Giữa đêm khuya thanh vắng, ba con người, một thư sinh gầy gò, một tiều phu lưng còng và một lão quán chủ già dặn, ngồi bên chén trà, suy tư về số phận của nhân gian, về những biến động đang diễn ra và những thách thức đang chờ đợi. Bóng trăng vẫn vằng vặc trên cao, dòng sông vẫn chảy xiết, mang theo những lời hứa hẹn và những chấp niệm của một kỷ nguyên mới, nơi con người phải tự mình kiến tạo lẽ sống.

***

Hoàng hôn buông xuống, nhuộm đỏ cả một vùng trời phía Tây, hắt những vệt nắng cuối cùng xuyên qua khung cửa sổ quán sách của Tạ Trần, vẽ nên những vệt sáng vàng cam lên chồng sách cũ và bình trà nghi ngút khói. Không khí trong quán tĩnh lặng đến lạ, chỉ có tiếng gió lùa nhẹ qua khe cửa, khẽ lay động những trang giấy đã ngả màu thời gian. Mùi giấy cũ, mực và gỗ đàn hương thoang tho��ng, tạo nên một bầu không khí trầm tư, u hoài nhưng cũng đầy sự minh triết.

Tạ Trần ngồi bên bàn trà, thân hình gầy gò của hắn tựa như một bức tranh thủy mặc tĩnh lặng giữa không gian ấy. Đôi mắt sâu thẳm của hắn dõi theo dòng người thưa thớt qua lại trên phố, nhưng tâm trí lại đang lặn sâu vào những dòng suy nghĩ miên man. Thư Đồng Tiểu An, với dáng vẻ gầy gò và đôi mắt toát lên vẻ thông minh, vừa đặt một chồng giấy báo mới nhất lên bàn, gương mặt cậu vẫn còn vương vấn vẻ lo lắng.

“Tiên sinh, con vừa nghe được thêm tin tức,” Tiểu An cất tiếng, giọng nói có chút gấp gáp, “Giảng Sư Thanh Minh ấy, đệ tử của ông ta đã bắt đầu đi khắp các làng xã lân cận, rao giảng về ‘Nhân Đạo Trường Sinh’ một cách hùng hồn hơn. Họ nói rằng ‘phép màu của con người’ không chỉ là tự chữa lành, tự cường, mà còn có thể khiến người ta ‘trường tồn bất diệt’ ngay trên cõi phàm này, không cần đến linh khí của Thiên Đạo suy tàn. Nhiều người tin lắm, họ bỏ bê việc đồng áng, bỏ chợ búa để đi nghe giảng.”

Tạ Trần khẽ nhấp một ngụm trà nóng, hơi ấm lan tỏa trong lòng bàn tay gầy guộc. Hắn không nói gì ngay, chỉ lắng nghe. Vài phút sau, Ông Lão Tiều Phu, dáng người gầy còm, lưng hơi còng nhưng ánh mắt vẫn tinh anh, bước vào quán. Ông khẽ gật đầu chào Tạ Trần, rồi an vị xuống chiếc ghế đối diện, trên tay vẫn cầm cây rìu gỗ cũ kỹ đã nhẵn bóng. “Lão huynh, trà nóng còn đây,” Tạ Trần khẽ nói, đẩy chén trà về phía ông.

Ông Lão Tiều Phu đón lấy chén trà, hớp một ngụm rồi thở hắt ra một hơi dài, vẻ mặt chất chứa sự ưu tư. “Ta vừa đi rừng về, ngang qua cổng làng, thấy đám đông tụ tập đông nghịt. Lại là Giảng Sư Thanh Minh đó, hắn nói hay lắm, nói như rót mật vào tai người nghe. Hắn hứa hẹn một cuộc sống không bệnh tật, không tuổi già, không cái chết. Hắn nói, Thiên Đạo đã bỏ rơi chúng ta, nhưng 'Nhân Đạo' sẽ cứu rỗi chúng ta bằng chính sức mạnh tiềm ẩn của mình.” Ông lão lắc đầu nhè nhẹ, râu tóc bạc phơ khẽ lay động. “Con người luôn sợ cái chết, đó là bản năng. Nhưng nếu vì sợ hãi mà cuồng tín, thì liệu đó có còn là Nhân Đạo?”

