Ánh đèn dầu trong quán sách vẫn ấm áp, như một lời khẳng định cho niềm tin vào con đường của nhân loại. Tạ Trần biết, con đường phía trước còn dài, còn nhiều chông gai. Nhưng nhìn những ánh đèn từ Học Viện Nhân Văn, hắn biết mình không hề đơn độc. Hắn tin vào những hạt giống đã gieo, tin vào sức sống mãnh liệt của nhân gian. Đêm dần buông, mang theo một sự tĩnh lặng sâu thẳm, nhưng trong lòng Tạ Trần, những suy tư vẫn cuộn chảy, như dòng sông ngầm không ngừng nghỉ, định hình nên những chân lý mới cho một kỷ nguyên đang thức giấc.

***

Sáng sớm, Giảng Đường Chính của Học Viện Nhân Văn đã sáng bừng trong ánh nắng ban mai, xuyên qua những ô cửa sổ chạm khắc tinh xảo, rọi xuống nền đá xanh cổ kính. Không khí trong giảng đường không hề trầm mặc mà ngược lại, tràn đầy sự phấn khởi và sôi nổi. Mùi giấy, mực, và gỗ mới hòa quyện với một chút hương trầm nhẹ, tạo nên một không gian vừa trang nghiêm vừa gần gũi. Tiếng bút sột soạt trên giấy, tiếng lật trang sách khe khẽ, và những tiếng rì rầm thảo luận tạo thành một bản giao hưởng tri thức đặc trưng của nơi đây.

Trên bục giảng cao ráo, Lý Huyền đứng đó, dáng người nho nhã, ánh mắt kiên định, toát lên khí chất của một học giả uy tín. Anh không còn vẻ bỡ ngỡ của những ngày đầu, mà giờ đây đã hoàn toàn hòa mình vào vai trò người dẫn dắt tri thức. Trước mặt anh là hàng trăm học giả, học viên ưu tú, những bộ óc sáng giá nhất được tập hợp từ khắp Thị Trấn An Bình và những vùng lân cận, tất cả đều đang chăm chú nhìn về phía anh, chờ đợi từng lời nói. Lý Huyền chậm rãi giơ lên một tập bản thảo dày cộp, bìa sách được làm từ giấy dó trắng ngà, trên đó viết ba chữ lớn: "Nhân Đạo Cương Yếu".

“Chư vị học giả, các vị học viên thân mến,” Lý Huyền mở lời, giọng nói trầm ấm, vang vọng khắp giảng đường, “Sau nhiều tháng dày công biên soạn, tập hợp ý kiến từ đông đảo hiền giả và dựa trên những tư tưởng sâu sắc của tiên sinh Tạ Trần, chúng ta đã hoàn thành bản dự thảo đầu tiên của ‘Nhân Đạo Cương Yếu’.” Anh dừng lại một chút, ánh mắt lướt qua từng gương mặt phía dưới, nơi có sự háo hức, có sự tò mò, và cả những ánh mắt nghiền ngẫm. “Mục tiêu của ‘Nhân Đạo Cương Yếu’ không phải để đóng khung tư tưởng của tiên sinh Tạ Trần, mà là để tạo ra một khung sườn, giúp thế hệ sau có thể tiếp cận và tự mình chiêm nghiệm Vô Vi Chi Đạo. Nó là cánh cửa, không phải là bức tường.”

Lý Huyền bắt đầu trình bày cấu trúc của giáo trình, các chương mục được chia thành từng phần rõ ràng: từ “Luận về Bản chất Con người”, “Sức mạnh của Tri thức và Trí tuệ”, đến “Hành trình Tự khai phá” và “Vô Vi trong Nhân gian”. Anh diễn giải từng khái niệm, từng luận điểm, cố gắng giữ cho ngôn ngữ vừa đủ trang trọng để thể hiện sự uyên bác, vừa đủ gần gũi để mọi h��c viên đều có thể thấu hiểu. Anh nhấn mạnh rằng, "Cương Yếu" này không phải là một bộ kinh điển bất di bất dịch, mà là một điểm khởi đầu, một nền tảng để mỗi người tự phát triển, tự sáng tạo.

