Ánh hoàng hôn của ngày trước đã nhường chỗ cho bình minh của một ngày mới, mang theo những tia nắng đầu tiên xuyên qua khung cửa sổ gỗ lim đã bạc màu của quán sách Tạ Trần. Chúng vẽ nên những vệt sáng lấp lánh trên nền gạch cũ kỹ, nơi những hạt bụi li ti nhảy múa trong không khí tĩnh lặng. Mùi hương dịu nhẹ của trà nhài vừa pha, quyện lẫn với mùi giấy cũ và gỗ đàn hương thoang thoảng, tạo nên một bầu không khí bình yên đến lạ lùng, như tách biệt hẳn khỏi những ồn ào, xáo động của nhân gian. Tạ Trần, thân hình gầy gò trong bộ áo vải bố giản dị, ngồi sau quầy sách. Đôi mắt sâu thẳm của hắn không ngừng dõi theo từng vệt sáng, từng hạt bụi, như thể đang tìm kiếm một chân lý nào đó trong dòng chảy vô thường của vạn v���t. Hắn khẽ nhấp một ngụm trà, hơi ấm lan tỏa trong khoang miệng, rồi đặt chén xuống cạnh cuốn cổ thư đã ố vàng mà hắn đang đọc dở. Bề ngoài, Tạ Trần vẫn là một thư sinh trầm tĩnh, nhưng sâu thẳm trong đôi mắt ấy, một dòng suy tư cuộn chảy không ngừng, phản chiếu những biến động sâu xa của thế sự.

Tiếng bước chân nặng nề cùng giọng nói hào sảng quen thuộc xé tan sự tĩnh lặng của buổi sớm. Chưởng Quán Tiệm Rượu, thân hình béo tốt, tay vẫn không quên phe phẩy chiếc khăn lau bàn quen thuộc, bước vào quán. Nụ cười xởi lởi thường trực trên môi lão dường như có phần gượng gạo, ẩn chứa chút ưu tư.

"Ai dà, tiên sinh Tạ Trần, gần đây Thiên Hạ lại có chuyện lạ," Chưởng Quán thở dài, đặt mớ tin tức mới nhất lên bàn. "Cái gọi là 'Nhân Đạo' giờ đây cũng thành món hàng rồi. Ai có tiền, có quyền, là có thể 'mua' được một chỗ đứng trong cái 'Nhân Đạo' đó, lại còn được khen ngợi là 'người bảo vệ' nữa chứ! Lão Gia Phủ, vị thương gia nức tiếng ở Thành Vô Song, vừa mới bỏ ra số tiền khổng lồ để tài trợ cho các buổi thuyết giảng của nhóm 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo' đó. Lão còn lớn tiếng tuyên bố rằng, chỉ có 'Nhân Đạo' do họ định nghĩa mới đảm bảo được sự ổn định cho thương nghiệp, sự phồn vinh cho bách tính. Nghe nói, các buổi thuyết giảng của họ giờ quy mô hơn rất nhiều, có cả những đoàn xe ngựa chở đầy vàng bạc châu báu, những lá cờ thêu kim tuyến rực rỡ, chiêu mộ không ít kẻ hám danh hám lợi."

Tạ Trần vẫn giữ vẻ điềm tĩnh, đôi mắt khẽ khép lại, như thể đang lắng nghe không chỉ những lời Chưởng Quán nói, mà còn cả những tiếng vọng từ sâu thẳm nhân gian. Hắn đặt cuốn sách xuống, ngón tay thon dài khẽ miết nhẹ trên bìa. Hơi thở đều đặn của Tạ Trần dường như là một sự đối lập hoàn toàn với sự xao động trong lời kể của Chưởng Quán. Tiếng rao hàng xa xăm của một người bán bánh bao, tiếng leng keng của chuông xe đẩy, tất cả hòa lẫn vào nhau, nhưng không thể che lấp đi cái bản chất xáo trộn mà Chưởng Quán vừa hé lộ.