Tạ Trần đặt chén trà xuống, ánh mắt vẫn nhìn ra xa, nơi vầng mặt trời cuối cùng đã khuất dạng, nhường chỗ cho màn đêm buông xuống. “Bản chất của ‘Nhân Đạo’ không phải là con đường để tìm kiếm trường sinh hay quyền lực, lão huynh. Nó là con đường để sống trọn vẹn trong kiếp phàm nhân, tìm thấy ý nghĩa trong hữu hạn. Giảng Sư Thanh Minh đã nắm bắt được nỗi sợ hãi cố hữu của con người, cái khao khát trường tồn đã ăn sâu vào tiềm thức, và khéo léo khoác lên nó một tấm áo choàng mang tên ‘Nhân Đạo’. Nhưng đó chỉ là một sự biến tướng, một chấp niệm mới.”

Thư Đồng Tiểu An, ngồi bên cạnh, chăm chú lắng nghe, gương mặt vẫn còn vẻ băn khoăn. “Tiên sinh, vậy làm sao để mọi người hiểu được điều đó? Giảng Sư Thanh Minh nói nghe rất thuyết phục, ông ta còn dẫn chứng những câu chuyện về những người đã tự khỏi bệnh hiểm nghèo, hay sống thọ hơn bình thường sau khi nghe lời ông ta giảng giải. Người dân bây giờ tin vào những điều mắt thấy tai nghe hơn là những lý lẽ trừu tượng.”

Tạ Trần quay lại nhìn Tiểu An, ánh mắt hắn dịu đi. “Hắn ta không nói dối hoàn toàn. Tiềm năng của con người là vô hạn, và ý chí, niềm tin có thể tạo ra những điều kỳ diệu. Nhưng đó không phải là ‘trường sinh’. Đó là sự tự cường, sự phục hồi của sinh mệnh khi được đặt đúng vào một trạng thái tinh thần mạnh mẽ. Hắn đã khuếch đại một phần sự thật, bóp méo nó để phục vụ một mục đích khác: gieo rắc một chấp niệm mới về sự bất tử. Con người, vốn đã ‘mất người’ vì tu tiên, nay lại đang đứng trước nguy cơ ‘mất người’ vì theo đuổi một ‘trường sinh phàm tục’.”

Ông Lão Tiều Phu khẽ thở dài. “Đúng là vậy. Hắn ta khơi gợi sự tham lam ẩn sâu trong lòng người. Hắn ta không dạy người ta chấp nhận ‘vô thường’, mà dạy người ta truy cầu một dạng trường sinh mới, dù bề ngoài là ‘phép màu của con người’. Đó chính là sự biến chất của một triết lý.”

“Con người ta, dù là phàm nhân hay tu sĩ, đều có một nỗi sợ hãi chung: nỗi sợ hãi bị lãng quên, bị biến mất,” Tạ Trần trầm giọng, nh��n vào chén trà đã nguội lạnh. “Tiên nhân muốn bất tử để trường tồn danh tiếng, để kéo dài sự tồn tại. Phàm nhân cũng vậy, dù không mơ mộng đến tiên giới, nhưng vẫn muốn mình sống lâu hơn, sống mãi. Giảng Sư Thanh Minh này, hắn đã chạm vào đúng chỗ yếu đó. Vấn đề không phải là lời nói dối, mà là sự biến chất của một triết lý. ‘Nhân Đạo’ chân chính không phải là để trường sinh, mà là để sống đúng với bản chất con người, dù cho đó là một kiếp hữu hạn. Để thấu hiểu giá trị của từng khoảnh khắc, từng hơi thở. Để biết yêu thương, chia sẻ, và chấp nhận quy luật tự nhiên.”

