Nhân gian bất tu tiên - Chương 1362: Minh Triết Từ Điều Bình Dị: Linh Giải Bài Khó
Sau khi Lão Khách Trọ rời đi, mang theo một tâm hồn được khai sáng và những hạt mầm tư tưởng mới, Tạ Trần đứng lặng hồi lâu bên hiên quán sách. Hắn khẽ thở phào, một nụ cười kín đáo nở trên môi, ẩn chứa sự mãn nguyện sâu sắc. Hắn biết rằng, đây chính là sự luân hồi của vạn vật, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, không phải bằng cách vươn tới cái gọi là “Tiên,” mà bằng cách sống trọn vẹn từng khoảnh khắc “Nhân Gian.” Những hạt mầm của triết lý “Vô Vi Chi Đạo” và “Nhân Đạo” đã được gieo. Giờ đây, chúng đang bắt đầu nảy mầm, không chỉ trong lòng Thị Trấn An Bình yên bình này, mà còn lan tỏa xa hơn, qua những người lữ khách, những người mang trong mình một cái nhìn mới về thế giới. Tiếng trẻ con cười đùa bên ngoài, tiếng lật sách của một khách quen, tất cả hòa quyện vào nhau, tạo nên một bản giao hưởng của sự sống, của một kỷ nguyên mới đang dần hình thành, nơi con người là trung tâm, và nhân tính là tiềm năng vĩ đại nhất.
Ánh nắng ban mai của một ngày cuối xuân, đầu hạ, vàng óng như mật, rải đều trên sân trường làng An Bình. Ngôi trường nhỏ được dựng bằng gỗ và gạch mộc mạc, nép mình dưới bóng những cây đại thụ cổ thụ, cành lá sum suê tựa những chiếc ô khổng lồ. Không khí trong lành, mang theo hơi đất ẩm và mùi cỏ non thơm dịu, quyện lẫn với mùi mực, mùi giấy cũ thoang thoảng từ trong các phòng học. Tiếng đọc sách lẩm nhẩm của những thư sinh đang ôn bài xen lẫn với tiếng cười đùa trong trẻo của lũ trẻ đang nô nghịch trên sân. Đó là một bản giao hưởng của sự sống, của tri thức và tuổi thơ, một bức tranh bình dị mà tràn đầy sức sống của nhân gian.
Trong một góc sân trường rợp bóng mát, Tiểu Minh, một thư sinh gầy gò với mái tóc bù xù và đôi mắt mờ mịt, đang ngồi bệt xuống đất, tay ôm chặt một cuốn sách cũ kỹ, bìa đã sờn rách. Cậu ta vò đ���u bứt tai, gương mặt nhăn nhó như đang đối mặt với một vấn đề nan giải bậc nhất thiên hạ. Từng tiếng thở dài của cậu như muốn thổi bay những dòng chữ khó hiểu trên trang giấy. Cuốn sách đó, một tập ghi chép về lịch sử và kinh tế của một triều đại đã lụi tàn, dường như đang chế giễu sự non nớt của cậu bằng những khái niệm trừu tượng và những con số khô khan. Tiểu Minh đã dành cả buổi sáng để cố gắng thấu hiểu một đoạn văn nói về sự biến động của giá cả lúa gạo sau một trận hạn hán lớn cách đây hàng trăm năm, rồi lại liên hệ với chính sách thuế của triều đình lúc bấy giờ. Cậu cảm thấy đầu óc mình như bị nút thắt, càng gỡ càng rối, càng đọc càng thấy mịt mờ. Sự nản lòng hiện rõ trên từng nét mặt, từng cử chỉ của cậu. Cậu cảm thấy mình thật kém cỏi, thật chậm hiểu, so với những bạn học khác. Nỗi lo sợ không thể theo kịp bài vở, không thể làm vui lòng thầy giáo, cứ lởn vởn trong tâm trí cậu.