Trong số các học viên, Mộng Dao, với vẻ ngoài mơ mộng nhưng trí tuệ sắc bén, giơ tay đặt câu hỏi. Ánh mắt nàng tinh tế, nhìn thẳng vào Lý Huyền: “Thưa Lý tiên sinh, làm sao để tránh được việc ‘triết lý’ trở thành ‘quy tắc’, ‘tinh thần’ bị thay bằng ‘hình thức’ khi nó được viết ra thành sách? Con e rằng, khi mọi thứ được hệ thống hóa, được định nghĩa rõ ràng, thì cái hồn của ‘Nhân Đạo’ – sự linh hoạt, sự tự do chiêm nghiệm – lại bị mất đi.” Giọng nàng trong trẻo nhưng chứa đựng sự trăn trở sâu sắc, chạm đến nỗi lo thầm kín của nhiều người.

Ngay sau Mộng Dao, Thư Sinh Giỏi, với phong thái nho nhã và luôn cầm trên tay một cuốn sách cổ, cũng cất tiếng, giọng điệu phân tích, nghiêm túc: “Nếu Nhân Đạo là sự linh hoạt, thuận theo tự nhiên, thì việc hệ thống hóa liệu có đi ngược lại bản chất của nó không? Chúng ta đang cố gắng định nghĩa cái vô định, liệu có phải là một sự chấp niệm mới, một sự gò bó mới mà chúng ta tự tạo ra cho mình?”

Những câu hỏi này không làm Lý Huyền bất ngờ, thậm chí anh còn mong đợi chúng. Anh mỉm cười nhẹ, ánh mắt lộ vẻ tán thưởng đối với sự tinh tế của các học viên. “Các vị hỏi rất đúng. Đây chính là thử thách lớn nhất khi chúng ta cố gắng kiến tạo một nền móng tri thức mới. ‘Nhân Đạo Cương Yếu’ không phải là một bộ kinh luật, mà là một bản đồ. Bản đồ chỉ dẫn đường, chứ không phải con đường. Con đường, mỗi người phải tự mình đi, tự mình khám phá. Tinh thần của Nhân Đạo nằm ở sự chiêm nghiệm cá nhân, ở việc không ngừng đặt câu hỏi và tìm kiếm chân lý trong chính cuộc sống của mình. Việc hệ thống hóa chỉ giúp chúng ta có một ngôn ngữ chung để trao đổi, một điểm tựa để bắt đầu hành trình. Sự linh hoạt nằm ở cách chúng ta dạy, cách chúng ta học, và cách chúng ta chấp nhận sự đa dạng trong cách lý giải.”

Lý Huyền tiếp tục diễn giải, nhấn mạnh rằng Học Viện sẽ không chỉ dạy lý thuyết mà còn khuyến khích thực hành, tranh luận, và tự do tư tưởng. Anh nói về việc làm thế nào để các học viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện khả năng suy luận, khả năng nhìn thấu nhân quả, khả năng tự mình đối diện với những bí ẩn của vũ trụ mà không cần dựa vào linh khí hay phép thuật.

Ngồi ở hàng ghế đầu, Thư Đồng Tiểu An, với đôi mắt toát lên vẻ thông minh và hiếu học, chăm chú lắng nghe, cố gắng ghi nhớ từng lời. Cậu bé gầy gò, trong chiếc áo vải thô cũ, nhưng tinh thần lại vô cùng mạnh mẽ. Cậu không chỉ ghi chép những lời giảng mà còn phác thảo những sơ đồ tư duy đơn giản để dễ dàng ghi nhớ và liên kết các khái niệm. Đôi lúc, cậu lại liếc nhìn Lý Huyền với ánh mắt đầy ngưỡng mộ, như thể anh là một vị tiên sư đang khai mở một thế giới hoàn toàn mới. Cậu bé hiểu rằng, đây không chỉ là những bài học khô khan, mà là nền tảng cho một cuộc sống mới, một tương lai mà trong đó con người có thể tự mình làm chủ vận mệnh, không còn phụ thuộc vào Thiên Đạo hay những quyền năng siêu nhiên xa vời. Sự cạnh tranh giữa các đệ tử trong giảng đường không phải là để tranh giành cơ duyên tu tiên, mà là để giành lấy tri thức, để khám phá những bí ẩn của nhân gian bằng trí tuệ của chính mình.

***

Chiều tà, gió nhẹ thổi qua những con phố của Thị Trấn An Bình, mang theo mùi thức ăn từ các quán ăn ven đường, mùi gỗ mục từ những ngôi nhà cổ, và cả mùi đất ẩm ướt sau cơn mưa nhẹ buổi trưa. Tiếng nói chuyện râm ran, tiếng rao hàng của tiểu thương, tiếng xe ngựa lộc cộc và tiếng bước chân vội vã tạo nên một bức tranh sinh động, nhộn nhịp nhưng vẫn giữ được vẻ yên bình vốn có.

