Đêm khuya, một lần nữa, sự yên tĩnh bao trùm quán sách Tạ Trần. Tiếng gió lùa qua khe cửa tạo nên những âm thanh vi vút như tiếng thở dài của đêm tối. Ngoài kia, ánh trăng bạc đã lên cao, rọi sáng vằng vặc khắp sân, tạo nên những bóng đổ dài và huyền ảo. Bên trong quán, ngọn đèn dầu nhỏ bé trên bàn đọc sách tỏa ra ánh sáng vàng vọt, leo lét, cố gắng xua đi bóng tối bao trùm. Mùi giấy cũ, mực và mùi nến cháy hòa quyện vào nhau, tạo nên một không gian cô tịch, bao trùm sự suy tư.

Tạ Trần ngồi đó, một mình. Cuốn sách cổ mà anh vừa đọc ban sáng giờ đã được đặt gọn gàng sang một bên. Tâm trí anh không còn lơ lửng theo những câu chữ cũ kỹ, mà đang quay cuồng với những âm thanh, những hình ảnh, những lời lẽ sắc bén của cuộc tranh luận ban chiều tại Quán Trà Vọng Giang. Anh nghe rõ tiếng Lý Triết hùng hồn rao giảng về sự vô dục vô cầu, nghe rõ Lý Phong cố gắng bảo vệ giá trị của những ham muốn chân chính. Anh thấy rõ ánh mắt hoang mang của những người dân đang tìm kiếm một lối đi, một chân lý trong kỷ nguyên Thiên Đạo suy yếu.

Anh khẽ nhắm mắt, hình ảnh con người đang đứng giữa ngã ba đường hiện lên rõ nét trong tâm trí. “Nhân Đạo… không phải là một con đường đã định sẵn, mà là một hành trình liên tục của sự thấu hiểu và lựa chọn. Nhưng làm sao để con người không lạc lối giữa muôn vàn định nghĩa?” Anh tự độc thoại, giọng nói chỉ là một tiếng thì thầm trong không gian tĩnh mịch.

Khi Thiên Đạo còn hiện hữu, dù có suy yếu, nó vẫn là một kim chỉ nam, một hệ thống quy tắc, dù đôi khi khắc nghiệt. Con người có thể vùng vẫy, có thể chống đối, nhưng ít ra họ biết mình đang chống đối cái gì. Giờ đây, khi Thiên Đạo sụp đổ, cái khoảng trống quyền lực và tinh thần ấy đã tạo ra một khoảng không mênh mông, nơi mỗi cá nhân được tự do định nghĩa lại ý nghĩa của sự tồn tại. Nhưng sự tự do ấy, lại đi kèm với một gánh nặng khổng lồ.

“Khi Thiên Đạo vắng bóng, thì chính tâm đạo của con người sẽ định hình thế giới. Và cái giá của sự tự do lựa chọn, chính là gánh nặng của trách nhiệm và sự chia rẽ.” Anh thở dài, cảm nhận rõ sự nặng nề của cái giá ấy. Những cuộc tranh cãi hôm nay, tuy chỉ là khởi đầu, nhưng đã cho thấy sự phức tạp và khó khăn của con đường này. Con người, với bản tính cố hữu của mình, dễ dàng bị cuốn vào sự cực đoan, bởi vì sự cực đoan thường mang đến cảm giác đơn giản, dễ hiểu, và một lời hứa hẹn về sự giải thoát nhanh chóng.

Tạ Trần đặt tay lên ngực, cảm nhận nhịp đập chậm rãi của trái tim mình. Anh không sùng bái sức mạnh, không tin vào số mệnh an bài. Anh trọng chữ “sống” – một cuộc sống trọn vẹn, chân thực. Nhưng cái “trọn vẹn” ấy, giờ đây lại bị chia cắt thành từng mảnh, mỗi phe phái nắm giữ một mảnh, cho rằng đó là toàn bộ sự thật.