Đúng lúc đó, một làn gió nhẹ mơn man qua sân trường, mang theo tiếng bước chân thanh thoát và giọng nói trong trẻo. Linh, với bộ áo vải đơn giản nhưng sạch sẽ, mái tóc đen mượt được buộc gọn gàng, đôi mắt trong veo lấp lánh sự tinh anh, bước vào sân. Bên cạnh cô bé là Thư Đồng Tiểu An, cũng gầy gò nhưng đôi mắt sáng ngời vẻ hiếu học, tay ôm chồng sách, bước đi rón rén theo sau. Linh và Tiểu An vừa kết thúc buổi học bổ trợ với Thầy Giáo Làng, và giờ đây, cả hai đang hướng ra cổng trường.
Khi đi ngang qua góc sân, Linh chợt nhìn thấy Tiểu Minh đang ngồi bệt dưới đất, dáng vẻ thiểu não. Sự tò mò và lòng trắc ẩn tự nhiên trỗi dậy trong lòng cô bé. Linh dừng lại, quay sang nhìn Tiểu Minh với một nụ cười hồn nhiên, không chút toan tính. Tiểu An cũng dừng lại, ánh mắt chăm chú nhìn về phía Tiểu Minh, rồi lại liếc nhìn Linh, chờ đợi phản ứng của cô bé. Linh khẽ nhíu mày, rồi bước đến gần hơn.
“Tiểu Minh, ngươi làm sao vậy?” Linh hỏi, giọng nói tự nhiên, không mang chút phán xét, chỉ có sự quan tâm chân thành. “Sao lại ngồi đây vò đầu bứt tai như vậy? Có phải bài vở lại làm khó ngươi rồi không?”
Tiểu Minh ngẩng đầu lên, gương mặt bối rối khi thấy Linh và Tiểu An. Cậu định giấu cuốn sách đi, nhưng rồi lại thôi. Dù sao thì, Linh cũng là người bạn rất tốt, và cô bé luôn giỏi hơn cậu trong việc học hành. Cậu thở dài, tiếng thở dài nặng trĩu. “Bài này khó quá, Linh ạ. Ta nghĩ mãi không ra. Đầu óc ta như bị nút thắt, càng gỡ càng rối. Nó nói về sự biến động của giá cả lúa gạo sau một trận hạn hán lớn cách đây trăm năm, rồi lại liên hệ với chính sách thuế của triều đình lúc bấy giờ. Quá nhiều thứ để nhớ, quá nhiều mối quan hệ để nắm bắt. Ta cảm thấy mình thật ngu dốt.”
Linh đặt cặp sách xuống đất, bên cạnh Tiểu Minh, rồi nhẹ nhàng ngồi xổm xuống ngang tầm với cậu. Tiểu An cũng lặng lẽ đặt sách xuống, đứng cạnh Linh, đôi mắt to tròn chăm chú dõi theo. Linh nhìn cuốn sách cũ kỹ, lướt qua những dòng chữ Hán Việt cổ kính. Ánh mắt cô bé không hề tỏ vẻ khó khăn hay e ngại, mà trái lại, toát lên vẻ hiếu kỳ và sự tự tin.
“Có gì mà khó chứ, Tiểu Minh?” Linh mỉm cười, nụ cười rạng rỡ như ánh nắng ban mai. “Chẳng lẽ lại có bài toán nào có thể làm khó được thư sinh An Bình chúng ta? Hãy thử nói xem, ngươi đã nghĩ như thế nào? Ngươi đã bắt đầu từ đâu? Đừng vội nản lòng như vậy chứ. Mỗi vấn đề, dù phức tạp đến mấy, cũng đều có một chìa khóa để mở.”
Tiểu Minh ngập ngừng, cảm thấy một chút xấu hổ khi phải thừa nhận sự kém cỏi của mình trước Linh. Cậu gãi đầu, nói: “Ta… ta chỉ biết đọc đi đọc lại từng câu, từng chữ, cố gắng ghi nhớ những con số, những cái tên. Nhưng càng đọc, chúng càng trở nên rời rạc, không liên kết được với nhau. Ta không thể hình dung ra được mối quan hệ giữa một trận hạn hán và một sắc thuế, rồi lại ảnh hưởng đến túi tiền của người dân như thế nào.”
