đi lý trí, biến con người thành nô lệ của chính mình. 'Nhân Đạo' chân chính là tìm thấy điểm cân bằng giữa hai thái cực, là biết cách điều hòa những ham muốn tự nhiên với giới hạn của đạo đức và trách nhiệm, để mỗi cá nhân có thể sống trọn vẹn mà không tổn hại đến người khác, đến cộng đồng."

Đến đây, một tiếng "Chính là vậy!" vang lên từ góc quán. Ông Lão Tiều Phu vỗ mạnh bàn, đôi mắt ông sáng rực. "Chính là vậy! Chính là vậy! Lời này như gỡ bỏ nút thắt trong lòng lão già này!" Khuôn mặt khắc khổ của ông lão giờ đây ánh lên vẻ nhẹ nhõm và mừng rỡ. Ông gật gù liên tục, dường như đã tìm thấy lời giải đáp cho những trăn trở bấy lâu.

Cả quán trà xôn xao. Những gương mặt căng thẳng vì tranh cãi giờ đây giãn ra, ánh mắt nhiều người lộ vẻ suy ngẫm, như chợt bừng tỉnh. Một vài người tiến đến gần Tiểu An, xin được chép lại bài luận. "Tiểu huynh đệ, làm ơn cho lão phu được chép lại những lời vàng ngọc này!" "Đúng vậy, lời này thật thấu đáo, giải tỏa được bao nhiêu khúc mắc trong lòng ta!"

Tiểu An cúi chào mọi người, rồi đưa những bản sao chép bài luận đã chuẩn bị sẵn cho những ai muốn. Ông Lão Tiều Phu tiến đến, vỗ nhẹ vai Tiểu An, gương mặt lộ vẻ mừng rỡ chân thành. "Tiểu huynh đệ, tiên sinh của ngươi quả là có trí tuệ siêu phàm! Lời này sẽ cứu vãn bao nhiêu con người khỏi lầm lạc!"

Cậu bé chỉ mỉm cười, không dám nhận lời khen đó cho mình. Cậu biết, đó là trí tuệ của Tạ Trần tiên sinh. Dù bài luận mang lại sự xoa dịu ban đầu, nhưng bản chất phức tạp của 'sự cân bằng' và 'điều hòa' sẽ còn là một hành trình dài để con người thực sự thấu hiểu và áp dụng. Những hạt mầm triết lý đã được gieo, nhưng để chúng nảy mầm và phát triển thành một rừng cây vững chãi, thì còn cần rất nhiều sự chăm sóc và thử thách. Tiểu An biết, đây chỉ là khởi đầu của một cuộc hành trình dài hơn. Kỷ nguyên Nhân Gian sẽ không thiếu những luồng tư tưởng mới, những thách thức mới. Nhưng ít nhất, với bài luận này, Tạ Trần đã mang đến một ngọn hải đăng, chỉ lối cho những con thuyền đang lạc giữa biển cả vô thường.

Truyện gốc Long thiếu, độc quyền dành cho độc giả của truyen.free.