"Buôn bán... vốn dĩ là lẽ thường tình," Tạ Trần cất giọng trầm, điềm tĩnh, ánh mắt xa xăm nhìn về phía những tia nắng đang dần rực rỡ hơn ngoài cửa. "Kẻ mua, người bán, trao đổi lợi ích, tưởng chừng là thuận theo Thiên Lý. Nhưng e rằng, khi cái không thể định giá được cũng bị đặt lên bàn cân, thì cái giá phải trả sẽ không còn là tiền bạc hay vật chất nữa. Nó sẽ là những thứ vô hình, nhưng lại là nền tảng của nhân gian này."

Chưởng Quán nhíu mày, cố gắng nắm bắt ý tứ sâu xa trong lời nói của Tạ Trần. Lão biết, mỗi lời của vị thư sinh này đều ẩn chứa một tầng nghĩa, một triết lý mà người thường khó lòng thấu hiểu ngay lập tức. "Tiên sinh nói vậy là sao? Chẳng phải có tiền thì có thể làm được nhiều việc, giúp đỡ được nhiều người hay sao? Mà cái 'Nhân Đạo' này, nếu có thể dùng tiền để củng cố, để lan truyền, chẳng phải là tốt hơn sao?"

Tạ Trần khẽ lắc đầu, nụ cười nhạt hiện lên trên môi, mang theo chút châm biếm ẩn dụ. "Cái tốt đó, e rằng chỉ là cái vỏ bọc hào nhoáng. Nhân Đạo, bản chất của nó là sự tự do trong tâm hồn, là lương tri thuần khiết, là khả năng tự suy xét và cảm nhận vạn vật bằng trái tim chân thật. Nó không phải là một danh vị, không phải là một sản phẩm, càng không phải là một món hàng để định giá bằng vàng bạc. Khi người ta cố gắng 'mua' lấy Nhân Đạo, họ không mua được bản chất của nó, mà chỉ mua được một cái bóng, một cái khuôn rỗng tuếch, để rồi lấp đầy nó bằng những lợi ích cá nhân, những quyền lực ảo ảnh."

Tạ Trần dừng lại, đôi mắt hắn lướt qua những kệ sách đầy ắp tri thức, rồi quay lại nhìn Chưởng Quán, ánh mắt trở nên sâu sắc hơn bao giờ hết. "Chưởng Quán thấy đó, các triều đại hưng thịnh rồi suy vong, các tông môn hùng mạnh rồi tan rã, bao nhiêu kẻ tự xưng là 'người bảo vệ' Thiên Đạo, 'người dẫn dắt' Nhân Đạo, cuối cùng cũng chỉ vì chấp niệm vào quyền lực, vào lợi ích mà đánh mất đi bản chất của mình. Giới thương gia, họ nhìn thấy một cơ hội. Một cơ hội để thao túng niềm tin của bách tính, để biến một khái niệm cao đẹp thành một công cụ kiểm soát xã hội. Họ vẽ ra một 'Nhân Đạo' ổn định, một 'Nhân Đạo' phồn vinh, nhưng thực chất là một 'Nhân Đạo' bị trói buộc, một 'Nhân Đạo' chỉ biết phục tùng."

Mùi mực mới từ đâu thoảng nhẹ, như báo hiệu một điều gì đó sắp được khắc họa. Tạ Trần khẽ gật đầu, đặt cuốn sách xuống và chậm rãi rút ra một cuốn sổ tay cá nhân đã cũ kỹ cùng cây bút lông bên cạnh. Hắn bắt đầu ghi chép vài dòng, những nét chữ thanh thoát nhưng đầy dứt khoát. Đó là những phác thảo đầu tiên cho một ý tưởng, một dòng suy tư đã ấp ủ từ lâu, giờ đây bùng cháy mãnh liệt hơn bao giờ hết trước những tin tức về sự tha hóa của 'Nhân Đạo'. Hắn biết, một ngọn gió mới đang nổi lên, và hắn, dù chỉ là một phàm nhân, cũng phải góp một phần nhỏ bé để định hướng dòng chảy của nó, để những hạt bụi mù mịt không che khuất đi ánh sáng của chân lý.

