Thị Trấn An Bình thức giấc trong một buổi sáng sớm đầy nắng, khi sương đêm còn vương vấn trên những mái ngói rêu phong và hơi thở ấm áp của cuộc sống bắt đầu len lỏi qua từng con ngõ. Nắng vàng ươm như mật rót xuống quảng trường trung tâm, xua đi cái se lạnh còn sót lại, làm bừng sáng những ngôi nhà gỗ và gạch đơn giản, các quán trọ và cửa hàng san sát nhau. Tiếng rao hàng của người bán bánh bao, tiếng leng keng của gánh phở, tiếng lốc cốc của xe ngựa chở hàng từ các làng lân cận, và tiếng bước chân vội vã của những người bắt đầu một ngày mới hòa quyện vào nhau, tạo nên một bản giao hưởng quen thuộc của sự nhộn nhịp vừa phải. Không khí trong lành mang theo mùi đất ẩm, mùi gỗ mục, và cả mùi mồ hôi của những người lao động, tạo nên một bức tranh chân thực về một thị trấn đang sống.

Nhưng hôm nay, bên cạnh những âm thanh thường nhật ấy, còn có một làn sóng xôn xao khác, một sự phấn khích và hiếu kỳ len lỏi trong từng cuộc trò chuyện. Tin tức về ‘phát kiến động trời’ của Trần Minh ngày hôm qua vẫn là chủ đề nóng hổi, được bàn tán ở khắp mọi nơi. Người dân tụ tập thành từng nhóm nhỏ, ánh mắt lấp lánh sự tò mò, háo hức chia sẻ những gì họ đã chứng kiến hoặc nghe kể lại.

Gần gánh hàng rong của bà lão bán trầu, Người Kể Chuyện, dáng người gầy gò, vẻ mặt hóm hỉnh, tay cầm chiếc quạt giấy đã sờn cũ, đang say sưa thuật lại sự việc, thêm thắt những chi tiết ly kỳ khiến đám đông vây quanh không ngừng xuýt xoa, thán phục. “Này các vị, nghe ta kể chuyện đây! Các ngươi có biết không, Trần Minh tiểu tử đó, chỉ bằng mấy cái que gỗ với cục đá, đã chứng minh được cái quy luật mà các lão học giả cả đời cũng không dám nghĩ tới! Hắn nói, vạn vật trên trời dưới đất này đều có cái ‘lý’ của nó, không phải do ông trời tự tiện an bài, mà là có thể nhìn thấy, có thể tính toán được! Thật là một chuyện động trời!”

Bà lão bán trầu, với mái tóc bạc phơ và nụ cười móm mém, vừa têm trầu vừa lắc đầu, ánh mắt đầy vẻ ngờ vực. “Thật hay giả đây? Ta chỉ thấy nó rắc rối, chẳng bằng ông trời ban cho mưa thuận gió hòa, thuận theo tự nhiên thì hơn. Mấy cái chuyện tính toán lằng nhằng đó, có ích gì cho việc đồng áng hay may vá của ta đâu?” Lời bà lão nói ra không phải để bác bỏ, mà để thể hiện một thái độ thực dụng, một sự gắn bó sâu sắc với nếp sống truyền thống, với những niềm tin đã ăn sâu vào tiềm thức bao đời. Đối với bà, Thiên Đạo là một khái niệm trừu tượng nhưng gần gũi, là nguồn gốc của mọi điều tốt lành, và việc cố gắng giải thích nó bằng những thứ cụ thể có vẻ như một sự phí hoài.

Xa hơn một chút, Tạ Trần và Thư Đồng Tiểu An đang lặng lẽ đi dạo qua quảng trường. Tạ Trần vẫn khoác trên mình bộ áo vải bố cũ kỹ, mái tóc đen dài buộc gọn, đôi mắt sâu thẳm ánh lên vẻ tỉnh táo, suy tư, dường như có thể nhìn thấu mọi sự. Thư Đồng Tiểu An, gầy gò với đôi mắt toát lên vẻ thông minh, không ngừng liếc nhìn đám đông, rồi lại quay sang Tạ Trần, nét mặt xen lẫn sự tò mò và chút lo lắng.