Linh lắng nghe một cách kiên nhẫn, đôi mắt khẽ chớp, thể hiện sự thấu hiểu. Cô bé không hề cười nhạo hay tỏ vẻ coi thường. Ngược lại, cô bé cảm nhận được sự chân thành trong nỗi bối rối của Tiểu Minh, và cô biết rằng cậu cần một sự hướng dẫn đúng đắn, chứ không phải một lời giải đáp sẵn có. Cô bé nhớ l��i những lời Tạ Trần tiên sinh thường nói về "nhân quả," về "mối liên hệ sâu xa giữa mọi hành động và hệ quả." Cô bé cảm thấy trong lòng mình một sự thôi thúc muốn giúp đỡ Tiểu Minh không phải bằng cách cho cậu con cá, mà là dạy cậu cách câu cá.
“Tiểu Minh à,” Linh nói, giọng dịu dàng nhưng đầy kiên định. “Tri thức, vốn dĩ không phải là một cái túi để chứa đựng mọi thứ một cách vô thức. Nó là một dòng sông, phải biết cách khơi thông, biết cách dẫn dắt. Đừng vội tìm đáp án, Tiểu Minh. Điều quan trọng hơn cả là phải hiểu rõ câu hỏi. Nó muốn ngươi suy nghĩ về điều gì? Nó muốn ngươi tìm thấy mối liên hệ nào giữa các sự vật, hiện tượng? Ngươi đã thử đặt ra những câu hỏi cho chính mình chưa?”
Lời nói của Linh như một làn gió mát thổi qua tâm hồn đang bối rối của Tiểu Minh. Cậu ngước nhìn Linh, đôi mắt vẫn còn vẻ hoài nghi nhưng đã bắt đầu ánh lên một tia hy vọng. Cậu chưa từng nghĩ đến việc phải "đặt câu hỏi cho chính mình" khi học. Từ trước đến nay, cậu luôn được dạy là phải ghi nhớ, phải thu���c lòng. Khái niệm về "dòng sông tri thức" và "khơi thông" hoàn toàn mới mẻ đối với cậu.
Tiểu An đứng cạnh, chăm chú lắng nghe từng lời của Linh, như thể chính cậu cũng đang học hỏi một điều gì đó quan trọng. Cậu bé hiểu rằng, Linh không chỉ đơn thuần là giỏi giang, mà cô bé còn có một cách nhìn nhận vấn đề rất khác biệt, rất sâu sắc.
Ánh nắng vẫn trải vàng trên sân trường, tiếng cười đùa của trẻ con vẫn vang vọng, nhưng trong góc nhỏ này, một quá trình học hỏi mới mẻ đang bắt đầu, không phải bằng sự ép buộc hay ghi nhớ máy móc, mà bằng sự khơi gợi trí tò mò và khả năng tư duy vốn có của con người. Đó chính là những hạt mầm đầu tiên của một kỷ nguyên mới, nơi trí tuệ và lòng nhân ái sẽ là ngọn hải đăng dẫn lối.
Không gian trong lớp học cũ kỹ của trường làng An Bình vẫn đong đầy mùi gỗ mục, mùi giấy mực và mùi đất ẩm, tạo nên một bầu không khí quen thuộc, bình dị. Ánh nắng ban trưa đã bắt đầu gay gắt hơn một chút, xuyên qua khung cửa sổ gỗ, tạo thành những vệt sáng vàng óng trên nền nhà, nơi bụi phấn trắng li ti lơ lửng trong không khí. Tiếng đọc bài lẩm nhẩm từ lớp bên cạnh vẫn đều đặn vọng lại, hòa cùng tiếng gió xào xạc luồn qua tán lá cây đại thụ bên ngoài, tạo nên một bản nhạc nền dịu êm cho buổi học đặc biệt này.
Linh không hề vội vàng cầm lấy cuốn sách của Tiểu Minh để tìm kiếm đáp án. Thay vào đó, cô bé ngồi xuống cạnh cậu, khẽ đẩy một tấm bảng con nhỏ bằng gỗ đã cũ và một viên phấn trắng về phía Tiểu Minh. Đôi mắt trong veo của cô bé ánh lên vẻ kiên nhẫn lạ thường, không hề có chút sốt ruột hay coi thường sự chậm hiểu của bạn mình.