Trong quán sách nhỏ của mình, Tạ Trần đang lật giở một cuốn sách cổ đã ố vàng, bìa sách sờn rách, nội dung là những ghi chép về các loại thảo mộc và phương thuốc dân gian. Ánh nắng dịu cuối ngày hắt vào qua khung cửa sổ, nhuộm vàng mái tóc đen dài của hắn, khiến không gian vốn tĩnh lặng càng thêm phần ấm áp. Hắn nhấp một ngụm trà, vị đắng chát ban đầu dần tan ra, để lại hậu vị ngọt ngào n��i cuống họng.

Cố Tiểu Ngư bước vào, mang theo một làn gió mát lành. Trên tay nàng là một tập giấy chép tay cẩn thận, nét chữ ngay ngắn, rõ ràng. Nàng đặt tập giấy lên bàn, bên cạnh chén trà của Tạ Trần, rồi ngồi xuống chiếc ghế đối diện, ánh mắt vẫn còn chút lo lắng và suy tư.

“Hôm nay tại Học Viện, Lý tiên sinh đã trình bày bản dự thảo ‘Nhân Đạo Cương Yếu’,” Cố Tiểu Ngư kể, giọng nàng trong trẻo nhưng có phần trầm hơn ngày thường. “Mọi người đều rất hào hứng, nhưng cũng có những câu hỏi rất sâu sắc. Mộng Dao hỏi rằng làm sao để tránh việc triết lý trở thành quy tắc, còn Thư Sinh Giỏi thì lo rằng việc hệ thống hóa sẽ đi ngược lại bản chất linh hoạt của Nhân Đạo. Lý tiên sinh đã giải thích rất cặn kẽ, nhưng ta thấy có lẽ nào, việc ‘định nghĩa’ lại chính là hạn chế ‘Nhân Đạo’ không? Ta vẫn thấy hơi trăn trở, tiên sinh ạ.”

Tạ Trần nhẹ nhàng đặt cuốn sách cổ xuống, ngón tay thon dài khẽ vuốt ve bìa sách. Hắn cầm lấy tập bản thảo ‘Nhân Đạo Cương Yếu’ mà Cố Tiểu Ngư vừa mang đến, lật giở từng trang, ánh mắt sâu thẳm đọc lướt qua những dòng chữ. Khuôn mặt hắn vẫn điềm tĩnh, không biểu lộ quá nhiều cảm xúc, nhưng trong đôi mắt hắn, một dòng suy tư sâu xa đang cuộn chảy.

“Cố định một dòng sông, nó sẽ mất đi sự sống,” Tạ Trần cuối cùng cũng lên tiếng, giọng nói trầm tĩnh, đều đều, như tiếng suối chảy. “Nhưng nếu không có bờ, nó sẽ tràn lan, mất đi phương hướng. Nhân Đạo cũng vậy, cần có bờ, nhưng bờ đó phải mềm mại, uốn lượn theo dòng chảy. Lý Huyền đang cố gắng xây những bờ mềm đó, Tiểu Ngư.” Hắn khẽ gật đầu, môi nở một nụ cười nhẹ. “Việc ‘định nghĩa’ không phải lúc nào cũng là ‘hạn chế’. Đôi khi, nó là cách để tập hợp những dòng chảy nhỏ thành một dòng sông lớn, để những tư tưởng rời rạc có thể hình thành một hệ thống, một con đường rõ ràng hơn cho những người muốn tìm kiếm.”

Cố Tiểu Ngư vẫn còn chút ưu tư. Nàng nhìn Tạ Trần, ánh mắt chân thành: “Vậy tiên sinh không lo lắng sao? Rằng những gì huynh muốn truyền đạt sẽ bị hiểu sai, bị bóp m��o, hoặc bị lợi dụng như những tiên môn ngày trước đã làm với các giáo lý tu tiên?” Nàng nhớ lại câu hỏi của Thư Đồng Tiểu An về việc bảo vệ những giá trị đã kiến tạo mà không có sức mạnh phép thuật, một câu hỏi vang vọng trong lòng nàng từ hôm qua.

