Sau buổi sớm rạng ngời ấy, khi ánh bình minh đã soi rọi quán sách nhỏ và đánh thức những chân lý giản dị trong tâm hồn Linh, những ngày sau đó trôi đi trong một nhịp điệu mới, trầm lắng hơn nhưng cũng sâu sắc hơn. Linh không còn vội vã với những câu hỏi dồn dập, nàng đã học được cách lắng nghe, không chỉ bằng tai mà bằng cả trái tim và trí óc. Nàng dành nhiều thời gian hơn để quan sát vạn vật xung quanh, từ con kiến tha mồi đến cành cây xào xạc trong gió, từ nụ cười của một cụ già đến giọt nước mắt của một đứa trẻ. Mỗi khoảnh khắc đều trở thành một bài học, một mảnh ghép trong bức tranh nhân quả mà Tạ Trần đã khơi gợi.

Vài đêm sau, khi Thị Trấn An Bình đã chìm vào giấc ngủ yên bình, và quán sách nhỏ của Tạ Trần đã vãn khách, sự tĩnh lặng bao trùm không gian, chỉ còn lại tiếng gió khẽ lay động tán lá bàng ngoài hiên và tiếng côn trùng rả rích từ vườn sau. Ánh sáng vàng dịu từ ngọn đèn dầu đơn độc trên bàn hắt lên những giá sách cao ngất, phủ một lớp bụi thời gian lên những trang sách cổ. Mùi giấy cũ, mực tàu, và gỗ trầm thoang thoảng quyện với hương trà xanh vừa pha, tạo nên một bầu không khí vừa ấm cúng, vừa trang trọng, rất đỗi quen thuộc với Linh. Tạ Trần, với thân hình gầy gò thư sinh, vẫn ngồi đó, tay cầm một quyển kinh thư đã ố vàng. Làn da trắng nhợt của hắn dưới ánh đèn càng thêm nổi bật, đôi mắt sâu thẳm, tỉnh táo, như chứa đựng cả một đại dương tri thức.

Linh ngồi đối diện, dáng vẻ nghiêm cẩn, hai tay đặt ngay ngắn trên bàn. Khuôn mặt non nớt của nàng vẫn ánh lên vẻ thông minh và sự kiên trì, nhưng nay đã thêm một nét trầm tư, chín chắn hơn. Tiểu An, cậu thư đồng gầy gò, đôi mắt toát lên vẻ hiếu kỳ, đang ngồi ở một góc khuất, giả vờ miệt mài với cuốn "Luận Ngữ" nhưng thực chất lại dựng đứng tai, cố gắng không bỏ lỡ dù chỉ một lời từ cuộc đàm đạo giữa tiên sinh và Linh.

Tạ Trần nhẹ nhàng khép quyển sách lại, đặt nó sang một bên, tạo ra một tiếng động rất khẽ, đủ để thu hút toàn bộ sự chú ý của Linh. Hắn rót thêm trà vào chén Linh, động tác chậm rãi, thong thả. Hơi ấm từ chén trà lan tỏa, xua đi chút se lạnh của màn đêm.

"Nhân quả..." Tạ Trần bắt đầu, giọng hắn trầm ấm, đều đều, như tiếng suối chảy qua khe đá, "không phải là phép thuật, cũng chẳng phải là một câu thần chú. Nó là dòng chảy của vạn vật, là hơi thở của thế gian này. Ngươi muốn hiểu nó, trước hết, hãy nhìn vào chính mình, nhìn vào những điều nhỏ bé nhất xung quanh ta, và nhận ra những mối liên hệ vô hình giữa chúng." Hắn không nhìn thẳng vào Linh, mà ánh mắt hắn lướt qua khung cửa sổ, nơi màn đêm bao phủ vạn vật, như thể hắn đang nhìn thấu những lớp vỏ bọc bên ngoài để chạm đến bản chất cốt lõi của sự tồn tại.