“Đừng vội tìm đáp án, Tiểu Minh. Hãy thử hiểu câu hỏi trước. Nó muốn ngươi suy nghĩ về điều gì? Nó muốn ngươi tìm thấy mối liên hệ nào giữa các sự vật, hiện tượng?” Linh hỏi, giọng nói vẫn điềm tĩnh, như đang dẫn dắt một dòng suối nhỏ len lỏi qua những ghềnh đá. Cô bé không hỏi ‘câu trả lời là gì?’, mà hỏi ‘câu hỏi muốn ngươi làm gì?’. Đó là một sự khác biệt tinh tế, nhưng lại mở ra một con đường hoàn toàn mới trong tư duy của Tiểu Minh.
Tiểu Minh ban đầu có chút bối rối. Cậu đã quen với việc được yêu cầu trả lời, chứ không phải phân tích câu hỏi. Cậu khẽ gãi đầu, rồi ngập ngừng nói: “Nó… nó nói về sự biến động của giá cả lúa gạo sau một trận hạn hán lớn cách đây trăm năm, rồi lại liên hệ với chính sách thuế của triều đình lúc bấy giờ. Quá nhiều thứ để nhớ, quá nhiều mối quan hệ để nắm bắt. Ta cứ nghĩ mãi, từ đầu đến cuối, nhưng lại chẳng thấy một điểm sáng nào.” Cậu đưa cuốn sách ra, chỉ vào đoạn văn đang làm khó mình, đôi mắt vẫn còn vẻ hoang mang.
Linh khẽ mỉm cười. “Hà cớ gì phải nhớ hết thảy, Tiểu Minh? Tri thức, vốn dĩ không phải là một cái túi để chứa đựng mọi thứ một cách vô thức. Nó là một dòng sông, phải biết cách khơi thông, biết cách dẫn dắt. Sách vở là kho tàng, đúng vậy, nhưng không phải mọi câu trả lời đều nằm sẵn trong đó một cách trọn vẹn. Đôi khi, chúng ta cần ghép nối những mảnh nhỏ lại, như những mảnh ghép của một bức tranh vậy.” Linh dùng ngón tay thon nhỏ của mình, nhẹ nhàng chỉ vào những dòng chữ trên sách, không phải để đọc mà là để khoanh vùng các yếu tố chính. “Đây là ‘hạn hán’, đây là ‘giá lúa gạo’, kia là ‘chính sách thuế’. Ngươi thấy không? Chúng là những mảnh ghép riêng lẻ. Nhiệm vụ của ngươi là tìm ra sợi dây liên kết chúng lại.”
Tiểu Minh nhìn theo ngón tay của Linh, rồi lại nhìn vào những dòng chữ. Lần đầu tiên, cậu thấy những từ ngữ khô khan kia không còn là một khối liền mạch đáng sợ, mà đã được tách ra thành những phần nhỏ hơn, dễ tiếp cận hơn. Cậu bắt đầu cảm thấy một tia sáng lóe lên trong tâm trí.
“Vậy… ta nên bắt đầu từ đâu?” Tiểu Minh hỏi, giọng đã bớt đi vẻ nản lòng, thay v��o đó là một chút tò mò. “Ta cứ nghĩ mãi, từ đầu đến cuối, nhưng lại chẳng thấy một điểm sáng nào.”
Linh gật đầu, vẻ mặt nghiêm túc hơn một chút. “Hãy thử chia nhỏ vấn đề ra. Đầu tiên, hãy tìm hiểu về bối cảnh lịch sử của sự kiện này. Trận hạn hán đó xảy ra khi nào, ở đâu? Nó ảnh hưởng đến những vùng nào? Đừng chỉ đọc, hãy hình dung. Một trận hạn hán lớn, cây cối khô héo, ruộng đồng nứt nẻ, người dân đói kém… Ngươi có thấy bức tranh đó trong đầu không?”
Tiểu Minh nhắm mắt lại, cố gắng hình dung theo lời Linh. Cậu cảm thấy một chút rùng mình khi nghĩ đến cảnh tượng đói kém, khổ cực.