Tạ Trần thở dài nhẹ, ngón tay hắn vuốt nhẹ lên những trang giấy, cảm nhận sự nhẵn mịn của giấy mới và mùi mực còn vương. “Mỗi người có một dòng chảy riêng, Tiểu Ngư. Việc của ta chỉ là khơi nguồn. Còn họ, sẽ tự tìm thấy dòng chảy của mình. Chấp nhận sự hiểu lầm cũng là một phần của Vô Vi.” Hắn ngẩng đầu lên, ánh mắt nhìn ra ngoài ô cửa sổ, nơi ánh nắng chiều đang dần tắt, nhường chỗ cho những vệt tím hoàng hôn. “Triết lý không phải là chân lý tuyệt đối, nó chỉ là một góc nhìn, một cách tiếp cận. Khi nó được truyền bá, nó sẽ được lý giải theo hàng vạn cách khác nhau, tùy thuộc vào trí tuệ, kinh nghiệm và cả những chấp niệm của mỗi người. Đó là điều không thể tránh khỏi.”

Hắn nhấp thêm một ngụm trà, cảm nhận vị chát dần chuyển sang ngọt. “Nếu chúng ta cố gắng kiểm soát từng lời nói, từng suy nghĩ của người khác, thì đó không còn là ‘Vô Vi’ nữa, mà là một sự ‘hữu vi’ quá mức, một sự áp đặt. Sức mạnh của tư tưởng nằm ở khả năng lan tỏa tự do, ở việc nó có thể chạm đến những tâm hồn khác nhau và khơi dậy những suy nghĩ riêng. Những hiểu lầm, những biến tướng, chúng sẽ giống như những cành cây khô héo mọc ra từ thân cây chính. Nếu thân cây đủ vững chắc, đủ mạnh mẽ, những cành khô đó sẽ tự rụng đi, hoặc sẽ bị những dòng chảy khác của chân lý gạt bỏ. Điều quan trọng là phải giữ cho cái gốc được vững bền, giữ cho tinh thần truy cầu chân lý không bao giờ tắt.”

Tạ Trần đặt bản thảo xuống, đôi mắt hắn ẩn chứa một tia hy vọng. Hắn tin rằng, những khám phá và sáng tạo mới sẽ không ngừng xuất hiện, khi con người kết nối triết lý của hắn với khoa học và nghệ thuật, dẫn đến những thay đổi lớn lao trong xã hội. Hắn tin vào trí tuệ của Lý Huyền, tin vào sự trong sáng của những học viên trẻ như Mộng Dao, Thư Sinh Giỏi, và cả Thư Đồng Tiểu An. Họ sẽ là những người tiếp nối, những người sẽ vun trồng những hạt giống mà hắn đã gieo. Gánh nặng vô hình trên vai hắn dường như nhẹ đi đôi chút, không phải vì hắn chối bỏ trách nhiệm, mà vì hắn tin tưởng vào sức mạnh tự thân của nhân loại.

***

Đêm khuya, ánh đèn dầu hắt hiu trong Thư Viện của Học Viện Nhân Văn, tạo nên những vệt sáng vàng ấm áp trên những giá sách cao ngất ngưởng, nơi chất chứa hàng vạn cuốn sách từ cổ chí kim, từ những ghi chép về tiên pháp nay đã trở thành lịch sử đến những luận thuyết khoa học, triết lý mới mẻ. Không gian tĩnh mịch, chỉ còn tiếng bút sột soạt trên giấy, tiếng lật trang sách khe khẽ và tiếng gió đêm nhẹ nhàng luồn qua những khe cửa sổ, mang theo hơi mát lành của màn đêm. Thỉnh thoảng, từ xa vọng lại tiếng côn trùng kêu ri rỉ, tạo nên một bản nhạc nền dịu êm cho sự lao động miệt mài.

Lý Huyền vẫn miệt mài bên bàn làm việc, bóng anh đổ dài trên tường. Khuôn mặt anh lộ rõ vẻ mệt mỏi nhưng đôi mắt vẫn sáng quắc, tràn đầy nhiệt huyết. Tập bản thảo ���Nhân Đạo Cương Yếu’ trải rộng trước mặt, chi chít những dòng chữ anh gạch xóa, viết thêm, chỉnh sửa. Anh đọc đi đọc lại từng câu, từng chữ, cố gắng tìm kiếm sự cân bằng hoàn hảo giữa tính hệ thống và tinh thần tự do, phóng khoáng của triết lý ‘Vô Vi’ mà Tạ Trần đã truyền cảm hứng. Từng dấu chấm, dấu phẩy đều được anh cân nhắc kỹ lưỡng, vì anh biết rằng mỗi câu chữ trong bộ giáo trình này sẽ định hình tư duy của cả một thế hệ.