“Tiên sinh,” Tiểu An khẽ nói, giọng vẫn còn sự non nớt của một đứa trẻ đang học hỏi, “mọi người nói đủ thứ cả. Có người tin, có người vẫn còn ngờ vực. Con nghe nói, có mấy ông đồ già còn mắng chửi Trần Minh ca ca là ‘phạm thượng’, là ‘ngông cuồng’ nữa cơ. Liệu có sao không ạ?” Cậu bé lo lắng cho Trần Minh, người mà cậu luôn ngưỡng mộ vì sự nhiệt huyết và trí tuệ. Cậu đã chứng kiến sự kiên trì của Trần Minh trong quán sách của Tạ Trần, và cậu hiểu rằng những gì Trần Minh làm không phải là sự ngông cuồng, mà là một sự tìm tòi nghiêm túc.

Tạ Trần không trả lời ngay. Anh chậm rãi bước đi, lắng nghe những âm thanh xôn xao xung quanh, cảm nhận dòng chảy của những tư tưởng mới đang cuộn trào trong lòng thị trấn. Anh thỉnh thoảng gật đầu, đôi mắt vẫn tĩnh lặng như mặt hồ thu, nhưng sâu thẳm bên trong lại là một sự hài lòng khó tả. Anh đã gieo những hạt giống, và giờ đây, anh đang chứng kiến chúng nảy mầm, đâm chồi. Sự hoài nghi, sự phản đối là điều tất yếu. Bất cứ một dòng chảy mới nào cũng sẽ gặp phải những bức tường thành cũ kỹ, kiên cố được dựng lên bởi niềm tin và thói quen. Nhưng chính sự va chạm đó mới tạo nên sức sống, mới khiến dòng chảy ấy mạnh mẽ hơn.

“Sự ngờ vực là lẽ thường tình, Tiểu An,” Tạ Trần cuối cùng cũng lên tiếng, giọng trầm ấm và điềm tĩnh, “con người thường bám víu vào những gì họ đã biết, những gì đã được truyền dạy qua nhiều thế hệ. Thay đổi là một điều khó khăn. Nhưng chân lý, một khi đã hiển lộ, sẽ có sức mạnh của riêng nó. Con cứ quan sát đi, rồi con sẽ thấy.” Anh vuốt nhẹ mái tóc rối của Tiểu An, ánh mắt khẽ lướt qua Nhân Quả Luân Bàn bằng gỗ đặt trong túi áo, cảm nhận sự vận hành của nó, chậm rãi nhưng kiên định. Những gì đang diễn ra, dù chỉ là một gợn sóng nhỏ trong dòng chảy lịch sử, nhưng lại là một điểm khởi đầu quan trọng, một nút thắt của nhân quả mà anh đã nhìn thấy từ lâu. Mọi thứ đang diễn ra đúng như dự liệu, nhưng cũng đồng thời vượt ra ngoài mọi dự liệu, bởi vì đó là sự lựa chọn của chính nhân loại.

Tiểu An gật đầu, dù chưa hiểu hết ý nghĩa sâu xa trong lời của Tạ Trần, nhưng cậu tin tưởng vào tiên sinh của mình. Cậu biết rằng, Tạ Trần luôn nhìn xa trông rộng hơn bất kỳ ai. Cậu lại nhìn về phía đám đông, nơi Người Kể Chuyện vẫn đang say sưa, nơi những gương mặt biểu cảm khác nhau hiện rõ sự tò mò, sự nghi ngờ, và cả sự kinh ngạc. Cậu bé cảm nhận được một luồng khí mới đang len lỏi trong thị trấn, một luồng khí không phải linh khí, mà là một thứ gì đó khác, mạnh mẽ hơn, chân thực hơn. Đó là sự thay đổi, là khởi đầu của một điều gì đó vĩ đại.

***

Trong thư quán Tư Văn, nơi các học giả uyên thâm thường lui tới, không khí đang vô cùng nặng nề, khác hẳn với sự xôn xao ngoài quảng trường. Nắng bên ngoài vẫn vàng ươm, nhưng bên trong thư quán l��i có vẻ u ám, ánh sáng yếu ớt lọt qua những ô cửa sổ chạm khắc, chỉ đủ để làm nổi bật những chồng sách cổ cao ngất và những bức thư pháp treo trên tường. Mùi giấy cũ, mực, và gỗ đàn hương hòa quyện vào nhau, tạo nên một không gian đặc trưng của tri thức, nhưng hôm nay, mùi hương đó lại bị pha lẫn bởi một thứ gì đó ngột ngạt, bức bối – đó là sự căng thẳng của những cuộc tranh luận gay gắt.