Hắn ngừng lại một chút, ánh mắt lướt qua những giá sách phủ đầy bụi thời gian. “Nhưng làm thế nào để đối trọng với một làn sóng tư tưởng đang lan rộng và đầy mê hoặc như vậy?” Ông Lão Tiều Phu hỏi, giọng nói chất chứa sự lo lắng. “Con người ta, một khi đã tin vào một điều gì đó, sẽ rất khó để thay đổi.”

Tạ Trần nhắm mắt lại, cảm nhận làn gió mát lạnh lướt qua gò má. “Không thể đối đầu trực tiếp, lão huynh. Sự đối đầu chỉ khiến chấp niệm trở nên cứng nhắc hơn. Chúng ta chỉ có thể gieo thêm những hạt giống khác, những hạt giống của sự suy ngẫm, của lòng nhân ái, của triết lý ‘vô thường’ vào lòng người. Để rồi, khi những ‘phép màu’ hão huyền kia không thành hiện thực, khi con người đối mặt với sự thật khắc nghiệt của sinh lão bệnh tử, họ sẽ tự mình nhìn lại, tự mình tìm kiếm một con đường chân chính hơn.”

Hắn mở mắt, ánh mắt hắn sáng rực dưới ánh đèn dầu leo lét. Tạ Trần chậm rãi đưa tay, cầm lấy một cây bút lông đã cũ và một mảnh giấy trắng đã ngả màu ố vàng. “Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và con người vẫn phải tiếp tục hành trình tìm kiếm ý nghĩa của mình, không ngừng đặt câu hỏi và tự mình tìm kiếm câu trả lời.” Ngòi bút sột soạt trên giấy, những dòng chữ đầu tiên hiện ra, thanh thoát mà dứt khoát, như những hạt giống được gieo xuống mảnh đất khô cằn.

***

Đêm đã khuya. Ánh trăng vằng vặc trên cao, rải một lớp bạc mỏng lên những mái nhà cổ kính của Thị Trấn An Bình, khiến cảnh vật chìm trong một vẻ tĩnh mịch đến nao lòng. Gió đêm thổi mạnh hơn, mang theo hơi lạnh từ dòng sông, khiến từng chiếc lá khẽ xao động. Tạ Trần, thân hình gầy gò ẩn trong chiếc áo vải bố cũ kỹ, bước đi trên con đường đá lát quen thuộc, trên tay ôm một cuộn giấy đã được viết kín. Mỗi bước chân của hắn đều trầm tĩnh, không vội vã, như thể đang cân nhắc từng ý tứ trong cuộn giấy trên tay.

Hắn đến trước cửa một căn nhà nhỏ nằm khuất trong một con hẻm vắng. Đó là nơi Lão Bán Sách Cũ sinh sống và cũng là nơi đặt chiếc máy in thô sơ, nơi xuất bản tờ ‘An Bình Báo’ nhỏ bé của thị trấn. Âm thanh cọc cạch đều đặn của chiếc máy in vẫn vọng ra, hòa lẫn với tiếng giấy sột soạt và tiếng nói chuyện trầm ấm từ bên trong, cho thấy lão chủ vẫn đang cần mẫn với công việc của mình dù đêm đã về khuya. Mùi mực in hăng hắc quyện với mùi giấy mới và mùi gỗ mục đặc trưng của căn nhà, tạo nên một bầu không khí chăm chú, cần mẫn và có chút hối hả.

Tạ Trần gõ nhẹ cửa. Tiếng cọc cạch dừng lại.

“Ai đó?” Giọng Lão Bán Sách Cũ vang lên, có chút khàn khàn vì thức khuya.

“Là Tạ Trần đây, lão phu.”

Cánh cửa gỗ kẽo kẹt mở ra. Lão Bán Sách Cũ, với dáng vẻ gầy gò, đôi mắt cận thị lờ đờ vì thiếu ngủ nhưng vẫn ánh lên vẻ hiền lành, nhìn thấy Tạ Trần thì hơi ngạc nhiên. “Ồ, Tạ tiên sinh! Đêm khuya rồi, sao tiên sinh còn đến đây?”