Anh day trán, một cảm giác mệt mỏi lan tỏa khắp cơ thể. Độc thoại nội tâm vang vọng trong tâm trí anh: *Tiên sinh Tạ Trần đã gieo hạt giống, trách nhiệm của ta là vun trồng. Nhưng làm sao để hạt giống này nảy mầm tự do, không bị gò bó bởi lồng kính ta tạo ra?* Anh thở dài, tay cầm bút, lại gạch đi một đoạn văn vừa viết. Anh không muốn ‘Nhân Đạo Cương Yếu’ trở thành một bộ giáo điều cứng nhắc, một ‘kinh điển’ mới mà mọi người phải tuân theo một cách máy móc, như những gì các tiên môn đã từng làm với giáo lý của họ. Anh muốn nó là một ngọn đuốc, dẫn lối chứ không phải là một bức tường giam hãm.

Lý Huyền đứng dậy, đi lại quanh bàn, ánh mắt lướt qua những cuốn sách trên giá. Anh dừng lại trước một cuốn sách cũ của Tạ Trần, ‘Vô Vi Chi Đạo’, nhẹ nhàng chạm vào bìa sách. Anh hiểu rằng, cái khó nhất không phải là viết ra những lời lẽ uyên thâm, mà là truyền tải được cái ‘thần’ của triết lý – sự tự do, sự chiêm nghiệm cá nhân, sự chấp nhận vô thường và buông bỏ chấp niệm. Anh ngồi xuống trở lại, lại cầm bút lên, cố gắng tìm một từ ngữ, một cách diễn đạt có thể bao hàm được tất cả những điều đó.

Trong một góc khuất của thư viện, phía sau một giá sách cao, Thư Đồng Tiểu An đang trốn mình. Cậu bé không được phép ở lại thư viện muộn thế này, nhưng vì quá tò mò và yêu thích việc học, cậu đã lén lút quay lại. Ánh sáng yếu ớt từ ngọn đèn dầu của Lý Huyền không đủ để rọi tới góc này, nhưng đôi mắt cậu bé vẫn sáng quắc trong bóng tối, lướt qua những dòng chữ trên một cuốn sách mới mà Học Viện vừa sưu tầm được. Đó là một cuốn sách về thiên văn học, miêu tả sự vận hành của các vì sao và các hành tinh, không hề liên quan đến linh khí hay pháp thuật, mà hoàn toàn dựa trên quan sát và suy luận.

*Nhân Đạo... là con đường của con người... không cần tiên, không cần thần...,* Thư Đồng Tiểu An thì thầm, giọng nói khẽ đến mức chỉ có cậu bé mới nghe thấy. Cậu bé cảm thấy một sự phấn khích lạ thường khi đọc những kiến thức mới mẻ này. Nó khác hẳn với những câu chuyện về tiên nhân bay lượn, về pháp bảo thần thông mà cậu từng nghe. Đây là những thứ mà con người có thể tự mình tìm hiểu, tự mình khám phá bằng trí tuệ của mình. Cậu nhìn trộm Lý Huyền, người vẫn đang cặm cụi viết, như một lời nhắc nhở về những thế hệ sẽ tiếp nhận triết lý này. Cậu bé hiểu rằng mình cũng là một phần trong đó, một hạt giống nhỏ đang nảy mầm trong mảnh đất màu mỡ của Kỷ Nguyên Nhân Gian.

Lý Huyền, không hề hay biết có một ánh mắt tò mò đang dõi theo mình, tiếp tục công việc. Anh biết rằng, ‘Nhân Đạo Cương Yếu’ này sẽ là nền tảng cho việc truyền bá ‘Nhân Đạo’ rộng rãi khắp nhân gian, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho những diễn giải khác nhau, thậm chí là sai lệch hoặc biến tướng trong tương lai. Anh sẽ phải vật lộn để giữ được ‘tinh thần’ của triết lý khi hệ thống hóa nó. Nhưng nhìn những dòng chữ trên trang giấy, nhìn thấy ánh sáng đèn dầu hắt hiu, anh vẫn tin tưởng. Anh tin vào trí tuệ và ý chí của con người, tin rằng ngọn lửa tri thức một khi đã được thắp lên, sẽ khó có thể dập tắt. Những thế hệ như Thư Đồng Tiểu An sẽ là những người định hình tương lai của Nhân Đạo, và dù có những biến thể không lường trước, thì sự tìm tòi, sự khám phá sẽ không ngừng lại. Anh day nhẹ đôi vai mỏi mệt, cảm nhận sự mát lạnh của không khí đêm, rồi lại cúi xuống, tiếp tục chỉnh sửa từng câu chữ, như một người thợ điêu khắc đang gọt giũa một tác phẩm vô giá.

Truyện do Long thiếu chấp bút, độc quyền đăng tải tại truyen.free.