***

Đêm khuya, Thị Trấn An Bình chìm trong giấc ngủ tĩnh mịch. Tiếng gió rì rào lướt qua những mái ngói, mang theo hơi ẩm của màn đêm và mùi hương thoang thoảng của cây cỏ. Trăng khuyết treo lơ lửng trên nền trời đen thẫm, rải ánh bạc yếu ớt qua khung cửa sổ quán sách. Trong không gian tĩnh lặng ấy, chỉ có ánh đèn dầu yếu ớt trên bàn làm việc của Tạ Trần là còn bập bùng cháy, hắt những cái bóng chập chờn lên bức tường. Khuôn mặt gầy gò của hắn được chiếu sáng, làm nổi bật đôi mắt sâu thẳm, nơi ánh lên ngọn lửa của tư duy và sự kiên định.

Tạ Trần đã bỏ qua bữa tối, hoàn toàn đắm chìm vào dòng suy nghĩ và những con chữ. Cây bút lông trong tay hắn như có sinh mệnh, lướt đi trên trang giấy trắng tinh, khắc họa nên một bức tranh ẩn dụ về sự tha hóa của những giá trị cao đẹp. Hơi ấm từ chén trà đã nguội lạnh, nhưng trong lòng hắn, dòng máu vẫn chảy hối hả, thôi thúc hắn phải viết, phải nói lên những điều đã thấu triệt.

"Nhân Đạo... không phải là một món hàng để trao đổi," Tạ Trần thầm nhủ, từng câu chữ hiện rõ trong tâm trí hắn trước khi được khắc ghi trên giấy. "Nó cũng không phải một danh hiệu để ban phát, hay một thứ vật phẩm để chất đầy kho báu của kẻ giàu sang. Nhân Đạo là dòng chảy của cuộc đời, là hơi thở của vạn vật, là hạt mầm của lương tri được gieo cấy trong mỗi con người, là ánh sáng của tự do soi rọi vào những góc khuất tăm tối nhất của tâm hồn. Khi nó bị định giá, bị đóng gói, bị rao bán như một thứ hàng hóa rẻ tiền, thì bản chất thuần túy của nó đã chết, chỉ còn lại cái vỏ rỗng tuếch, một món đồ trang sức hào nhoáng nhưng vô hồn."

Hắn viết, nét chữ thanh thoát nhưng đầy sức nặng, như thể mỗi nét bút đều mang theo một phần linh hồn của mình. "Những kẻ khoác áo 'Người Bảo Vệ' nhưng lại biến 'Nhân Đạo' thành công cụ, thành một lá cờ để che đậy dục vọng và tham vọng cá nhân, họ đang 'buôn bán niềm tin' của bách tính. Họ không chỉ bán đi một khái niệm, mà còn bán đi cả khả năng tự suy xét, tự cảm nhận của con người. Cái giá phải trả cho sự giao dịch này không chỉ là tiền bạc, mà là linh hồn của một kỷ nguyên, là sự mất mát của những giá trị cốt lõi nhất của nhân sinh. Họ xây dựng một 'Chợ Niềm Tin' trên nền tảng của nỗi sợ hãi và lòng tham, nơi sự thật bị bóp méo, nơi chân lý bị rao bán với giá rẻ mạt, và nơi con người bị biến thành những con c��u mù quáng, đi theo tiếng gọi của những kẻ chăn dắt."

Tiếng bút lông sột soạt trên giấy, hòa cùng tiếng côn trùng kêu rả rích ngoài vườn, tạo nên một bản giao hưởng kỳ lạ của đêm khuya. Tạ Trần cảm nhận rõ ràng sự nhẵn mịn của giấy dưới ngón tay, cảm nhận từng nét mực thấm đẫm triết lý và sự châm biếm sâu cay. Hắn không nói thẳng, không chỉ đích danh, nhưng mỗi hình ảnh ẩn dụ, mỗi phép so sánh đều nhắm thẳng vào bản chất của sự thao túng đang diễn ra.