“Tốt,” Linh nói tiếp, khuyến khích. “Sau đó, hãy xem xét chính sách thuế. Ai ban hành? Mục đích là gì? Nó ảnh hưởng đến ai? Và quan trọng nhất, hãy thử đặt mình vào vị trí của những người nông dân, của những thương lái, của cả triều đình lúc bấy giờ. Họ đã đối mặt với những điều gì? Họ đã phản ứng ra sao? Một khi ngươi hiểu được nỗi lo của người dân, sự tính toán của thương lái, và áp lực của triều đình, ngươi sẽ thấy những mối liên hệ trở nên rõ ràng hơn.” Linh dùng viên phấn, vẽ lên tấm bảng con một sơ đồ đơn giản: một vòng tròn ghi “Hạn hán”, một mũi tên chỉ đến “Giá lúa gạo tăng”, một mũi tên khác chỉ đến “Chính sách thuế”, và các mũi tên phụ chỉ đến “Người dân”, “Thương lái”, “Triều đình”.
Tiểu An đứng cạnh, đôi mắt sáng lên vẻ ngưỡng mộ. Cậu bé chưa từng thấy ai giảng bài theo cách này. Nó không phải là đọc và chép, mà là một hành trình khám phá, một cuộc phiêu lưu của trí tuệ.
“Hoặc,” Linh nói thêm, đôi mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi có những cây cối đang vươn mình trong nắng. “Thậm chí là quan sát cách cây cối lớn lên, mọi thứ trong tự nhiên đều có quy luật của nó. Một hạt mầm, muốn lớn thành cây, phải trải qua bao nhiêu giai đoạn? Thời tiết, đất đai, côn trùng, tất cả đều tác động. Vấn đề này của ngươi cũng vậy, nó là một hệ thống phức tạp, có nhân có quả. Mỗi hành động, mỗi sự kiện, đều là một ‘quả’ của một ‘nhân’ nào đó, và đồng th���i lại là ‘nhân’ cho một ‘quả’ khác.” Linh nhắc lại một cách tự nhiên những triết lý mà Tạ Trần thường giảng giải.
Cô bé quay lại nhìn Tiểu Minh, ánh mắt khẽ lấp lánh một tia sáng tinh nghịch. “Hay ngươi có thể xem lại những cuốn sách về lịch sử địa phương, hay những ghi chép về nông nghiệp mà tiên sinh Tạ Trần thường đọc. Có thể ở đó có những manh mối, những ví dụ tương tự. Tiên sinh luôn nói, tri thức không chỉ nằm trong sách giáo khoa, mà còn ẩn chứa trong từng câu chuyện kể, từng ghi chép cũ kỹ, thậm chí là trong những cuộc trò chuyện bình thường. Quan trọng là cách ngươi tìm kiếm và kết nối chúng.”
Tiểu Minh nhìn sơ đồ trên bảng, nhìn vào cuốn sách, rồi lại nhìn Linh. Cậu cảm thấy như có một bức màn vô hình vừa được kéo lên trong tâm trí mình. Cậu đã quen với việc học thuộc lòng, với việc tiếp thu kiến thức một cách thụ động. Nhưng Linh đang dạy cậu cách suy nghĩ, cách phân tích, cách nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ. Cậu nhận ra rằng, vấn đề khó khăn này không phải là một bức tường không thể vượt qua, mà là một mê cung cần một sợi chỉ để dẫn lối. Và sợi chỉ đó, chính là phương pháp tư duy mà Linh vừa chỉ cho cậu.
Cậu cầm lấy viên phấn, bắt đầu ghi ghi chép chép lên tấm bảng con, phân loại các yếu tố, vẽ thêm những mũi tên liên kết. Ban đầu còn chậm chạp, ngập ngừng, nhưng dần dần, nét chữ trở nên dứt khoát hơn, ánh mắt cậu cũng dần trở nên sáng hơn. Một sự thay đổi tinh tế đang diễn ra trong tâm hồn cậu, không chỉ là sự tiếp thu kiến thức, mà là sự khai mở trí tuệ, sự trưởng thành trong cách tư duy.
