Đêm đã khuya, tiếng động từ bên ngoài đã hoàn toàn im bặt. Chỉ còn lại tiếng gió heo may thổi qua khe cửa, và ánh đèn dầu leo lét, lặng lẽ soi sáng bóng hình thư sinh của Tạ Trần. Anh vẫn ngồi đó, trầm ngâm, như một điểm neo vững chắc giữa dòng chảy vô thường của nhân gian, lặng lẽ viết nên những trang sử đầu tiên cho một kỷ nguyên mới, nơi con người sẽ tự định nghĩa lại giá trị sống của mình, không cần đến sự chỉ dẫn của tiên thần hay Thiên Đạo. Con đường phía trước còn dài, nhưng ánh sáng của trí tuệ và lòng bao dung đã bắt đầu le lói, hứa hẹn một bình minh mới cho Nhân Đạo.

Sáng hôm sau, khi những tia nắng đầu tiên còn e ấp lướt qua đỉnh núi, Thị Trấn An Bình đã thức giấc trong tiếng ồn ào quen thuộc. Tiếng rao hàng của người bán bánh màn thầu, tiếng lạch cạch của xe ngựa chở hàng từ các làng mạc lân cận, tiếng bước chân vội vã của những người bắt đầu một ngày mới, tất cả hòa quyện thành một bản giao hưởng đời thường, ồn ào nhưng vẫn giữ được vẻ yên bình vốn có. Mùi thức ăn nóng hổi từ các quán ăn ven đường, mùi gỗ mục từ những ngôi nhà cổ, và cả mùi đất ẩm sau sương đêm, phảng phất trong không khí trong lành của buổi sớm mai. Trời trong xanh, không một gợn mây, hứa hẹn một ngày nắng đẹp.

Tuy nhiên, nếu lắng nghe kỹ hơn, người ta sẽ nhận ra một dòng chảy khác đang len lỏi trong những cuộc trò chuyện tại các quán trà, quán ăn. Buổi diễn đàn của Dương Quân hôm qua đã gieo vào lòng người những hạt mầm tư tưởng, và giờ đây, chúng đang nảy nở, tạo nên một bức tranh đa sắc về nhận thức "Nhân Đạo".

Tại một quán trà nhỏ ven đường, nơi những người đàn ông trung niên tụ tập, tiếng bàn tán trở nên sôi nổi hơn bao giờ hết.

"Dòng sông hay con đường, cuối cùng cũng ph���i đi tới một bến bờ chứ?" Một người dân với bộ râu bạc phơ, tay cầm chén trà nóng, lẩm bẩm, ánh mắt xa xăm. Ông Lão Tiều Phu, ngồi cạnh, gật đầu vẻ đồng tình, nhưng nét mặt lại hiện lên sự suy tư sâu sắc. Ông nhớ lại lời Tạ Trần từng nói về sự vô thường của vạn vật, và giờ đây, câu chuyện về dòng sông và con đường lại khiến ông thêm chiêm nghiệm.

"Lời Dương Quân nói có lý, Nhân Đạo vốn nên là tùy duyên, không nên gò bó," một người khác, trẻ tuổi hơn, giọng đầy nhiệt huyết, lên tiếng. "Chẳng phải Tạ công tử cũng từng nói, chân lý không nằm ở một khuôn khổ cố định sao? Huống hồ, mỗi người một cảnh, làm sao có thể dùng chung một con đường?"

Bà Chủ Quán Trà, với vẻ mặt phúc hậu, đang bưng trà cho khách, khẽ mỉm cười. "Khách đến chơi nhà, trà ngon sẵn sàng! Nhưng lời của Dương Quân công tử quả thực đã mở mang tầm mắt cho nhiều người. Nhân gian này vốn đã lắm điều phức tạp, cứ gò bó mãi thì biết bao giờ mới tìm thấy lối ra?" Nàng hiếu khách, nhưng cũng rất thích nghe ngóng và quan sát những chuyển động trong cộng đồng.