Tạ Trần khẽ gật đầu, bước vào trong. “Có một chuyện cần phiền đến lão phu.” Hắn đưa cuộn giấy trên tay cho Lão Bán Sách Cũ. “Đây là một bài luận nhỏ, ta hy vọng có thể đăng trên ‘An Bình Báo’ vào số tới.”

Lão Bán Sách Cũ đón lấy cuộn giấy, đôi mắt nheo lại dưới ánh đèn dầu mờ ảo. Ông là người yêu sách, trọng tri thức, và đặc biệt thấu hiểu nhân tình thế thái. Với kinh nghiệm bao năm làm bạn với sách vở, ông biết rõ sức nặng của ngôn từ. Ông từ từ mở cuộn giấy ra, bắt đầu đọc. Tạ Trần ��ứng im lặng, để lão chủ tự mình thẩm thấu. Tiếng gió bên ngoài cửa sổ dường như cũng ngừng thổi, nhường chỗ cho sự tĩnh lặng bên trong căn phòng.

Những dòng chữ của Tạ Trần, tuy không hoa mỹ nhưng sâu sắc, chạm đến tận cùng bản chất của vấn đề. Hắn không trực tiếp chỉ trích Giảng Sư Thanh Minh, mà chỉ khéo léo phân tích về ý nghĩa chân chính của ‘Nhân Đạo’, về sự khiêm tốn, tự do tư tưởng và nguy cơ của sự cuồng tín. Hắn nhấn mạnh rằng ‘Nhân Đạo’ không phải là công cụ để trốn tránh cái chết, mà là con đường để chấp nhận và trân trọng sự hữu hạn của kiếp người, để tìm thấy sự trọn vẹn trong từng khoảnh khắc. Hắn viết về “vô thường” không phải là sự tận diệt, mà là quy luật biến đổi không ngừng của vạn vật, và rằng sự chấp nhận vô thường chính là khởi điểm của bình an.

Đọc xong, Lão Bán Sách Cũ khẽ thở hắt ra một hơi. Ông gật gù liên tục, vẻ mặt lộ rõ sự tán thành. “Hay lắm! Hay lắm!” Ông lão trầm ngâm, ánh mắt xa xăm. “Lời lẽ của tiên sinh như tiếng chuông cảnh tỉnh giữa lúc lòng người đang hoang mang. Chính là lúc này đây, nhân gian đang cần những lời lẽ như thế này để định hướng lại. Những lời hứa hẹn trường sinh, bất tử, dù với vỏ bọc nào đi chăng nữa, cuối cùng cũng chỉ là chấp niệm, là sợi dây xiềng xích trói buộc con người.” Ông lão ngẩng đầu nhìn Tạ Trần, ánh mắt đầy sự ngưỡng mộ. “Bài viết này không có ý định công kích ai, chỉ là một lời nhắc nhở về bản chất của ‘Nhân Đạo’ và những nguy cơ khi nó bị bóp méo, tiên sinh đã nói rất đúng. Nó không phải là công kích, mà là sự dẫn dắt, sự khai mở.”

Ông lão vỗ nhẹ vào cuộn giấy. “Dù chỉ là một tờ báo nhỏ, An Bình Báo có thể không vươn xa đến các đại thành, nhưng lão phu tin rằng nó sẽ gieo những hạt mầm tốt lành vào lòng người dân quanh đây, đặc biệt là những người đang bị mê hoặc bởi những lời giảng phiến diện kia.” Ông quay sang chiếc máy in thô sơ, ánh mắt kiên định. “Lão phu sẽ ưu tiên đăng bài này lên trang nhất, và sẽ in thật nhiều bản để phân phát rộng rãi.”

Tạ Trần khẽ cúi đầu tỏ ý cảm ơn. “Vậy thì đành phiền lão phu rồi. Hy vọng những dòng chữ này có thể khơi gợi thêm chút suy ngẫm trong lòng người.”