Thầy Giáo Làng, với khuôn mặt khắc khổ, đeo cặp kính gọng tròn đã ố màu thời gian, đang gõ mạnh thước gỗ xuống bàn, tiếng “cốp, cốp” vang vọng khắp căn phòng, át đi những tiếng xì xào phẫn nộ. “Vô lý! Hoàn toàn vô lý!” Giọng ông khàn đặc vì giận dữ, và đôi mắt tinh anh sau cặp kính ánh lên vẻ kiên định đến cố chấp. “Sao có thể nói rằng ‘quy luật’ lại nằm ở mấy cái tính toán thô thiển, ở mấy cái thí nghiệm nông cạn của phàm nhân, chứ không phải ở Thiên Đạo an bài? Trần Minh này đã đọc sách thánh hiền nào, đã học được bao nhiêu đạo lý mà dám buông lời ngạo mạn như vậy? Hắn muốn phủ nhận công lao của tổ tiên, muốn chối bỏ ý trời sao?!”

Xung quanh ông, vài học giả lớn tuổi khác, những người đã dành cả đời để nghiên cứu kinh điển và duy trì truyền thống, cũng đang thể hiện sự phẫn nộ trước những gì họ coi là ‘lời lẽ ngông cuồng’ của Trần Minh. Một học giả với chòm râu bạc phơ, tay run run vuốt râu, phụ họa: “Phải! Sách vở cổ nhân đã dạy rõ, vạn vật đều do linh khí và ý chí Thiên Đạo mà thành. Từ sự luân chuyển của mặt trời, mặt trăng, đến sự sinh trưởng của cây cỏ, dòng chảy của sông ngòi, tất cả đều nằm trong an bài của đấng Chí Cao. Chẳng lẽ hắn muốn phủ nhận tất cả những lời giáo huấn từ ngàn xưa, muốn phá bỏ nền tảng của đạo lý mà chúng ta đã gìn giữ bấy lâu nay sao? Đó là sự báng bổ, là sự bất kính đối với Thiên Đạo!”

Học giả khác lại xen vào, giọng đầy vẻ khinh miệt: “Cái gọi là ‘lý lẽ’ của hắn chẳng qua là những trò ảo thuật nhỏ mọn, đánh lừa những kẻ phàm phu tục tử không hiểu biết mà thôi. Chân lý không phải là những thứ có thể cân đo đong đếm bằng mắt thường, mà nó nằm trong sự chiêm nghiệm, trong sự thấu hiểu sâu sắc Đạo và Đức!”

Lão Gia Phủ, người thương nhân béo tốt, ăn mặc sang trọng với chòm râu dài được vuốt ve cẩn thận, ngồi ở vị trí chủ tọa, vẻ mặt trầm ngâm. Ông ta không hoàn toàn tán đồng với sự phẫn nộ của các học giả, nhưng cũng không thể hoàn toàn bác bỏ những lời lẽ của họ. Dù sao, ông là một người thực dụng. Ông đã tận mắt chứng kiến những gì Trần Minh đã làm ngày hôm qua, và trong thâm tâm, ông không thể phủ nhận sự hợp lý trong cách giải thích của Trần Minh, dù nó có vẻ xa lạ và đi ngược lại với những gì ông đã được học.

“Các vị học giả,” Lão Gia Phủ khẽ lên tiếng, giọng điệu từ tốn hơn, cố gắng xoa dịu bầu không khí căng thẳng, “những lời các vị nói đều có lý. Việc giữ gìn cổ học, giữ gìn đạo lý là điều cần thiết. Nhưng mà… những gì Trần Minh nói, có vẻ như có lý lẽ riêng. Dù sao, ta cũng đã chứng kiến. Các vị không thấy đó là một điều đáng để suy ngẫm sao? Hắn ta không hề nhắc đến việc phủ nhận Thiên Đạo, mà chỉ cố gắng giải thích một khía cạnh nào đó của vạn vật theo một cách khác. Nếu chúng ta chỉ đơn thuần bác bỏ mà không tìm hiểu, liệu có phải là bỏ lỡ một điều gì đó chăng?”