"Người ta rao bán 'ổn định' bằng cách bóp nghẹt tự do, rao bán 'phồn vinh' bằng cách cướp đi lương tri. Họ tô vẽ một tương lai tươi sáng, nhưng lại giam cầm hiện tại trong một cái lồng son. Cái 'Nhân Đạo' mà họ rao giảng, không phải là 'Nhân Đạo' của vạn người, mà là 'Nhân Đạo' của kẻ cầm quyền, của kẻ nắm giữ lợi ích. Nó giống như một bức tranh được vẽ bằng những màu sắc rực rỡ nhưng lại thiếu đi linh hồn, một bài hát có giai điệu du dương nhưng lại không có cảm xúc."

Tạ Trần dừng bút, khẽ hít một hơi thật sâu. Hắn cảm thấy làn gió m��t lướt qua da, như gột rửa đi phần nào sự nặng nề trong tâm trí. Hắn nhìn lại bản thảo, từng dòng chữ hiện rõ, sắc nét dưới ánh đèn dầu. Đó là một bài tản văn dài, không chỉ là lời phê bình mà còn là lời cảnh tỉnh, lời hiệu triệu thức tỉnh lương tri. Hắn đã dùng ngòi bút của một phàm nhân để đối chọi với quyền lực của kẻ cầm quyền, dùng sự thật trần trụi để phá tan màn sương dối trá. Dù biết rằng hành động này có thể gây ra sóng gió, nhưng hắn không thể làm ngơ trước sự tha hóa của những giá trị mà hắn trân trọng.

Hắn hoàn thành bài tản văn, đặt bút xuống, khẽ thở dài, dường như vừa trút được một gánh nặng vô hình. Một cảm giác thanh thản len lỏi trong lòng, hòa cùng chút ưu tư về những điều sắp xảy đến. Trong bóng tối mờ ảo của đêm, Tạ Trần biết rằng, ngòi bút của hắn, dù chỉ là một vật dụng tầm thường, lại có thể trở thành một điểm neo nhân quả, định hình lại dòng chảy của một kỷ nguyên.

***

Sáng hôm sau, khi những tia nắng ban mai đã rực rỡ hơn, chiếu rọi khắp Thị Tr��n An Bình, Tạ Trần vừa pha xong ấm trà nhài mới, hương thơm nhẹ nhàng lan tỏa trong quán sách. Không khí mát lành của buổi sớm tràn vào qua khung cửa mở hé. Hắn khẽ nhấp một ngụm, cảm nhận sự tinh khiết của trà, như một nghi thức thanh lọc tâm hồn trước khi đối mặt với một ngày mới.

Chưa kịp thưởng thức hết vị trà, Tiểu An, thư đồng lanh lợi như thường lệ, đã mon men đến bàn làm việc của Tạ Trần. Đôi mắt cậu bé toát lên vẻ hiếu kỳ, nhìn chằm chằm vào bản thảo được đặt ngay ngắn trên bàn. Tối qua, Tạ Trần đã nhẹ nhàng cuộn bài viết lại, buộc bằng một sợi dây lụa đơn giản, rồi đặt nó lên vị trí dễ thấy trên quầy sách, như thể nó chỉ là một cuốn sách mới bình thường, chờ đợi ai đó đến lật giở.

Tiểu An, với sự tò mò của tuổi trẻ, khẽ lén mở cuộn giấy ra. Cậu bé bắt đầu đọc, đôi mắt mở to dần theo từng câu chữ. Ban đầu là sự chăm chú, sau đó là sự kinh ngạc, và cuối cùng là một nỗi lo lắng hiện rõ trên khuôn mặt non nớt. Mỗi từ ngữ, mỗi hình ảnh ẩn dụ sắc bén của Tạ Trần dường như chạm đến tận sâu thẳm tâm hồn cậu bé, khiến cậu bé cảm nhận được sức nặng của chúng.