Lão Bán Sách Cũ mỉm cười. “Không phiền hà gì đâu, Tạ tiên sinh. Đây chính là trách nhiệm của người làm báo, của người giữ gìn tri thức trong kỷ nguyên mới này. Khi Thiên Đạo đã suy tàn, các tông môn không còn là kim chỉ nam, thì những lời lẽ chân thành, những triết lý đúng đắn mới là thứ dẫn dắt nhân gian.” Ông cẩn thận đặt bài viết của Tạ Trần vào máy in, bắt đầu sắp xếp từng con chữ một cách tỉ mỉ. Tiếng cọc cạch lại vang lên đều đặn, hòa cùng tiếng gió đêm, như một bản nhạc của sự cần mẫn và hy vọng. Tạ Trần đứng đó một lúc, nhìn ngọn đèn dầu lay lắt hắt bóng lão Bán Sách Cũ cần mẫn, trong lòng dâng lên một cảm xúc khó tả. Hắn biết, việc hắn làm chỉ là một hạt cát giữa sa mạc mênh mông, nhưng đôi khi, chỉ một hạt cát cũng có thể làm thay đổi dòng chảy của một con sông. Việc Tạ Trần sử dụng báo chí địa phương báo hiệu một phương tiện truyền thông mới và quan trọng để định hình tư tưởng trong kỷ nguyên Nhân Gian, nơi không còn các tông môn hay Thiên Đạo để áp đặt niềm tin. Hắn quay người rời đi, để lại Lão Bán Sách Cũ cùng những con chữ và tiếng máy in vẫn miệt mài trong đêm.

***

Sáng hôm sau, khi những tia nắng đầu tiên của bình minh vừa rọi xuống Thị Trấn An Bình, xua tan đi màn sương mờ còn vương vấn trên những mái ngói rêu phong, quảng trường thị trấn đã bắt đầu trở nên náo nhiệt. Tiếng người qua lại, tiếng rao hàng của những tiểu thương buổi sớm, tiếng xe ngựa lộc cộc trên đường đá, tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh sống động của một ngày mới. Mùi thức ăn sáng từ các quán hàng rong, mùi đất ẩm sau một đêm sương và đặc biệt là mùi giấy báo mới tinh từ những sấp báo vừa được Lão Bán Sách Cũ phân phát, lan tỏa khắp nơi.

Thư Đồng Tiểu An, với đôi mắt lanh lợi, đang cặm cụi thu thập những tờ báo cũ từ các thùng rác công cộng, nhưng tai cậu vẫn không ngừng lắng nghe những lời bàn tán xung quanh. Cậu thấy nhiều người dân, từ những tiểu thương đang bày hàng, những b�� nội trợ đi chợ sớm, cho đến những học trò áo vải, đều dừng lại trước những sấp ‘An Bình Báo’ mới. Họ tò mò cầm lấy một tờ, rồi chăm chú đọc bài luận in trên trang nhất, với tiêu đề lớn: “Bản Chất Nhân Đạo: Khiêm Tốn, Tự Do, Chống Cuồng Tín” của một ‘phàm nhân vô danh’.

“Chà, bài viết này nói chí lý!” Một người đàn ông trung niên, tay cầm cái bánh bao nóng hổi, vừa đọc vừa gật gù tán thành. “’Nhân Đạo’ không phải là để thành tiên, mà là để làm người cho tốt, để sống sao cho ý nghĩa. Chứ cái kiểu ‘trường sinh’ của Giảng Sư Thanh Minh kia, nghe cứ thấy ảo vọng thế nào ấy.”

Bên cạnh ông ta, một phụ nữ trẻ tuổi đang lựa rau, khẽ nhíu mày. “Nhưng Giảng Sư Thanh Minh nói có ‘phép màu của con người’ để trường sinh, đó không phải là tự do sao? Tự do không bị bệnh tật, tự do không phải đối mặt với cái chết… ai mà chẳng muốn?” Giọng nàng đầy vẻ hoài nghi, pha chút khao khát.