Linh khẽ gật đầu, đồng tử nàng phản chiếu ánh đèn dầu, sáng ngời một vẻ kiên định. "Con hiểu. Con không muốn nó để cầu lợi hay tránh họa, tiên sinh ạ. Con chỉ muốn... hiểu rõ hơn về cách chúng ta tồn tại, và cách con có thể sống đúng đắn hơn. Sau những gì tiên sinh đã khai sáng hôm trước, con càng cảm thấy một sự thôi thúc mạnh mẽ muốn tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa của từng hành động, từng lời nói của mình. Con không muốn trở thành người có quyền năng, con chỉ muốn trở thành người có trí tuệ, có sự thấu hiểu." Nàng nói, giọng nói nhỏ nhẹ nhưng chất chứa một sự chân thành hiếm có.

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, nụ cười ẩn hiện trong khóe môi, không phô trương nhưng đủ để Linh cảm nhận được sự hài lòng của hắn. "Lời ngươi nói, chính là 'nhân' tốt lành nhất. Khi một người tìm kiếm tri thức với một tâm ý thuần khiết, tri thức ấy sẽ tự mở lối. Ngược lại, nếu tâm ý nhiễm tạp, tri thức dù có đến cũng khó mà khai mở chân lý." Hắn dừng lại một chút, nhấp một ngụm trà, rồi kể một câu chuyện. "Ngươi còn nhớ chuyện lão tiều phu ở chân núi An Bình không? Lão ấy suốt đời chỉ biết đốn củi, bán củi, sống một cuộc đời giản dị. Một hôm, có một lữ khách đi qua, thấy lão tiều phu vất vả, bèn khuyên lão bỏ nghề, đi học đạo tu tiên. Lão tiều phu cười hiền lành, nói rằng: 'Ta đốn củi để bán lấy gạo, lấy tiền mua thuốc cho mẹ già, nuôi con ăn học. Củi ta đốn, dù chỉ là những cành khô mục, nhưng nhờ nó mà căn bếp nhà ai đó ấm lên trong đêm đông, nồi cơm nhà ai đó được đặt lên. Ta thấy vui vì những điều nhỏ bé ấy. Nếu ta đi tu tiên, liệu ta có còn được nhìn thấy nụ cười của mẹ, thấy con ta lớn lên không?'"

Linh chăm chú lắng nghe, đôi mắt nàng dõi theo từng lời của Tạ Trần. Câu chuyện ngụ ngôn đơn giản, nhưng lại ẩn chứa một triết lý sâu sắc, khiến nàng phải suy nghĩ. "Vậy... cái 'nhân' của lão tiều phu là sự hiếu thảo, là trách nhiệm, còn cái 'quả' là sự bình yên trong tâm hồn và sự ấm no cho gia đình sao, tiên sinh?"

"Không chỉ vậy." Tạ Trần lắc đầu nhẹ. "Cái 'nhân' của lão tiều phu còn là sự cống hiến cho xã hội, dù chỉ là một phần nhỏ bé. Mỗi khúc củi lão đốn, mỗi đồng tiền lão kiếm được đều tạo ra một luân chuyển nhỏ trong dòng chảy của nhân gian. Cái 'quả' không chỉ dừng lại ở gia đình lão, mà còn lan tỏa đến những người mua củi, đến những thương lái, đến cả những người thợ làm bếp lò. Đó là một dòng chảy liên tục, không ngừng nghỉ, nơi mỗi hành động nhỏ đều có thể tạo nên những gợn sóng lan xa." Hắn nhìn Linh, ánh mắt đầy vẻ khích lệ. "Ngươi thấy đấy, nhân quả không phải là điều gì đó xa vời, huyền bí, mà nó hiện hữu trong từng hơi thở, từng nhịp đập của cuộc sống."

Linh khẽ nhíu mày suy nghĩ, đôi lúc lại gật gù như bừng tỉnh. Nàng bắt đầu cảm thấy một sự liên kết kỳ lạ giữa câu chuyện của lão tiều phu và những gì nàng đã trải qua. Nàng nhớ lại cách mình đã giải quyết mâu thuẫn giữa các đứa trẻ bằng một câu chuyện ngụ ngôn, hay cách Mai Hoa đã vượt qua nỗi sợ hãi để trình diễn trên sân khấu. Tất cả đều là những "nhân" nhỏ bé, tạo nên những "quả" lớn lao, không chỉ cho bản thân mà còn cho những người xung quanh.