Tiểu An đứng đó, lặng lẽ quan sát, như một học trò chăm chỉ đang học hỏi từ người thầy đầu tiên của mình. Cậu bé hiểu rằng, giá trị của Linh không chỉ nằm ở trí thông minh bẩm sinh, mà còn ở khả năng truyền đạt, khả năng khơi gợi những điều tốt đẹp nhất trong những người xung quanh. Trong khoảnh khắc đó, ba đứa trẻ, mỗi người một vai trò, một tâm trạng, nhưng đều hòa mình vào dòng chảy của tri thức và sự khám phá, tạo nên một bức tranh bình dị nhưng đầy ý nghĩa về "Nhân Đạo" đang nảy m��m trong lòng nhân gian.
Thời gian trôi đi trong sự tập trung cao độ, tựa như dòng nước lặng lẽ chảy qua những khe đá. Ánh nắng đã ngả sang phía tây, nhuộm vàng cả khung cửa sổ lớp học, báo hiệu buổi trưa đã gần kề. Mùi gỗ cũ, mùi giấy mực vẫn vương vấn trong không khí, nhưng giờ đây, chúng hòa quyện với một thứ hương vị mới mẻ: hương vị của sự khám phá, của trí tuệ đang bừng nở.
Tiểu Minh, người trước đó còn đang vò đầu bứt tai, giờ đây đang cúi gằm mặt xuống cuốn sách và tấm bảng con. Nhưng không còn là vẻ bối rối, nản chí nữa. Thay vào đó là sự tập trung cao độ, đôi mắt không rời khỏi những dòng chữ, những con số, và những sơ đồ mà cậu tự tay vẽ ra. Cậu không còn cố gắng ghi nhớ một cách máy móc, mà đang thực sự “trò chuyện” với cuốn sách, với những khái niệm khô khan. Cậu lật đi lật lại các trang, so sánh những ghi chép về hạn hán với những điều Linh đã gợi ý về tác động của thiên tai. Cậu đặt mình vào vị trí của người dân, của thương lái, của triều đình, cố gắng hiểu động cơ và hậu quả của từng chính sách. Viên phấn trắng sột soạt trên tấm bảng đen, tạo nên những đường nét, những mũi tên liên kết, dần dần phác họa nên một bức tranh toàn cảnh, sống động trong tâm trí cậu.
Linh vẫn ngồi bên cạnh, không nói thêm lời nào, chỉ lặng lẽ quan sát. Cô bé hiểu rằng, giờ đây Tiểu Minh không cần thêm lời hướng dẫn nào nữa. Hạt mầm đã được gieo, và giờ là lúc nó tự vươn mình ra ánh sáng. Tiểu An cũng đứng đó, im lặng, nhưng đôi mắt cậu bé không ngừng dõi theo từng động tác, từng biểu cảm trên gương mặt Tiểu Minh, như thể đang chứng kiến một phép màu nhỏ bé đang diễn ra.
Rồi đột nhiên, một tiếng “A!” vang lên, phá tan sự tĩnh lặng trong lớp học. Tiểu Minh ngẩng đầu lên, gương mặt bừng sáng, đôi mắt toát lên vẻ hân hoan tột độ. Cậu như vừa tìm thấy một kho báu bị chôn vùi bấy lâu. Cậu vỗ mạnh vào đùi một cái, tiếng “bốp” khô khốc vang vọng trong không gian tĩnh mịch.
“Ta hiểu rồi! Thì ra là vậy!” Tiểu Minh reo lên, giọng nói tràn đầy sự phấn khích, không thể kìm nén. “Nó không chỉ là giá cả hay thuế má, mà là sự tương tác giữa thiên tai, chính sách và phản ứng của con người! Mối liên hệ giữa chúng là một vòng tuần hoàn! Hạn hán khiến lúa gạo khan hiếm, giá cả tăng vọt. Triều đình vì muốn ổn định xã hội, lại áp dụng chính sách thuế nặng hơn để bù đắp ngân khố, hoặc để kiểm soát thị trường. Nhưng điều đó lại vô tình đẩy người dân vào cảnh khó khăn hơn, dẫn đến bất ổn xã hội. Và khi xã hội bất ổn, lại càng khó khăn trong việc đối phó với thiên tai tiếp theo, hoặc phục hồi sản xuất! Mọi thứ đều liên quan đến nhau, nhân quả tuần hoàn! Cảm ơn Linh! Cảm ơn ngươi đã khai sáng cho ta!”