Trong khi đó, không xa lắm, tại một góc khuất, Thủ Lĩnh 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo' cùng vài thành viên của mình đang tụ tập, gương mặt đầy vẻ bất mãn. Ánh mắt sắc lạnh của hắn lướt qua những người dân đang bàn tán xôn xao, và đôi môi hắn mím chặt.

"Hắn đang làm suy yếu nền tảng của Nhân Đạo!" Thủ Lĩnh gằn giọng, "Cái gọi là 'dòng sông' của hắn, chẳng qua là sự dung túng cho hỗn loạn, cho những kẻ muốn chối bỏ quy tắc. Nếu Nhân Đạo không có giới hạn, không có luật lệ rõ ràng, thì chẳng phải nhân gian sẽ rơi vào cảnh vô pháp vô thiên sao? Hắn đang phá hoại những gì chúng ta đã cố gắng xây dựng!" Những lời lẽ của hắn mang theo sự kiên định cố chấp, sự lo sợ về một thế giới không còn trật tự, không còn những giá trị mà hắn tin là vĩnh cửu. Hắn nhìn những người dân đang bàn luận, cảm thấy như mình đang đứng trên một con thuyền trôi giữa dòng nước xiết, còn những người khác lại đang cố tình đục thủng đáy thuyền. Sự tức giận và hoài nghi lấp đầy ánh mắt hắn.

Dương Quân, với vẻ mặt suy tư, đang đi bộ qua các con phố. Anh mặc bộ đạo bào màu lam nhạt, toát lên vẻ thanh cao nhưng không quá xa cách. Đôi mắt anh sáng, nhưng ẩn chứa một chút mệt mỏi sau cuộc tranh luận hôm qua. Anh lắng nghe những lời bàn tán, những tiếng xì xào, những lời khen ngợi lẫn những tiếng phản đối. Mỗi lời nói lọt vào tai anh đều như một mũi kim châm vào tâm trí, khiến anh phải không ngừng suy ngẫm. Anh hiểu rằng, để thay đổi nhận thức của một cộng đồng, không chỉ cần lý lẽ sắc bén, mà còn cần sự thấu hiểu sâu sắc những nỗi lo sợ, những chấp niệm đã ăn sâu vào tâm trí mỗi người. Anh đã gieo một hạt giống, nhưng để nó nảy mầm và phát triển, cần một quá trình dài và đầy thử thách. Anh tự nhủ, đây mới chỉ là khởi đầu, con đường phía trước còn gian nan hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm, anh vẫn tràn đầy hy vọng, bởi anh tin vào tiềm năng của con người, tin vào khả năng tự vấn và thay đổi. Anh biết, những lời gợi mở của Tạ Trần không phải là một giải pháp trực tiếp, mà là một hướng đi, một ngọn hải đăng soi sáng trên biển cả mênh mông của tư tưởng.

Anh dừng lại trước một tiệm bán đậu phụ, mua một miếng đậu phụ nóng hổi, rồi lại tiếp tục bước đi, ánh mắt vẫn không ngừng quan sát. Anh nhìn thấy sự bối rối trên gương mặt của một bà lão, sự nghi ngờ trong ánh mắt của một người thanh niên, và cả sự đồng tình trên nụ cười của một người phụ nữ. Tất cả những biểu cảm ấy đều là minh chứng cho sự phức tạp của nhân tâm, nhưng cũng là động lực để anh tiếp tục con đường mình đã chọn. "Chân lý không phải là thứ có thể áp đặt," anh thầm nhủ. "Nó phải là thứ được mỗi người tự tìm thấy, tự chiêm nghiệm, và tự nguyện chấp nhận." Con đường để "vá trời" không chỉ là sửa chữa Thiên Đạo, mà còn là hàn gắn những vết rạn nứt trong lòng người.