"Nhưng tiên sinh," Linh lại hỏi, "nhiều khi con thấy có những hành động tốt, nhưng lại mang đến kết quả không như ý, hoặc ngược lại, có người làm việc xấu mà vẫn được an nhàn. Đó có phải là nghịch lý của nhân quả không?" Nàng đưa ra một câu hỏi đầy trăn trở, phản ánh sự băn khoăn chung của nhiều người khi đối mặt với những bất công trong cuộc đời.

Tạ Trần không vội trả lời. Hắn nhấp thêm một ngụm trà, đôi mắt khép hờ, dường như đang cân nhắc từng lời nói. "Đó không phải là nghịch lý, mà là sự phức tạp của dòng chảy nhân quả. Nó không đơn thuần là 'làm gì nhận nấy' một cách trực tiếp, tức thì. Nhân quả có nhiều tầng, nhiều lớp, đan xen chằng chịt như tơ nhện. Một hành động có thể có nhiều 'nhân' ẩn sâu bên trong, và cũng có thể dẫn đến nhiều 'quả' khác nhau, ở những thời điểm khác nhau, thậm chí là ở những kiếp khác nhau."

Hắn dừng lại, rồi tiếp tục, giọng nói trở nên sâu sắc hơn. "Khi ngươi thấy một người làm việc tốt mà gặp họa, có thể 'nhân' của họa ấy không phải đến từ hành động tốt đó, mà đến từ một 'nhân' khác đã gieo trồng từ trước, hoặc 'nhân' tốt ấy chưa đến lúc kết 'quả'. Ngược lại, người làm việc xấu mà vẫn an nhàn, có thể 'nhân' của sự an nhàn ấy đến từ những 'nhân' tốt họ đã gieo từ rất lâu, hoặc 'quả' xấu của hành động hiện tại chưa đến lúc hiển lộ. Thiên Đạo suy kiệt, nhưng quy luật nhân quả vẫn vận hành, chỉ là nó trở nên khó lường hơn, phức tạp hơn trong mắt phàm nhân."

Linh lắng nghe, từng lời của Tạ Trần như một tia sáng nhỏ, dần dần thắp lên trong tâm trí nàng một bức tranh rõ ràng hơn về sự vận hành của thế giới. Nàng nhận ra rằng, triết lý 'nhân quả' không phải là một công thức đơn giản để áp dụng, mà là một sự thấu hiểu sâu sắc về dòng chảy phức tạp của cuộc đời, đòi hỏi sự kiên nhẫn, trí tuệ và một cái nhìn đa chiều. Nàng cảm thấy như mình đang đứng trước một cánh cửa mới, mở ra một thế giới đầy những mối liên hệ vô hình, nơi mỗi hạt cát, mỗi giọt nước đều có ý nghĩa riêng trong bức tranh chung của vạn vật.

Tiểu An, ở góc phòng, đã quên mất việc giả vờ đọc sách. Cậu bé chăm chú lắng nghe, tuy không hiểu hết mọi từ ngữ cao siêu, nhưng cậu bé cảm nhận được sự trang trọng và sâu sắc trong từng lời của tiên sinh. Cậu bé nhìn Linh, ánh mắt tò mò và ngưỡng mộ, nhận ra rằng Linh đang dần trở nên khác biệt, không phải bằng sức mạnh, mà bằng một thứ ánh sáng nội tại, một sự thấu hiểu mà cậu bé chưa từng thấy ở bất kỳ ai.

***

Ánh đèn dầu vẫn dịu nhẹ hắt lên gương mặt trầm tư của Linh khi cô bé cố gắng xâu chuỗi những lời Tạ Trần. Không khí trong quán sách càng trở nên tĩnh mịch, chỉ còn tiếng gió khẽ luồn qua khe cửa, tạo thành những âm thanh vi vút như một bản nhạc thiền định. Mùi hương của sách cũ và trà xanh dường như cũng đậm đặc hơn, len lỏi vào từng giác quan, đưa tâm trí con người vào một trạng thái suy tư sâu lắng. Tạ Trần kiên nhẫn quan sát, đôi mắt sâu thẳm ẩn chứa một sự bình thản tuyệt đối. Hắn chỉ thỉnh thoảng đưa ra một câu hỏi khơi gợi, một lời dẫn dắt nhẹ nhàng, như một người lái đò đẩy nhẹ con thuyền để nó tự trôi theo dòng nước, tự tìm lấy bến bờ của sự thấu hiểu. Hắn không ép buộc, không gò bó, mà để cho hạt giống trí tuệ tự nảy mầm trong tâm hồn thuần khiết của Linh.