Lời nói của Lão Gia Phủ như một giọt nước lạnh đổ vào chảo dầu. Thầy Giáo Làng càng thêm tức giận. “Suy ngẫm? Lão Gia Phủ! Ngài là người hiểu rõ nhất tầm quan trọng của sự ổn định. Nếu những tư tưởng ‘phạm thượng’ như vậy được chấp nhận, thì chẳng phải toàn bộ nền tảng giáo dục, toàn bộ niềm tin của nhân dân sẽ bị lung lay sao? Một khi con người không còn kính sợ Thiên Đạo, không còn tin vào sự an bài của định mệnh, thì điều gì sẽ xảy ra? Loạn lạc, vô pháp vô thiên ư?” Ông chỉ tay vào một cuốn kinh điển đã ố vàng đặt trên bàn. “Tri thức là ngọn đèn soi sáng cuộc đời! Nhưng tri thức phải đúng đạo, đúng lý! Chứ không phải là những lời lẽ ngông cuồng, sai trái như vậy!”

Các học giả khác cũng đồng loạt lên tiếng, viện dẫn các kinh điển cổ xưa, những lời dạy của thánh hiền để công kích luận điểm của Trần Minh. Họ tin rằng, nếu chấp nhận những gì Trần Minh nói, đó không chỉ là sự phủ nhận một kiến thức cụ thể, mà là sự phủ nhận toàn bộ một hệ thống tư tưởng, một cách nhìn thế giới đã tồn tại từ ngàn xưa. Đó là một sự đe dọa đến địa vị, đến vai trò của họ trong xã hội, và quan trọng hơn, là sự đe dọa đến sự ổn định mà họ tin rằng Thiên Đạo đã ban tặng.

“Hắn phải đến đây đối chất!” Thầy Giáo Làng cuối cùng kết luận, giọng gằn lên. “Hắn phải giải thích rõ ràng trước mặt chúng ta, những người đã dành cả đời để nghiên cứu đạo lý. Nếu không, chúng ta sẽ không để yên cho những tư tưởng sai trái này lan rộng trong dân chúng!” Ánh mắt ông đầy vẻ kiên quyết, không chút nhân nhượng. Đối với ông, đây không chỉ là một cuộc tranh luận học thuật, mà là một cuộc chiến để bảo vệ những giá trị cốt lõi, bảo vệ cái trật tự mà ông tin rằng là bất biến. Lão Gia Phủ thở dài, cố gắng xoa dịu nhưng cũng không hoàn toàn đứng về phía nào. Ông biết rằng, một cuộc đối đầu trực diện là điều không thể tránh khỏi.

Tiếng tranh luận vẫn tiếp diễn, nhưng không còn là những lời lẽ phẫn nộ đơn thuần, mà đã chuyển sang sự đấu tranh tư tưởng gay gắt. Mùi hương của sách cũ và mực, vốn là biểu tượng của trí tuệ, giờ đây lại bị bao trùm bởi sự bảo thủ và cố chấp. Bầu không khí trong thư quán Tư Văn vẫn căng thẳng, bức bối, như một chiếc lò lửa đang nung chảy những niềm tin đã tồn tại hàng ngàn năm, chuẩn bị cho một sự va chạm dữ dội.

***

Quán sách của Tạ Trần vào chiều tà, dưới ánh nắng vàng dịu, lại mang một vẻ yên tĩnh và thanh bình đến lạ. Tiếng lá cây xào xạc bên ngoài, như những lời thì thầm của gió, hòa cùng tiếng lật sách nhẹ nhàng của Tạ Trần, tạo nên một bản nhạc êm ái cho tâm hồn. Mùi giấy cũ, mực và hương trà thoang thoảng lan tỏa khắp không gian nhỏ bé, mang đến một cảm giác ấm cúng, tách biệt hoàn toàn với sự ồn ào và căng thẳng bên ngoài.