Đọc xong, Tiểu An ngẩng đầu lên, vẻ mặt vừa thán phục vừa lo lắng. Cậu bé nhìn Tạ Trần, giọng nói run run. "Tiên sinh... bài này... sắc bén quá! Nó... nó nói đúng những gì con đã thấy, đã nghe... về những lời nói dối trá của 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo' và những thương gia kia. Nhưng... liệu có gây ra sóng gió không ạ?"

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, đặt chén trà xuống. Ánh mắt hắn vẫn điềm tĩnh như mặt hồ mùa thu, không chút gợn sóng. Hắn khẽ đưa tay xoa đầu Tiểu An, động tác nhẹ nhàng nhưng ẩn chứa sự ấm áp và thấu hiểu. "Gió lớn hay gió nhỏ, cũng là gió, Tiểu An. Quan trọng là, liệu nó có thổi bay đi những hạt bụi mù mịt đang che phủ tầm mắt chúng sinh, hay chỉ làm thêm rối rắm lòng người. Chân lý, đôi khi, cần một cơn gió lớn để lay động những tâm hồn đang ngủ mê, để khiến họ tự đặt câu hỏi và tìm kiếm ánh sáng của riêng mình."

Hắn khẽ vuốt ve cuộn giấy, như thể nó không chỉ là những con chữ, mà là một sinh mệnh, một ý chí. "Nghệ thuật có thể lay động lòng người, nhưng tư tưởng có thể định hình cả một thời đại. Bài viết này, không phải là một lời tuyên chiến, mà là một tấm gương. Một tấm gương phản chiếu bản chất thật sự của những kẻ đang cố gắng 'buôn bán niềm tin', thao túng giá trị của 'Nhân Đạo'. Nó sẽ khiến người ta phải suy ngẫm, phải nhìn thấy sự thật đằng sau những lời lẽ hoa mỹ, những hứa hẹn viển vông."

Tiểu An nhìn bài viết, rồi nhìn Tạ Trần, trong lòng dâng lên một cảm xúc phức tạp giữa sự ngưỡng mộ và lo âu. Cậu bé biết, tiên sinh của mình không phải là một tu sĩ nắm giữ sức mạnh kinh thiên động địa, nhưng lời nói và ngòi bút của hắn lại có một thứ quyền năng vô hình, có thể lay chuyển cả nhân tâm, có thể khuấy động cả một kỷ nguyên. Cậu bé cảm nhận được, bài tản văn này sẽ nhanh chóng được lan truyền, trở thành một chủ đề tranh cãi lớn trong xã hội, buộc 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo' và giới thương gia phải có phản ứng. Nội dung ẩn dụ sâu sắc của nó sẽ chạm đến những tầng lớp khác nhau trong xã hội, từ những người dân thường đến những người có tư tưởng cởi mở như Dương Quân và Mộng Dao, cung cấp cho họ vũ khí tinh thần để đối phó với sự áp đặt giáo điều.

Tạ Trần chỉ nhẹ nhàng nhấp thêm một ngụm trà, đôi mắt hắn nhìn ra bên ngoài, nơi mặt trời đã lên cao, nhuộm vàng cả Thị Trấn An Bình. Sức mạnh của lời nói và tư tưởng, dù không có sức mạnh phép thuật, vẫn có thể tạo ra sóng gió lớn hơn cả những cuộc chiến tranh. Hắn, một phàm nhân, đã gieo một hạt giống tư tưởng mới vào mảnh đất nhân gian này, và hắn biết, dù cho sau này kết quả có ra sao, thì hạt giống đó đã bắt đầu nảy mầm, định hình nên tương lai của một kỷ nguyên mới.

Tác phẩm thuộc quyền sáng tác của Long thiếu, được phát hành riêng tại truyen.free.