"Vậy theo ngươi, cái 'nhân' của một hành động, nó bắt đầu từ đâu?" Tạ Trần hỏi, giọng hắn vẫn điềm tĩnh, không mang theo một chút áp đặt nào. Hắn cầm lên một viên đá cuội nhỏ đặt trên bàn, xoay nhẹ giữa các ngón tay, như thể viên đá ấy chứa đựng cả một vũ trụ triết lý.

Linh suy nghĩ hồi lâu, ánh mắt nàng dõi theo viên đá trong tay Tạ Trần. Nàng nhớ lại những lời tiên sinh vừa nói, nhớ lại câu chuyện về lão tiều phu, về Mai Hoa, về chính những trải nghiệm của mình. "Nó bắt đầu từ ý nghĩ, từ lựa chọn của chúng ta, tiên sinh. Trước khi hành động, chúng ta đã có một ý niệm, một mong muốn, một quyết định. Đó chính là cái gốc, cái 'nhân' ban đầu." Nàng nói, giọng nói dần trở nên tự tin hơn khi những mảnh ghép trong tâm trí nàng bắt đầu khớp lại với nhau. "Và 'quả' không chỉ là điều hiển hiện, những kết quả dễ thấy, mà còn là những ảnh hưởng vô hình đến người khác, đến cả chính mình, đến cả những thế hệ mai sau."

Tạ Trần gật đầu nhẹ, đặt viên đá cuội xuống, rồi lại nhấc lên một chiếc lá khô đã ngả vàng, nhẹ bẫng như một cánh bướm. "Chính xác. Nhân quả không chỉ là 'làm gì nhận nấy' một cách trực diện, nó còn là 'suy nghĩ gì, cảm nhận gì, thì sẽ kiến tạo một thế giới như thế nào'. Một ý niệm thiện lành, dù chưa thành hành động, đã là một 'nhân' tốt. Một ý niệm ác độc, dù chưa gây ra hậu quả, cũng đã gieo một 'nhân' xấu trong tâm hồn người gieo. Và 'quả' của nó, đôi khi không phải là tài lộc hay tai ương vật chất, mà là sự thanh thản hay dằn vặt trong nội tâm, là sự kết nối hay cô lập với vạn vật xung quanh."

Hắn khẽ đặt chiếc lá khô xuống, ngón tay miết nhẹ lên gân lá mờ nhạt. "Ngươi thấy chiếc lá này không? Nó đã từng là một phần của cây cổ thụ ngoài kia, xanh tươi, mơn mởn. Nó đã hấp thụ ánh nắng, mưa móc, đã trải qua bao mùa gió bão. Đến khi hoàn thành sứ mệnh của mình, nó lìa cành, rơi xuống đất. Cái 'nhân' của nó là sự sống, sự cống hiến cho cây. Cái 'quả' là sự trở về với đất mẹ, hóa thành dưỡng chất nuôi dưỡng mầm non mới. Dù là một chiếc lá nhỏ bé, nó cũng nằm trong dòng chảy luân hồi bất tận của nhân quả."

Linh chăm chú nhìn chiếc lá khô, như thể nàng đang nhìn thấy cả một vòng đời, một chuỗi nhân quả được thu nhỏ lại trong một vật thể đơn giản. Nàng đột nhiên hiểu ra rằng, sự thấu hiểu về nhân quả không phải là để kiểm soát nó, mà là để sống hòa hợp với nó. "Con hiểu rồi, tiên sinh. Nhân quả không phải là một định luật cứng nhắc, một sự trừng phạt hay ban thưởng. Nó là sự tương tác liên tục, là mối liên hệ sâu sắc giữa mọi thứ trong vũ trụ. Mỗi hành động, mỗi suy nghĩ, dù nhỏ bé đến đâu, đều là một phần của dòng chảy ấy, đều có thể tạo nên những gợn sóng lan tỏa."