Trần Minh bước vào quán, nét mặt đầy vẻ ưu tư, những nếp nhăn lo lắng h���n sâu trên vầng trán trẻ tuổi. Hắn vừa trở về từ thư quán Tư Văn, và sự đối đầu với các học giả truyền thống đã để lại trong lòng hắn một nỗi thất vọng sâu sắc. Hắn không thể hiểu nổi sự cố chấp của những con người ấy, những người mà hắn vẫn luôn kính trọng vì sự uyên thâm và học thức. Hắn đã trình bày bằng chứng rõ ràng, đã giải thích cặn kẽ từng bước, nhưng dường như tất cả đều vô ích trước bức tường thành của những giáo điều đã ăn sâu bám rễ.

Tạ Trần đang ngồi bên bàn trà quen thuộc, chậm rãi lật từng trang của một cuốn sách cũ, bìa đã sờn rách, mực đã phai màu. Cuốn sách đó chính là Cổ Thư ‘Vô Vi Chi Đạo’, tượng trưng cho triết lý sống của anh – không can thiệp trực tiếp, nhưng lại có sức ảnh hưởng sâu sắc đến dòng chảy của vạn vật. Thư Đồng Tiểu An khẽ khàng bưng một chén trà nóng ra đặt trước mặt Trần Minh, rồi lại lẳng lặng đứng sang một bên, đôi mắt thông minh dõi theo hai người.

“Tiên sinh,” Trần Minh thở dài, ngồi xuống ghế đối diện Tạ Trần, giọng hắn mang đầy vẻ mệt mỏi và chán nản. “Con đã trình bày rõ ràng, chứng cớ rành rành, vậy mà các vị học giả vẫn khăng khăng cho rằng con ‘ngông cuồng’, ‘phạm thượng’! Thầy Giáo Làng thậm chí còn yêu cầu con phải đến đối chất một lần nữa, trước mặt tất cả bọn họ, để giải thích những gì con đã nói. Con không hiểu, tại sao họ lại cố chấp đến vậy? Chẳng lẽ những gì con tìm ra, những gì con đã chứng minh bằng mắt thường, lại không đáng tin bằng những lời lẽ được viết trong sách vở cũ kỹ hay sao? Con phải làm sao đây?” Hắn cảm thấy mình như đang đứng giữa một dòng sông dữ, cố gắng bơi ngược dòng chảy của những định kiến đã tồn tại hàng ngàn năm.

Tạ Trần không ngẩng đầu lên ngay. Anh khẽ nhấp một ngụm trà, hương thơm dịu nhẹ lan tỏa trong không gian. Anh hiểu sự thất vọng của Trần Minh. Đây không phải là lần đầu tiên, và chắc chắn không phải là lần cuối cùng, những ý tưởng mới mẻ phải đối mặt với sự kháng cự của truyền thống. Anh chậm rãi đặt cuốn Cổ Thư ‘Vô Vi Chi Đạo’ xuống bàn, ánh mắt sâu thẳm nhìn thẳng vào Trần Minh, như thể có thể nhìn thấu mọi suy tư trong lòng hắn.

“Chân lý không cần người bảo vệ nó hùng biện, Minh nhi,” Tạ Trần nói, giọng trầm ấm và điềm tĩnh, như dòng suối mát xoa dịu tâm hồn đang rối bời của Trần Minh. “Chân lý cần người chứng minh nó hiển nhiên. Ngươi đã chứng minh bằng lời, bằng những lý lẽ sắc bén. Nhưng đôi khi, lời nói, dù có hay đến mấy, cũng không thể lay chuyển được những niềm tin đã ăn sâu vào xương tủy. Con người, đặc biệt là những người đã dành cả đời để tin vào một điều gì đó, rất khó để chấp nhận một sự thật mới mẻ, một sự thật đi ngược lại với những gì họ đã được dạy dỗ và tin tưởng.”

Trần Minh lắng nghe từng lời của Tạ Trần, ánh mắt dần dần bớt đi sự rối bời, thay vào đó là sự tập trung. Hắn cảm thấy như một sợi dây đang được tháo gỡ trong tâm trí mình.