Linh mỉm cười, một nụ cười nhẹ nhàng mà ấm áp, như ánh nắng ban mai. Cô bé không hề tỏ vẻ tự mãn hay nhận công lao về mình. Cô bé hiểu rằng, niềm vui của Tiểu Minh không đến từ lời giải đáp cô đưa ra, mà đến từ chính sự khám phá của cậu.
“Không phải ta giúp ngươi, Tiểu Minh,” Linh nói, giọng nói dịu dàng như gió thoảng. “Mà chính ngươi đã tự giúp mình. Ta chỉ là người thắp lên ngọn đèn nhỏ trong màn đêm suy nghĩ của ngươi mà thôi. Ngọn đèn đó, vốn dĩ đã có sẵn trong lòng ngươi, chỉ chờ được khơi sáng mà thôi.” Lời nói của Linh mang theo một triết lý sâu xa, một sự khiêm nhường mà Tạ Trần thường giảng giải về "Vô Vi Chi Đạo" – không làm gì mà vẫn hoàn thành mọi việc, không can thiệp trực tiếp mà vẫn dẫn dắt mọi thứ theo đúng quỹ đạo của nó.
Tiểu An nhìn Linh với đôi mắt lấp lánh sự ngưỡng mộ. Cậu bé hiểu rằng, những lời Linh nói không chỉ là sự khiêm tốn, mà còn là một chân lý sâu sắc về quá trình học hỏi.
Đúng lúc này, Thầy Giáo Làng, với mái tóc đã ngả bạc và cặp kính gọng tròn trễ nải trên mũi, vừa đi ngang qua hành lang. Ông lão vốn định vào lớp để sắp xếp lại tài liệu, nhưng tiếng reo hân hoan của Tiểu Minh đã khiến ông dừng lại. Ông vén rèm cửa, nhìn vào bên trong. Thấy Tiểu Minh đang hăm hở viết lên bảng, còn Linh và Tiểu An thì mỉm cười nhìn cậu, ông khẽ nhíu mày, rồi bước vào. Thầy Giáo Làng thường nghiêm khắc với học trò, nhưng ông cũng là một người thầy tận tâm, luôn mong muốn học trò mình tiến bộ.
“Tiểu Minh, con làm gì mà ồn ào vậy?” Thầy Giáo Làng hỏi, giọng vẫn còn vẻ nghiêm nghị thường thấy, nhưng đôi mắt đã ánh lên sự tò mò. “Con đã giải quyết được vấn đề sao? Hãy trình bày cho ta nghe.”
Tiểu Minh, không hề nao núng trước sự hiện diện của thầy giáo, mà trái lại, cậu càng thêm tự tin. Cậu quay người lại, cầm viên phấn trắng, bắt đầu trình bày cặn kẽ lời giải của mình, từng bước, từng bước một, như thể đang kể lại một câu chuyện hấp dẫn. Cậu giải thích về sự liên hệ giữa hạn hán và sản lượng lúa, về cách giá cả tăng vọt ảnh hưởng đến đời sống người dân. Cậu phân tích các chính sách thuế của triều đình và những hậu quả không lường trước được của chúng. Cậu nói về "vòng tuần hoàn nhân quả" mà Linh đã gợi ý, về cách các yếu tố tưởng chừng như riêng lẻ lại tương tác, ảnh hưởng lẫn nhau.
Thầy Giáo Làng lắng nghe một cách chăm chú. Ban đầu là sự ngạc nhiên, rồi dần dần, đôi mắt ông lão mở to, gọng kính trễ xuống một chút, để lộ v�� thán phục. Ông lão đã dạy học nhiều năm, chứng kiến biết bao lớp học trò, nhưng chưa bao giờ thấy một học trò nào có thể phân tích vấn đề một cách sâu sắc và mạch lạc như vậy, đặc biệt là Tiểu Minh, người vốn dĩ vẫn thường bị coi là "chậm hiểu".