Anh đứng dậy, bước ra cửa sổ. Làn gió đêm se lạnh luồn qua khe cửa, chạm vào làn da trắng nhợt của anh. Anh nhìn ngắm ánh trăng bạc vắt ngang bầu trời đêm, thấy nó vẫn tĩnh lặng và vô thường, không bị ảnh hưởng bởi những cuộc tranh luận ồn ào của thế gian. Thiên Đạo sụp đổ, nhưng vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và con người vẫn còn đó những tầng sâu của tâm hồn cần được thấu hiểu. Tạ Trần’s quan sát và suy ngẫm cho thấy anh sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng ‘Nhân Đạo’, có thể thông qua những tác phẩm hoặc lời khuyên gián tiếp, nhưng sẽ không trực tiếp can thiệp bằng quyền lực.

Anh khẽ thở dài, trong lòng chất chứa những suy tư sâu sắc. Con đường định hình ‘Nhân Đạo’ sẽ còn dài và đầy chông gai. Những triết lý cực đoan sẽ tiếp tục nảy nở, những cuộc tranh cãi sẽ tiếp tục bùng nổ. Và anh, một phàm nhân không tu hành, sẽ vẫn ở đây, lặng lẽ quan sát, lặng lẽ suy ngẫm, và lặng lẽ gieo những hạt mầm của sự cân bằng, của sự thấu hiểu, giữa biển cả vô thường của cuộc đời, hy vọng rằng một ngày nào đó, những hạt mầm ấy sẽ nở hoa, dẫn lối con người tìm thấy sự trọn vẹn mà không cần thành tiên.

***

Buổi chiều tà hôm sau, ánh nắng vàng nhạt len lỏi qua những tán cây cổ thụ trong Thị Trấn An Bình, nhuộm một màu ấm áp lên con đường đá nhỏ dẫn vào quán sách của Tạ Trần. Không khí mát mẻ, trong lành, mang theo chút hương đất ẩm và mùi lá cây khô, tạo nên một khung cảnh yên bình lạ thường. Bên trong quán, Tạ Trần vẫn giữ thói quen đọc sách bên bàn, những trang sách cổ lật nhẹ trong tay anh, tạo nên một âm thanh rất đỗi quen thuộc, êm tai. Thư Đồng Tiểu An, với dáng người gầy gò và đôi mắt thông minh lấp lánh, đang cẩn thận sắp xếp lại từng cuốn sách trên kệ, động tác nhẹ nhàng như sợ làm xáo trộn sự tĩnh lặng nơi đây. Mùi giấy cũ, mực và hương trà thanh thoát thoang thoảng trong không gian, tạo nên một bầu không khí tĩnh mịch, nhưng ẩn chứa một sự căng thẳng vô hình sau những sự kiện tranh luận vừa qua.

Đúng lúc đó, một bóng người đổ dài trên ngưỡng cửa. Một người đàn ông lớn tuổi, với khuôn mặt khắc khổ hằn sâu những nếp nhăn của thời gian và sương gió, bước vào. Đó là Lão Nông Cảnh, một cựu tu sĩ từng mang danh, nhưng giờ đây đã hoàn toàn hòa mình vào cuộc sống nông dân giản dị. Đôi tay ông chai sần, thô ráp, dấu vết của những tháng ngày gắn bó với đất đai, nhưng ánh mắt ông vẫn còn giữ lại chút tinh anh, sâu sắc của một người từng trải qua con đường tu luyện. Trên người ông là bộ quần áo vải thô cũ kỹ, giản dị đến mức không thể giản dị hơn. Dáng vẻ ông chất chứa một vẻ ưu tư nặng nề, dường như có điều gì đó đang đè nén tâm trí ông.

Tạ Trần ngẩng đầu lên, đôi mắt sâu thẳm của anh lướt qua Lão Nông Cảnh, và anh nhận ra ngay vẻ lo lắng ẩn chứa sau sự mộc mạc ấy. Anh khẽ gật đầu chào, giọng nói trầm tĩnh vang lên trong không gian tĩnh mịch: "Lão Cảnh, đã lâu không gặp. Mời ngồi."

Lão Nông Cảnh khẽ cúi người đáp lễ, tiếng thở dài nhẹ thoát ra từ lồng ngực. "Tiên sinh Tạ Trần, lão phu có điều muốn thỉnh giáo." Giọng ông trầm đục, mang theo chút khắc khoải. "Lão phu đã nghe những lời tranh cãi về 'Nhân Đạo' gần đây, đặc biệt là triết lý của Lý Triết... Lão phu thấy sợ, e rằng 'Nhân Đạo' lại sẽ trở thành một thứ giáo điều mới, cứng nhắc như Thiên Đạo năm xưa, chỉ khác tên gọi mà thôi." Ông nói, ánh mắt dõi về phía Tạ Trần, như tìm kiếm một sự xác nhận, một lời giải đáp.