***

Trong quán sách của Tạ Trần, buổi sáng muộn, ánh nắng dịu dàng chiếu qua khung cửa sổ gỗ, vẽ nên những vệt sáng vàng óng trên nền gạch cũ kỹ. Không khí trong quán tĩnh lặng, chỉ có tiếng lật sách khẽ khàng, tiếng gió xào xạc qua kẽ lá bên ngoài, và tiếng bút lông sột soạt trên giấy. Mùi giấy cũ, mực tàu, và một chút hương trà thoang thoảng quyện vào nhau, tạo nên một bầu không khí trầm mặc, tràn đầy tri thức và sự an yên.

Tạ Trần ngồi sau quầy sách cũ, thân hình gầy gò của anh ẩn mình trong bộ áo vải bố nhã nhặn. Đôi mắt sâu thẳm, tĩnh lặng của anh chăm chú dõi theo từng dòng chữ trên trang sách cũ, nhưng tâm trí anh lại không ngừng suy tư về những gì đang diễn ra bên ngoài. Anh vừa nhấp một ngụm trà nóng, vị chát nhẹ và hương thơm thanh khiết lan tỏa trong vòm miệng, xua đi chút mệt mỏi sau đêm dài thức trắng. Anh khẽ mỉm cười, một nụ cười nhẹ như gió thoảng, rồi lại tiếp tục ghi chép vào cuốn sổ cũ đang dang dở. Từng nét bút của anh tựa như đang kết nối những mảnh ghép của triết lý 'Nhân Đạo' mà anh đã chiêm nghiệm qua bao năm tháng, qua biết bao biến cố của nhân gian.

Thư Đồng Tiểu An, gầy gò nhưng đôi mắt toát lên vẻ thông minh, đang cần mẫn quét dọn sàn nhà. Cậu bé không nói lời nào, chỉ lặng lẽ quan sát sư phụ mình. Mỗi cử chỉ của Tạ Trần đều được cậu bé ghi nhớ, t�� cách anh đặt bút, cách anh nhấp trà, cho đến ánh mắt xa xăm khi anh trầm tư.

"Tiên sinh, bên ngoài họ vẫn đang bàn tán về lời nói của Dương Quân đại nhân," Tiểu An khẽ khàng lên tiếng, phá vỡ sự tĩnh lặng. Giọng cậu bé trong trẻo, mang theo chút tò mò của một đứa trẻ. Cậu đã nghe loáng thoáng những cuộc bàn tán từ bên ngoài khi mở cửa quán vào buổi sáng sớm.

Tạ Trần không ngẩng đầu lên ngay, anh đặt bút xuống, nhẹ nhàng nhấp thêm một ngụm trà, rồi mới chậm rãi đáp lời, giọng nói trầm ấm và điềm tĩnh: "Bàn tán là lẽ thường. Nhân tâm vốn đa đoan, mỗi người một cách nhìn, một cách nghĩ. Điều đó không có gì lạ." Anh khẽ gật đầu, ánh mắt vẫn còn đọng lại chút suy tư. "Quan trọng là họ có thật sự lắng nghe và suy ngẫm hay không. Một lời nói, dù có hay đến mấy, nếu không được tâm hồn tiếp nhận, cũng chỉ là gió thoảng mây bay." Anh quay lại nhìn Tiểu An, đôi mắt ánh lên vẻ thấu hiểu. "Con người ta sợ hãi sự thay đổi, sợ hãi những điều xa lạ. Đặc biệt là khi nó chạm đến những 'chân lý' mà họ đã tin tưởng bấy lâu."

Tiểu An gật đầu, dù chưa hiểu hết ý nghĩa sâu xa trong lời nói của Tạ Trần, nhưng cậu bé luôn tin tưởng vào mỗi lời sư phụ nói. Cậu biết rằng đằng sau mỗi câu nói ấy là cả một biển trời triết lý. Cậu bé tiếp tục công việc quét dọn, nhưng tâm trí lại không ngừng suy nghĩ về những lời vừa rồi.

Tạ Trần lại quay về với cuốn sổ của mình. Những trang giấy đã ố vàng theo thời gian, nhưng những dòng chữ anh viết lên lại chứa đựng sự tươi mới, sự sống động của một tư tưởng đang hình thành. Anh không viết để người khác phải tin, phải theo, mà viết để gợi mở, để khơi dậy khả năng tự vấn trong mỗi người. Cuốn sổ này, anh biết, sẽ không phải là một bộ kinh điển để thờ phụng, mà là một người bạn đồng hành trên hành trình tìm kiếm ý nghĩa của cuộc sống bình thường.

"Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi," anh thầm nhủ, những lời này đã trở thành một phần của triết lý sống của anh. "Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và lòng người cũng vậy. Không có một chân lý duy nhất, một quy tắc vĩnh cửu có thể áp dụng cho tất cả. Cái gọi là 'Nhân Đạo' chân chính, không phải là thứ được ban phát từ bên ngoài, mà là thứ được mỗi người tự tìm thấy, tự bồi đắp từ bên trong." Anh nhớ lại những tranh cãi gay gắt của nhóm 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo', họ cố chấp bám vào những quy tắc cũ, tin rằng đó là cách duy nhất để duy trì trật tự. Nhưng Tạ Trần biết, sự cứng nhắc đó sẽ chỉ dẫn đến sự đổ vỡ. Nhân Đạo cần sự linh hoạt, cần khả năng thích nghi như dòng nước, có thể chảy thành sông, có thể đọng thành ao, nhưng bản chất vẫn là nước.

Anh đặt bút xuống, nhẹ nhàng vuốt ve bìa cuốn sổ cũ. Cuốn sổ này, với những triết lý sâu sắc về 'Nhân Đạo', đang dần được hoàn thiện. Anh không biết nó sẽ đi đâu, về đâu, hay sẽ ảnh hưởng đến bao nhiêu người. Nhưng anh tin rằng, nó sẽ là một hạt giống khác, được gieo vào mảnh đất của nhân tâm. Nó không phải là một mệnh lệnh, không phải là một bộ luật, mà là một s��� gợi mở, một con đường để suy ngẫm. Anh tin rằng, sự hoang mang của thế hệ trẻ, như Tiểu An hay Thư Sinh Giỏi, chính là nhu cầu cấp thiết về một triết lý 'Nhân Đạo' rõ ràng hơn, dễ tiếp cận hơn, mà anh đang gián tiếp cung cấp thông qua những gì anh viết và những lời anh nói.

Tạ Trần nhắm mắt lại, cảm nhận làn gió nhẹ thoảng qua mặt, mang theo hương thơm của cỏ cây và đất trời. Anh không trực tiếp can thiệp vào cuộc tranh luận bên ngoài, nhưng những lời khuyên và triết lý của anh đang từng bước thay đổi nhận thức cá nhân, tạo tiền đề cho sự chuyển biến lớn hơn trong xã hội. Đó là một cách "phá cục" của riêng anh, một cách "vá trời" không cần phép thuật hay sức mạnh phi phàm, mà chỉ bằng trí tuệ và sự thấu hiểu.

***

Buổi chiều, nắng đã ngả vàng, trải một lớp màu mật ong lên mái ngói và những con đường đất. Không khí trong quán sách trở nên tĩnh lặng hơn bao giờ hết, chỉ còn tiếng gió khẽ lay động những trang sách treo trên giá. Mùi sách cũ, mực tàu, và hương trầm thoang thoảng từ chiếc lư nhỏ trên bàn của Tạ Trần, tất cả tạo nên một không gian trang trọng, trầm mặc.

Một bóng người trẻ tuổi rụt rè bước vào quán sách. Đó là Thư Sinh Giỏi, tuấn tú, phong thái nho nhã, trên tay luôn cầm một cuốn sách cũ. Gương mặt anh ta lộ rõ vẻ băn khoăn, đôi mắt sáng nay còn tràn đầy nhiệt huyết giờ đây lại nhuốm màu hoang mang. Anh e dè tiến đến trước quầy của Tạ Trần, cúi đầu chào một cách cung kính.

"Tiểu sinh bái kiến tiên sinh Tạ Trần." Giọng Thư Sinh Giỏi khẽ run, thể hiện sự bối rối sâu sắc.