Khi Tiểu Minh kết thúc bài trình bày, Thầy Giáo Làng khẽ gật đầu, một nụ cười hiền từ nở trên môi. “Quả nhiên là cách suy luận sắc bén. Con đã không chỉ đưa ra đáp án, mà còn nắm bắt được cái gốc rễ của vấn đề. Con đã nhìn thấy ‘nhân’ và ‘quả’ của từng sự kiện, từng hành động. Rất tốt, rất tốt!” Ông lão khen ngợi, giọng nói tràn đầy sự hài lòng.
Sau đó, Thầy Giáo Làng quay sang nhìn Linh. Ánh mắt ông không còn là sự nghiêm khắc của một người thầy, mà là sự trân trọng sâu sắc dành cho một tâm hồn đặc biệt. “Linh, trò đã giúp Tiểu Minh rất nhiều. Đây không chỉ là truyền thụ kiến thức, mà là khai mở trí tuệ. Trò đã không cho Tiểu Minh con cá, mà đã dạy cậu ấy cách câu cá. Đây chính là cách giáo dục chân chính.” Ông lão khẽ cúi đầu, như thể đang học hỏi từ chính học trò nhỏ của mình.
Linh chỉ mỉm cười, ánh mắt vẫn trong veo và khiêm nhường. Cô bé hiểu rằng, công lao không thuộc về mình, mà thuộc về sự khao khát học hỏi của Tiểu Minh, và thuộc về những hạt mầm triết lý mà Tạ Trần tiên sinh đã gieo trong tâm hồn cô bé.
Tiểu Minh đứng đó, lòng tràn ngập sự tự tin và niềm vui sướng. Cậu đã vượt qua được nỗi sợ hãi của chính mình, đã tìm thấy ánh sáng trong màn đêm của sự bối rối. Cậu hiểu rằng, việc học không chỉ là ghi nhớ, mà là hành trình khám phá, là quá trình tự mình khơi sáng ngọn đèn trí tuệ.
Thầy Giáo Làng nhìn Linh, rồi nhìn Tiểu Minh, rồi nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi ánh nắng vẫn đang rải vàng trên sân trường. Ông cảm thấy một sự thay đổi đang diễn ra trong ngôi trường nhỏ này, trong những tâm hồn non trẻ này. Đó không phải là sự thay đổi đến từ những phép thuật kỳ diệu hay những sức mạnh siêu nhiên, mà đến từ chính trí tuệ, lòng nhân ái và khả năng tự học hỏi của con người. Những hạt mầm của "Nhân Đạo" đang nảy mầm mạnh m���, không cần đến sự phù phép của "tiên đạo."
Sự việc này củng cố vai trò của Linh như một hình mẫu cho thế hệ mới của "Nhân Đạo", người sẽ dẫn dắt bằng trí tuệ và phương pháp, không phải sức mạnh. Phương pháp giáo dục và tư duy mà Linh áp dụng cho thấy sự chuyển mình của xã hội phàm nhân, nơi tri thức và khả năng tự học được coi trọng hơn sức mạnh tu vi. Ở một nơi nào đó, trong quán sách nhỏ của mình, Tạ Trần khẽ mỉm cười. Hắn không cần phải chứng kiến trực tiếp, nhưng hắn cảm nhận được những gợn sóng của sự hiểu biết, của trí tuệ đang lan tỏa. Sự hài lòng của Tạ Trần cho thấy anh nhìn thấy tương lai của "Nhân Gian" đang hình thành qua những hành động nhỏ, bình dị này. Một kỷ nguyên mới, "Bình Thường Vĩnh Cửu", đang dần hình thành, nơi con người tìm thấy sự trọn vẹn mà không cần thành tiên, mà bằng cách sống trọn vẹn từng khoảnh khắc "Nhân Gian", nơi sự luân hồi của vạn vật, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, bằng chính trí tuệ và lòng nhân ái của mình.
Tác phẩm thuộc quyền sáng tác của Long thiếu, được phát hành riêng tại truyen.free.