Tạ Trần không nói gì, chỉ đặt cuốn sách xuống bàn một cách nhẹ nhàng. Tiếng lật sách khô khốc vừa dứt, anh đã đứng dậy, đi đến chiếc bàn nhỏ bên cạnh, nơi có bộ ấm trà đã được chuẩn bị sẵn. Anh tự tay pha một chén trà nóng, những ngón tay thon dài, trắng nhợt khéo léo cầm ấm, rót ra làn nước trà xanh ngắt, thơm lừng. Hơi nước ấm áp bốc lên, mang theo hương trà thanh khiết, làm dịu đi phần nào bầu không khí căng thẳng. Tiểu An, đang cố gắng giả vờ chuyên tâm sắp xếp sách, nhưng đôi mắt to tròn của cậu bé không ngừng lén lút nhìn về phía Lão Nông, vẻ mặt hiện rõ sự tò mò và có chút bối rối trước những vấn đề mà người lớn đang bàn luận. Lão Nông Cảnh nhận lấy chén trà từ tay Tạ Trần, hơi ấm từ chén truyền vào lòng bàn tay chai sần của ông, mang lại một cảm giác dễ chịu. Ông nhấp một ngụm nhỏ, hương vị chát dịu của trà lan tỏa trong khoang miệng. Tạ Trần ngồi đối diện, ánh mắt vẫn giữ vẻ điềm tĩnh, lắng nghe. Sự xuất hiện của Lão Nông Cảnh, một cựu tu sĩ chọn con đường phàm nhân, báo hiệu rằng sẽ có nhiều người khác từ bỏ con đường cũ, gia nhập vào dòng chảy 'Nhân Đạo' khi Thiên Đạo suy yếu hơn nữa, và những nỗi lo như của ông sẽ không chỉ là cá biệt.

***

Hoàng hôn dần buông xuống, nhuộm đỏ cả một góc trời phía Tây, hắt những tia nắng cuối cùng qua khung cửa sổ quán sách, tạo thành những vệt sáng dài trên nền nhà gỗ. Bên trong quán, ánh đèn dầu đã được thắp lên, nhưng vẫn không đủ xua đi hết c��i bóng chiều tà đang len lỏi. Giọng nói trầm tĩnh của Tạ Trần và giọng nói khắc khoải của Lão Nông Cảnh hòa quyện vào nhau, tạo nên một bản giao hưởng của sự suy tư trong không gian quán sách. Mùi hương trà vẫn còn vương vấn, quyện cùng mùi giấy cũ, tạo nên một bầu không khí trầm lắng, tập trung vào cuộc đối thoại triết lý sâu sắc.

Lão Nông Cảnh đặt chén trà xuống, ánh mắt ông nhìn xa xăm, như đang hồi tưởng về những tháng ngày đã qua. "Tiên sinh Tạ Trần có biết, lão phu từng là một tu sĩ, cũng từng mang trong mình khát vọng trường sinh, bất tử. Nhưng rồi, lão phu thấy những tu sĩ vì 'Đạo' mà đánh mất chính mình, đánh mất cả nhân tính, cảm xúc, ký ức. Họ trở thành những cỗ máy tu luyện, lạnh lùng và vô cảm. Cái gọi là 'Đạo' của Thiên Đạo, cuối cùng lại là con đường dẫn đến sự 'mất người'." Ông thở dài một tiếng nặng nề. "Lão phu đã từ bỏ con đường đó, từ bỏ việc 'cướp đoạt' linh khí của trời đất, quay về với đất đai, tìm kiếm sự bình yên trong cuộc sống gắn bó với cày cấy, chăm sóc cây trái. Lão phu tin rằng, sự bình yên thực sự không nằm ở việc thoát ly trần thế, mà ở việc hòa mình vào nó, chấp nhận nó."