Tạ Trần ngẩng đầu lên, ánh mắt tĩnh lặng như mặt hồ thu, khẽ gật đầu đáp lễ. "Mời Thư Sinh ngồi. Có chuyện gì khiến ngươi bận tâm đến vậy?" Anh nhẹ nhàng đặt bút xuống, rồi chỉ vào chiếc ghế đối diện.

Thư Sinh Giỏi khẽ khàng ngồi xuống, đặt cuốn sách của mình lên bàn. "Tiên sinh Tạ Trần, con... con thực sự bối rối. Tiểu sinh đã dự buổi diễn đàn của Dương Quân đại nhân ngày hôm qua, và cả những lời phản bác từ Thủ Lĩnh 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo'. Mỗi bên đều có lý lẽ của mình, nhưng con lại cảm thấy l���c lối giữa những dòng tư tưởng ấy." Anh ta thở dài, ánh mắt cầu khẩn nhìn Tạ Trần. "Người ta nói 'Nhân Đạo' phải là một con đường rõ ràng, một bộ quy tắc bất di bất dịch. Nhưng Dương Quân đại nhân lại nói nó là một dòng sông linh hoạt, biến đổi. Vậy đâu mới là chân lý? Đâu là thứ mà một kẻ hậu sinh như con nên tin theo?"

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, nụ cười ẩn chứa sự thấu hiểu. Anh không vội trả lời, mà chậm rãi pha một ấm trà mới. Tiếng nước sôi reo nhẹ trong ấm, hương trà xanh thanh khiết bắt đầu lan tỏa. "Chân lý có cần phải là một thứ duy nhất, không thay đổi không?" Anh đặt chén trà nóng hổi trước mặt Thư Sinh Giỏi, ánh mắt vẫn giữ vẻ trầm tĩnh. "Con đã từng nhìn thấy nước chưa?"

Thư Sinh Giỏi hơi ngạc nhiên trước câu hỏi đơn giản này, nhưng vẫn thành thật đáp: "Dạ, tiểu sinh vẫn nhìn thấy hàng ngày."

"Vậy con có thấy nó chảy thành sông, hay đọng lại thành ao không?" Tạ Trần tiếp tục hỏi, giọng nói nhẹ nhàng như tiếng gió thoảng.

Thư Sinh Giỏi suy nghĩ một lát, rồi ánh mắt dần sáng lên. "Con... con hiểu. Nước tự thân nó là nước, nhưng hình thái của nó lại do địa hình quyết định. Nếu địa hình gồ ghề, nó sẽ chảy thành suối. Nếu có chỗ trũng, nó sẽ tụ thành ao hồ. Nếu được dẫn lối, nó sẽ thành dòng sông, kênh rạch."

Tạ Trần gật đầu, vẻ tán thưởng. "Đúng vậy. Bản chất của nước vẫn là nước, nhưng hình thái biểu hiện lại vô cùng đa dạng, tùy thuộc vào hoàn cảnh và sự tương tác với môi trường xung quanh. Vậy 'Nhân Đạo'... cũng vậy sao?" Anh ngừng lại, để câu hỏi lơ lửng, cho Thư Sinh Giỏi tự chiêm nghiệm.

Thư Sinh Giỏi trầm ngâm, ánh mắt dõi theo làn hơi nước bốc lên từ chén trà. "Con... con cảm thấy như mình đã hiểu ra điều gì đó. Nhân Đạo không cần phải là một dòng sông hay một con đường. Nó là sự vận hành của lòng người. Con người có bao dung, có thấu hiểu, có tự vấn thì 'Nhân Đạo' sẽ tự khắc hiển lộ, không cần ai phải định nghĩa hộ." Anh ta ngẩng đầu lên, ánh mắt đầy vẻ thán phục nhìn Tạ Trần. "Lời tiên sinh nói, như gỡ bỏ nút thắt trong lòng con. Con cứ mãi đi tìm một quy tắc, một khuôn khổ cố định, mà quên mất rằng bản chất của Nhân Đạo nằm ở sự sống động, ở sự biến đổi không ngừng của chính chúng ta."