“Ngươi đã giúp họ tìm thấy một phần của bản thân mình, Minh nhi,” Tạ Trần tiếp tục, giọng anh mang một vẻ triết lý sâu sắc. “Một phần đã bị che lấp bởi những ảo ảnh của sức mạnh và sự bất tử, bởi những giáo điều mà họ chưa từng tự mình kiểm chứng. Ngươi đã khơi dậy trong họ bản năng nguyên thủy của sự quan sát, của sự tìm tòi. Nhưng để ngọn lửa đó bùng cháy mạnh mẽ, để nó soi sáng được những góc khuất tối tăm nhất của sự bảo thủ, ngươi cần phải làm nhiều hơn nữa.” Anh khẽ vươn tay, nhẹ nhàng vuốt ve bề mặt nhẵn nhụi của Nhân Quả Luân Bàn bằng gỗ đã sờn màu thời gian đặt trên bàn. Vòng quay của định mệnh, mặc dù chậm rãi, nhưng luôn hướng về phía trước, được định hình bởi những hành động cụ thể, dù là nhỏ nhất.

“Vậy con phải làm gì, tiên sinh?” Trần Minh hỏi, ánh mắt đầy vẻ khao khát được chỉ dẫn. “Bằng hành động…?” Hắn chợt nhớ lại lời Tạ Trần nói ngày hôm qua, về việc khơi dậy bản năng nguyên thủy của nhân loại, về con đường của lý trí.

Tạ Trần gật đầu nhẹ. “Hãy để họ tự mình chứng kiến. Một lần tận mắt thấy, hơn vạn lời nói suông. Con người thường tin vào những gì họ nhìn thấy, chạm vào được, cảm nhận được, hơn là những lý thuyết trừu tượng hay những lời giải thích phức tạp. Họ đã tin vào những truyền thuyết xa xôi, những câu chuyện về thần linh mà họ chưa từng thấy tận mắt, bởi vì không có điều gì khác để tin. Giờ đây, ngươi đã mang đến cho họ một điều khác, một điều có thể nhìn thấy được.”

Lời nói của Tạ Trần như một tia sáng xuyên qua màn sương mù trong tâm trí Trần Minh. Hắn chợt hiểu ra. Các học giả, dù có uyên thâm đến mấy, cũng không thể chối bỏ những gì hiển hiện trước mắt. Họ đã quen với việc đọc sách, với việc suy luận từ những văn tự cổ xưa, mà quên mất đi giá trị của sự quan sát trực tiếp, của thực nghiệm.

“Con hiểu rồi, tiên sinh!” Trần Minh bật dậy, vẻ mệt mỏi tan biến, thay vào đó là ánh mắt rạng rỡ của sự quyết tâm. “Con sẽ làm cho họ tận mắt chứng kiến! Con sẽ không chỉ giải thích bằng lời, mà con sẽ cho họ thấy bằng chính đôi mắt của họ, bằng những gì hiển nhiên nhất!”

Tạ Trần mỉm cười nhẹ. Anh biết, Trần Minh đã tìm thấy con đường của mình. Anh không cần phải ra mặt, không cần phải trực tiếp chỉ dạy từng bước, chỉ cần gieo mầm tư tưởng, và quan sát chúng nảy nở, phát triển theo cách riêng của chúng. Anh lại cầm cuốn Cổ Thư ‘Vô Vi Chi Đạo’ lên, tiếp tục lật dở, nhưng trong lòng anh, một sự hài lòng sâu sắc đang dâng trào. Cuộc sống bình thường này, cuộc sống không tu tiên, không chạy theo sức mạnh hư ảo, chính là hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và chính con người, bằng trí tuệ của mình, sẽ là người viết tiếp câu chuyện vĩ đại ấy. Trần Minh, và những người như hắn, chính là những người đầu tiên đặt nền móng cho kỷ nguyên đó.

***

Hoàng hôn buông xuống, nhuộm đỏ cả một vùng trời phía tây, hắt những tia nắng cuối cùng lên quảng trường Thị Trấn An Bình, khiến những mái nhà, những con đường lát đá như được dát vàng. Không khí dịu mát của buổi chiều tà mang theo mùi đất và không khí trong lành, xoa dịu đi cái nóng bức còn sót lại của ban ngày. Đám đông lại t��� tập, đông hơn cả buổi sáng, nhưng lần này im lặng hơn, trang nghiêm hơn. Ánh mắt mọi người đều đổ dồn về phía trung tâm quảng trường, nơi Trần Minh đang đứng.