Ánh mắt Lão Nông Cảnh quay về phía Tạ Trần, lộ rõ vẻ lo lắng. "Nhưng giờ đây, khi Thiên Đạo suy yếu, khi con người bắt đầu định nghĩa lại 'Nhân Đạo', lão phu lại thấy một mối lo ngại khác. Lý Triết rao giảng về sự 'từ bỏ dục vọng', về 'vô dục vô cầu'. Những người theo ông ta, họ cố gắng ép mình từ bỏ mọi ham muốn, mọi cảm xúc. Lão phu nhìn vào ánh mắt của họ, thấy chúng chứa đựng một sự cưỡng ép, một nỗi sợ hãi khác. Nó không phải là sự thanh thản tự nhiên, mà là sự kìm nén. 'Nhân Đạo' mà họ theo đuổi, liệu có thực sự là giải thoát, hay chỉ là một hình thức ràng buộc mới, khiến con người không thể là chính mình? Chẳng phải Thiên Đạo xưa kia cũng đã từng dùng những giáo điều cứng nhắc để ràng buộc con người, để họ không được vượt qua giới hạn của 'mệnh' đó sao?"

Tạ Trần trầm ngâm lắng nghe, đôi mắt anh xoáy sâu vào Lão Nông, như thấu hiểu tận cùng nỗi lòng của ông. Anh khẽ nhấp một ngụm trà, rồi đặt chén xuống bàn, phát ra một tiếng động nhỏ xíu trong không gian tĩnh mịch. "Lão Cảnh nói chí phải. Sự cưỡng ép, dù là từ bỏ hay theo đuổi một cách mù quáng, đều không phải là 'Đạo' tự nhiên. Nhân Đạo không phải là một bộ quy tắc được viết ra, cũng không phải là một sự từ bỏ mù quáng. Nó là một hành trình thấu hiểu bản chất, chấp nhận những gì vốn có, và tìm kiếm sự cân bằng." Giọng Tạ Trần trầm ấm, điềm tĩnh, nhưng ẩn chứa một sức nặng của trí tuệ.

Anh tiếp lời, ánh mắt nhìn thẳng vào Lão Nông Cảnh. "Ham muốn không phải là xấu, Lão Cảnh. Ham muốn được ăn ngon, mặc đẹp, có một gia đình ấm êm, được học hỏi, được sáng tạo, được yêu thương... Đó là bản tính tự nhiên của con người, là động lực thúc đẩy sự phát triển của nhân gian. Cái xấu, không phải là ham muốn, mà là sự mê muội và nô lệ cho nó. Khi ham muốn biến thành chấp niệm, thành sự tham lam vô độ, khi con người sẵn sàng chà đạp lên luân thường đạo lý, lên những giá trị nhân bản để đạt được dục vọng của mình, đó mới là lúc 'mất người', đó mới là lúc phá vỡ sự cân bằng."

Tạ Trần ngón tay khẽ gõ nhẹ lên mặt bàn. "Thiên Đạo sụp đổ, để lại một khoảng trống. Con người nay được tự do định hình vận mệnh của mình, định hình 'Nhân Đạo'. Nhưng sự tự do đó cũng là một thử thách khổng lồ. Nếu không có sự thấu hiểu sâu sắc, nếu không có trí tuệ để phân biệt giữa ham muốn tự nhiên và dục vọng mê muội, thì 'Nhân Đạo' rất dễ bị biến thành những giáo điều mới, những xiềng xích mới, chỉ khác tên gọi mà thôi. Giống như Thiên Đạo xưa kia, nó mang đến cho con người một con đường 'thành tiên', nhưng đồng thời cũng áp đặt những quy tắc hà khắc, những định mệnh không thể thay đổi." Nỗi lo về 'giáo điều mới' và 'phá vỡ sự cân bằng' gợi ý rằng các thách thức lớn nhất đối với 'Nhân Đạo' sẽ đến từ chính những cách hiểu và áp dụng sai lệch các giá trị của nó, chứ không chỉ từ tàn dư của quá khứ. Lão Nông Cảnh cảm thấy được thấu hiểu sâu sắc, dường như những gánh nặng trong lòng ông đang dần được cởi bỏ. Ông gật đầu liên tục, ánh mắt bớt đi vẻ khắc khoải, thay vào đó là sự tập trung lắng nghe từng lời của Tạ Trần.