Nàng cảm thấy một sự thôi thúc mạnh mẽ. Vội vàng lấy ra một mảnh giấy đã được chuẩn bị sẵn và một cây bút lông, Linh bắt đầu phác thảo. Nàng vẽ một vòng tròn lớn tượng trưng cho dòng chảy của vạn vật, rồi vẽ những đường nét uốn lượn, đan xen bên trong, cố gắng hình dung "dòng chảy nhân quả" mà Tạ Trần đang nói đến. Nàng vẽ những hạt giống nhỏ bé, những mầm non đang vươn mình, những cây cổ thụ sừng sững, và cả những chiếc lá rơi xuống, tất cả đều được kết nối bằng những sợi chỉ vô hình của "nhân" và "quả".

Tạ Trần nhìn Linh, ánh mắt hắn tràn đầy vẻ mãn nguyện. Hắn đã không trực tiếp giảng giải bằng những lời lẽ cao siêu, mà bắt đầu bằng những câu chuyện ngụ ngôn, những ví dụ đời thường, để Linh tự mình chiêm nghiệm, tự mình khám phá. Đây chính là tinh thần của 'vô vi chi đạo' mà hắn hằng theo đuổi – không can thiệp thô bạo, mà để vạn vật tự nhiên phát triển, tự nhiên bộc lộ bản chất của mình. Hắn tin tưởng vào trí tuệ của thế hệ mới, tin tưởng rằng họ sẽ tự mình tìm ra con đường đúng đắn, không cần đến sự dẫn dắt bằng quyền năng hay phép thuật.

"Đúng vậy, Linh," Tạ Trần tiếp lời, "Sự luân hồi của vạn vật, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, không phải là một vòng lặp vô tận, mà là một sự tiến hóa không ngừng, mỗi thế hệ lại mang theo một hơi thở mới, một cách nhìn mới, một sự phát triển mới. Ngươi và thế hệ của ngươi, chính là những người sẽ kiến tạo nên sự tiến hóa ấy. Nhân quả sẽ trở thành kim chỉ nam cho các con, định hình các giá trị và cách thức giải quyết vấn đề trong một thế giới không còn tiên đạo. Nó không phải là một công cụ tu luyện để đạt đến cảnh giới cao siêu, mà là một triết lý sống cốt lõi, giúp con người tìm thấy sự trọn vẹn trong chính cuộc đời phàm tục."

Linh ngẩng đầu lên, nét mặt nàng rạng rỡ một sự thấu hiểu sâu sắc. Nàng đã không còn băn khoăn hay trăn trở như trước. Thay vào đó là một sự bình yên nội tại, một sự an tĩnh đến từ việc nhận ra mình là một phần của dòng chảy vĩ đại ấy. Nàng hiểu rằng, việc nắm bắt 'nhân quả' không ph���i là để kiểm soát tương lai, mà là để sống có trách nhiệm hơn với hiện tại, để gieo những 'nhân' tốt lành, và đón nhận những 'quả' đến một cách tự nhiên.

Tiểu An, sau khi nghe những lời cuối cùng của Tạ Trần, khẽ thở dài một tiếng thật nhỏ. Cậu bé không hiểu hết được sự thâm sâu của triết lý, nhưng cậu cảm nhận được một sự thật nào đó rất lớn lao, rất quan trọng đang được truyền đạt. Cậu nhìn Tạ Trần, rồi nhìn Linh, trong lòng bỗng dấy lên một khao khát mãnh liệt muốn được hiểu biết nhiều hơn, muốn được như Linh, có thể ngồi đây và lắng nghe những chân lý mà tiên sinh truyền dạy.

Đêm đã về khuya. Ánh đèn dầu đã mờ dần, nhưng trong lòng Linh, một ngọn lửa tri thức vừa được thắp sáng, rực rỡ và bền bỉ hơn bất kỳ ánh sáng vật chất nào. Nàng biết, đây mới chỉ là khởi đầu của một hành trình dài, một hành trình khám phá không ngừng nghỉ về sự vận hành của nhân quả, về ý nghĩa của cuộc đời, và về cách để sống một cách trọn vẹn nhất trong kỷ nguyên mới. Tạ Trần, người thầy thầm lặng ấy, sẽ tiếp tục lùi về phía sau, trở thành một người quan sát và dẫn dắt vô hình, tin tưởng vào khả năng tự phát triển của thế hệ mới, của ngọn đuốc nhân tính mà Linh đang thắp sáng.

Truyện gốc của Long thiếu, chỉ được công bố chính thức trên truyen.free.