Các học giả truyền thống, bao gồm Thầy Giáo Làng với khuôn mặt vẫn còn khắc khổ và vẻ mặt đầy nghi ngờ, cùng Lão Gia Phủ với nét mặt trầm ngâm, được xếp ngồi ở hàng đầu. Bên cạnh Thầy Giáo Làng, những học giả khác cũng ngồi thẳng lưng, ánh mắt đầy vẻ thách thức, chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc “đối chất” mà họ tin rằng sẽ lật tẩy sự “ngông cuồng” của Trần Minh. Bầu không khí căng thẳng, trang nghiêm nhưng cũng đầy kỳ vọng, như thể mọi người đang chờ đợi một phán quyết quan trọng.

Tạ Trần, với bộ áo vải bố quen thuộc, đứng lẫn trong đám đông, ẩn mình trong bóng tối lờ mờ của một gốc cây cổ thụ. Ánh mắt anh vẫn tĩnh lặng, dõi theo Trần Minh, dõi theo từng biểu cảm trên gương mặt của các học giả. Anh không nói gì, chỉ lặng lẽ quan sát, như một người chèo thuyền đưa người qua sông, rồi lại lùi về phía sau, để họ tự mình khám phá bờ bên kia.

Trần Minh đứng giữa quảng trường, bên cạnh hắn là một bộ thí nghiệm đơn giản nhưng tinh xảo – vài chiếc đòn bẩy, một vật nặng, và những sợi dây được buộc cẩn thận. Hắn đã dành cả buổi chiều để chuẩn bị, cố gắng biến những lý thuyết phức tạp thành một hình ảnh trực quan, dễ hiểu nhất. Nét mặt hắn không còn vẻ ưu tư hay lo lắng như lúc chiều, thay vào đó là sự bình tĩnh và tự tin.

“Kính chào các vị học giả, quý vị nhân sĩ, và toàn thể bà con Thị Trấn An Bình,” Trần Minh cất tiếng, giọng hắn vang vọng khắp quảng trường, rõ ràng và mạch lạc, không dùng từ ngữ “thiên đạo” hay “linh khí” mà chỉ tập trung vào những gì có thể quan sát được. “Hôm nay, tiểu tử xin phép không dùng lời lẽ để tranh luận. Quý vị đã tin vào những điều được viết trong sách vở đã ngàn đời. Nay, tiểu tử xin mời quý vị tin vào chính đôi mắt của mình.”

Nói đoạn, Trần Minh bắt đầu thực hiện thí nghiệm của mình. Hắn giải thích từng bước một cách rõ ràng, logic, không chút vội vàng. Hắn đặt vật nặng lên một đầu đòn bẩy, rồi dùng một lực nhỏ hơn rất nhiều ở đầu kia để nâng nó lên, chứng minh nguyên lý của đòn bẩy một cách trực quan. Sau đó, hắn lặp lại với những vật nặng khác, những chiếc đòn bẩy khác, mỗi lần lại giải thích về mối quan hệ giữa lực, khoảng cách và trọng lượng. Hắn không chỉ làm, mà còn mời một vài người dân đến thử, để họ tự tay cảm nhận sự thật hiển nhiên ấy.

Đám đông nhìn chăm chú, ban đầu là sự tò mò, rồi dần dần chuyển sang kinh ngạc. Những người dân thường, vốn xa lạ với những khái niệm phức tạp, giờ đây lại có thể dễ dàng hiểu được. Họ xì xào bàn tán, ánh mắt lấp lánh sự thấu hiểu.

Các học giả ngồi ở hàng đầu cũng nhìn chăm chú. Ban đầu, họ nhíu mày, cố gắng tìm ra kẽ hở, tìm ra sự “ảo thuật” mà họ đã nghĩ. Nhưng khi Trần Minh lặp lại thí nghiệm nhiều lần, với những điều kiện khác nhau mà kết quả vẫn không đổi, ánh mắt họ dần giãn ra, rồi chuyển sang kinh ngạc. Họ không thể bác bỏ những gì đang hiển hiện trước mắt. Đây không phải là lời l�� suông, đây là một sự thật có thể nhìn thấy, có thể chạm vào.