***

Ánh trăng đã lên cao, rọi sáng vằng vặc khắp sân, nhưng bên trong quán sách, ngọn đèn dầu vẫn leo lét, tạo nên một không gian ấm cúng nhưng trầm mặc. Tiếng gió đêm nhẹ nhàng luồn qua khe cửa, mang theo chút se lạnh của màn đêm, nhưng không làm xáo trộn đi sự yên tĩnh bao trùm sau cuộc đối thoại dài. Mùi hương trầm nhẹ từ góc quán, nơi Tạ Trần thường thắp khi suy tư, giờ đây cũng dịu đi phần nào không khí suy tư, mang lại cảm giác thanh bình hơn nhưng vẫn còn vương vấn sự trăn trở.

Lão Nông Cảnh đứng dậy, vẻ mặt đã bớt nặng nề hơn rất nhiều so với lúc ông mới bước vào. Nỗi lo lắng sâu sắc vẫn còn ẩn hiện trong đôi mắt ông, nhưng đã được thay thế bằng một tia sáng của sự minh triết, của sự thấu hiểu. Ông cúi đầu thật sâu trước Tạ Trần, một sự cung kính chân thành, không phải vì địa vị hay sức mạnh, mà vì trí tuệ và sự thấu đáo của người đối diện.

"Lời tiên sinh như chuông cảnh tỉnh lão phu." Giọng ông giờ đây đã trầm ổn hơn, không còn sự khắc khoải ban đầu. "Lão phu sẽ về suy ngẫm thêm. Có lẽ, 'Nhân Đạo' không chỉ là tìm kiếm sự thanh tịnh, mà còn là chấp nhận sự không hoàn hảo của chính mình, trong một sự cân bằng. Nó là sự dung hòa giữa bản năng và lý trí, giữa ước muốn và giới hạn, giữa cá nhân và cộng đồng." Ông nói, dường như mỗi lời thốt ra đều là một sự chiêm nghiệm sâu sắc vừa được khai mở.

Tạ Trần khẽ gật đầu, ánh mắt anh dõi ra ngoài màn đêm, nơi những tranh cãi về 'Nhân Đạo' vẫn đang âm ỉ trong lòng mỗi con người. "Cuộc đời là một hành trình học hỏi không ngừng, Lão Cảnh." Anh nói, giọng điềm tĩnh như mặt hồ không gợn sóng. "Sự thấu hiểu không đến từ một lời răn, mà từ trải nghiệm và sự suy ngẫm chân thành. Mong Lão Cảnh tìm thấy bình an trong con đường của mình."

Lão Nông Cảnh lại cúi chào một lần nữa, rồi chậm rãi bước ra khỏi quán sách, hòa mình vào bóng đêm. Bước chân ông giờ đây dường như đã nhẹ nhõm hơn đôi chút, dù vẫn mang theo một sự cẩn trọng của người nông dân. Tạ Trần đứng lặng một lúc lâu, ánh mắt xa xăm, dõi theo bóng lưng Lão Nông Cảnh cho đến khi ông khuất dạng. Anh khẽ thở dài, một tiếng thở dài mang theo cả sự nhẹ nhõm lẫn nỗi lo lắng vô hình. Việc Tạ Trần lắng nghe và suy ngẫm sâu sắc cho thấy anh sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng triết lý 'Nhân Đạo', có thể thông qua những lời nói ẩn ý hoặc những tác phẩm sẽ được lan truyền.

Anh quay trở lại bàn đọc sách, ánh mắt vẫn còn chìm trong suy tư. Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và con người vẫn còn đó những tầng sâu của tâm hồn cần được thấu hiểu. Những hạt mầm của sự cân bằng, của sự thấu hiểu, cần được gieo trồng và chăm sóc cẩn thận, giữa biển cả vô thường của cuộc đời. Tạ Trần biết, con đường định hình 'Nhân Đạo' sẽ còn dài, đầy chông gai và thử thách, nhưng anh, một phàm nhân, sẽ vẫn ở đây, lặng lẽ quan sát, lặng lẽ suy ngẫm, và lặng lẽ gieo mầm hy vọng.

Bản quyền sáng tác thuộc về Long thiếu, phát hành chính thức tại truyen.free.