Những cuộc tranh luận nhỏ bắt đầu nổ ra khắp quảng trường. Một số người đồng tình với bài viết, cho rằng nó đã nói lên sự thật mà bấy lâu nay họ vẫn băn khoăn. Họ cho rằng việc theo đuổi một sự bất tử giả tạo chỉ khiến con người thêm xa rời bản chất thực sự của mình. Nhưng cũng có không ít người, đặc biệt là những ai đã bị ảnh hưởng bởi những lời giảng đường mật của Giảng Sư Thanh Minh, tỏ ra không đồng tình, thậm chí có phần bực tức. Họ cho rằng bài viết đang cố gắng phủ nhận những “phép màu” mà họ đang tin tưởng, đang cố gắng tước đi niềm hy vọng về một cuộc sống vĩnh cửu.

Ông Lão Tiều Phu, tay chống cây rìu, lặng lẽ đứng cạnh Tiểu An, ánh mắt tinh tường quan sát từng biểu cảm trên gương mặt người dân. Ông không nói gì nhiều, chỉ khẽ mỉm cười khi thấy một nhóm người già gật gù tâm đắc, nhưng cũng thở dài thườn thượt khi nghe một vài thanh niên hăng hái bảo vệ quan điểm của Giảng Sư Thanh Minh.

“Con thấy đó, Tiểu An,” Ông lão thì thầm, giọng nói chậm rãi, từ tốn, “một lời nói có thể gieo mầm, nhưng cần rất nhiều thời gian và sự kiên nhẫn để nó nở hoa đúng cách. Một triết lý ch��n chính không thể được chấp nhận chỉ trong một sớm một chiều, đặc biệt là khi nó đối nghịch với những khao khát sâu thẳm nhất của con người. Sự đa dạng trong phản ứng của người dân cho thấy việc xây dựng một triết lý chung cho ‘Nhân Đạo’ sẽ là một quá trình dài và đầy thách thức, với nhiều thử nghiệm và sai lầm.”

Tiểu An gật đầu, cậu hiểu ý ông lão. Cậu bé nhìn về phía quán sách của Tạ Trần, nơi cánh cửa vẫn khép hờ. Từ trong quán, Tạ Trần đang lặng lẽ quan sát dòng người, ánh mắt sâu thẳm ẩn chứa sự thấu hiểu và một chút hy vọng. Hắn biết, bài luận này chỉ là một lời thì thầm giữa một trận cuồng phong tư tưởng. Nó sẽ không ngay lập tức thay đổi mọi thứ, thậm chí có thể kích hoạt những phản ứng mạnh mẽ hơn từ những kẻ có lợi ích từ ‘Nhân Đạo’ biến tướng. Nhưng hắn tin rằng, những hạt mầm của lý trí và sự khiêm tốn đã được gieo. Rồi sẽ có ngày, chúng sẽ nảy mầm, đâm chồi, và dần dần thanh tẩy những chấp niệm đang làm vẩn đục kỷ nguyên Nhân Gian.

Hắn cũng biết, việc hắn can thiệp gián tiếp bằng lời nói sẽ không giải quyết triệt để vấn đề, mà có thể kích hoạt những phản ứng mạnh mẽ hơn từ những kẻ có lợi ích từ ‘Nhân Đạo’ biến tướng. Nhưng đây là con đường hắn chọn, con đường của một phàm nhân chỉ dùng bút lực để chống lại cuồng tín, để nhắc nhở con người về giá trị thực sự của cuộc sống hữu hạn. Ánh nắng ban mai dần lên cao, phủ vàng khắp quảng trường, và cuộc tranh luận về ‘Nhân Đạo’ vẫn tiếp diễn, sôi nổi và không ngừng nghỉ, như một dòng chảy ngầm đang định hình lại toàn bộ nhân gian.

Tác phẩm này là bản sáng tác nguyên gốc của Long thiếu, chỉ có tại truyen.free.