Thầy Giáo Làng, tay nắm chặt lại, đôi môi mím chặt. Khuôn mặt ông dần dần mất đi vẻ khắc khổ, thay vào đó là một sự đấu tranh nội tâm dữ dội. Trong đầu ông, những lời giáo huấn của cổ nhân, những lý giải về Thiên Đạo, đang va đập mạnh mẽ với những gì ông đang tận mắt chứng kiến. Trí thức là ngọn đèn soi sáng cuộc đời, nhưng nếu ngọn đèn đó đã không còn soi sáng được những sự thật hiển nhiên nhất, thì ý nghĩa của nó còn lại gì? Lão Gia Phủ thì gật gù liên tục, ánh mắt đầy vẻ suy tư. Ông ta là người thực dụng, và những gì Trần Minh thể hiện là một sự thật không thể chối cãi, một điều có thể ứng dụng được vào cuộc sống.

Sau một hồi im lặng kéo dài, khi Trần Minh đã hoàn thành tất cả các thí nghiệm, Thầy Giáo Làng từ từ đứng dậy. Cả quảng trường nín thở, chờ đợi lời phán quyết của ông. Giọng ông khàn đặc, đầy vẻ khó nhọc, như thể mỗi từ ngữ đều phải vượt qua một rào cản vô hình trong tâm trí ông.

“Điều n��y… điều này…” Thầy Giáo Làng ngập ngừng, ánh mắt vẫn còn sự bối rối nhưng đã mất đi vẻ cố chấp ban đầu. Ông nhìn Trần Minh, rồi lại nhìn vào bộ thí nghiệm đơn giản, sau đó ánh mắt ông lướt qua đám đông, và cuối cùng, ông nhìn lên bầu trời hoàng hôn rực rỡ, nơi những đám mây đang trôi lững lờ. “Tuy chưa từng được ghi chép trong bất kỳ kinh điển nào… nhưng… quả thực là mắt thấy tai nghe, không thể chối cãi…”

Lời thừa nhận của Thầy Giáo Làng, dù còn ngập ngừng và miễn cưỡng, nhưng như một tiếng sét đánh ngang tai đám đông. Tiếng xì xào kinh ngạc lan truyền nhanh chóng, không còn là sự nghi ngờ, mà là sự vỡ òa của sự thấu hiểu. Nếu ngay cả Thầy Giáo Làng, người đại diện cho sự bảo thủ và truyền thống nhất, cũng phải thừa nhận, thì những gì Trần Minh nói chắc chắn là sự thật!

Trần Minh khẽ cúi đầu, trong lòng dâng lên một sự nhẹ nhõm vô bờ. Hắn biết, trận chiến chưa kết thúc, nhưng một bước ngoặt quan trọng đã được tạo ra.

Tạ Trần, đứng trong bóng tối, khẽ mỉm cười. Ánh mắt anh ánh lên vẻ hài lòng sâu sắc. Anh biết rằng, sự chấp nhận miễn cưỡng của Thầy Giáo Làng chính là bước đầu tiên cho một sự thay đổi lớn trong giới học giả, báo hiệu một kỷ nguyên mà phương pháp thực nghiệm sẽ dần thay thế sự giáo điều. Phản ứng của các học giả cho thấy sự kiên cố của tư tưởng cũ, nhưng sức mạnh của bằng chứng và lý lẽ đã bắt đầu làm lung lay những bức tường thành ấy. Phát kiến của Trần Minh, được chấp nhận bởi giới học giả, sẽ tạo động lực cho nhiều thanh niên khác theo đuổi con đường nghiên cứu, hình thành các hội nhóm, trường phái tri thức mới. Tạ Trần, vẫn là một ‘điểm neo nhân quả’ thầm lặng, mỗi lời nói và hành động, dù chỉ là gợi mở, đều có sức ảnh hưởng sâu rộng đến tương lai của nhân loại.

Hoàng hôn dần tắt, màn đêm buông xuống, nhưng trong lòng Thị Trấn An Bình, một ánh sáng mới đã bùng lên – ánh sáng của lý trí, của sự thật hiển nhiên, soi rọi con đường cho Kỷ Nguyên Nhân Gian, nơi con người không cần siêu thoát, mà chỉ cần tìm thấy chính mình.

Tác phẩm thuộc quyền sáng tác của Long thiếu, được phát hành riêng tại truyen.free.