"Con người ta thường cố gắng định nghĩa mọi thứ, gò ép vạn vật vào những khuôn mẫu mà mình hiểu. Nhưng vạn vật trong vũ trụ này vốn dĩ vô thường, luôn vận động và thay đổi. 'Nhân Đạo' cũng vậy," Tạ Trần tiếp lời, giọng nói sâu sắc. "Nó không phải là một bộ luật được khắc trên đá, mà là dòng chảy của lương tri, của đạo đức, của lòng trắc ẩn trong mỗi người. Khi lòng người hướng thiện, khi mỗi cá nhân biết tự vấn, biết bao dung và thấu hiểu lẫn nhau, thì dù không có quy tắc nào được đặt ra, Nhân Đạo vẫn sẽ tự khắc hiển lộ, và thậm chí còn vững bền hơn bất kỳ bộ luật nào. Ngược lại, nếu lòng người đã méo mó, dù có ngàn vạn quy tắc cũng chỉ là gông cùm vô nghĩa."

Tạ Trần nhấp một ngụm trà, ánh mắt lướt qua những giá sách cũ kỹ. "Thủ Lĩnh 'Người Bảo Vệ Nhân Đạo' lo sợ sự hỗn loạn, nỗi sợ đó có căn cứ. Con người ta, khi không có giới hạn, dễ sa vào tham vọng. Nhưng Dương Quân lại nhìn thấy khả năng tự giác, khả năng hướng thiện tiềm ẩn trong mỗi con người. Cả hai đều có lý, nhưng lại chọn những con đường khác nhau để đạt đến cùng một mục đích: một nhân gian thái bình. Vấn đề không nằm ở 'dòng sông' hay 'con đường', mà nằm ở việc chúng ta chọn cách nhìn nhận, cách hành xử như thế nào."

Thư Sinh Giỏi lắng nghe chăm chú, ánh mắt dần sáng lên rực rỡ. Nỗi băn khoăn trong lòng anh ta dần tan biến, nhường chỗ cho một sự thấu hiểu sâu sắc hơn. Anh ta nhận ra rằng, tri thức không chỉ là việc tiếp thu thông tin, mà còn là khả năng tự vấn, tự chiêm nghiệm để tìm ra con đường của riêng mình. "Tiên sinh đã khai sáng cho con. Con sẽ không còn đi tìm một chân lý duy nhất nữa, mà sẽ học cách nhìn nhận sự đa dạng của 'Nhân Đạo', và quan trọng hơn, sẽ tự mình bồi đắp lương tri, lòng bao dung từ bên trong." Anh ta đứng dậy, cúi đầu thật sâu, lòng tràn đầy kính trọng. "Tri thức là sức mạnh, nhưng sự thấu hiểu mới là ánh sáng dẫn lối."

Tạ Trần chỉ khẽ mỉm cười, không nói thêm lời nào. Anh biết rằng, mặc dù những xung đột về tư tưởng sẽ còn tiếp diễn và có thể bùng phát thành những hành động cụ thể hơn nếu không được hóa giải kịp thời, nhưng những hạt giống thấu hiểu và bao dung mà anh gieo vào lòng người đã bắt đầu nảy mầm. Cuốn sổ của anh, với những triết lý về sự tự vấn và bao dung, đang dần được hoàn thiện, và anh tin rằng nó sẽ trở thành một tác phẩm quan trọng định hình tư tưởng trong kỷ nguyên Nhân Gian này, không phải bằng sự áp đặt, mà bằng sự gợi mở. Anh biết, đây chỉ là một trong số rất nhiều cuộc trò chuyện tương tự sẽ diễn ra trong quán sách nhỏ này, nơi anh lặng lẽ gieo những hạt giống của một kỷ nguyên mới, nơi con người sẽ tự định nghĩa lại giá trị sống của mình, không cần đến sự chỉ dẫn của tiên thần hay Thiên Đạo.

Tác phẩm này là bản sáng tác nguyên gốc của Long thiếu, chỉ có tại truyen.free.