Quán sách nhỏ của Tạ Trần mở cửa đón ánh ban mai, những tia nắng vàng nhạt đầu tiên len lỏi qua khung cửa gỗ, vẽ nên những vệt sáng lấp lánh trên nền gạch đã cũ mòn. Không khí trong lành của buổi sớm tràn vào, mang theo chút hơi sương còn vương vấn trên những tán cây xanh ngoài phố, quyện với mùi giấy cũ, mùi mực và hương gỗ trầm mặc đặc trưng của nơi đây. Một mùi trà nhẹ thoảng qua, thanh khiết và tĩnh tại, như chính linh hồn của quán sách.

Tạ Trần, thân hình gầy gò trong bộ áo vải bố cũ kỹ màu xám nhạt, ngồi sau chiếc bàn gỗ lim đã sờn bóng. Đôi mắt sâu thẳm của anh lướt qua những dòng chữ trên trang sách cổ, ánh lên vẻ tỉnh táo và suy tư. Anh khẽ nhấp một ngụm trà nóng, cảm nhận vị chát dịu lan tỏa nơi đầu lưỡi, như đang nếm trải những hương vị của cuộc đời. Bên cạnh anh, Thư Đồng Tiểu An, với vóc dáng mảnh khảnh và đôi mắt thông minh lấp lánh, đang cặm cụi ghi chép. Cậu bé vừa hoàn tất những dòng cuối cùng về "vẻ đẹp trong tạp sắc" mà Tạ Trần đã chiêm nghiệm ngày hôm trước, nét chữ nhỏ nhắn, ngay ngắn trên trang giấy ố vàng. Tiếng bút lông sột soạt nhẹ nhàng, hòa cùng tiếng lật sách khẽ khàng và tiếng chim hót líu lo đâu đó ngoài hiên, tạo nên một bản hòa tấu của sự tĩnh lặng và an yên.

Tạ Trần đặt tách trà xuống, gật đầu khẽ, ánh mắt vẫn chưa rời khỏi trang sách. "Tiểu An," anh khẽ gọi, giọng nói trầm ấm, "ngươi đã ghi lại những gì ta nói hôm qua chưa?"

Tiểu An ngẩng đầu, đôi mắt trong veo nhìn tiên sinh của mình, tràn đầy vẻ ngưỡng mộ. "Thưa tiên sinh, con đã ghi chép cẩn thận ạ. Con vẫn còn nhớ rõ lời người nói, rằng 'cái đẹp không phải là sự thiếu vắng của khiếm khuyết, mà là sự chấp nhận và hòa hợp với chính những khiếm khuyết đó'. Con nghĩ, điều này thật sâu sắc. Cái đẹp thật sự không cần hoàn hảo, mà là sự độc đáo, đúng không ạ?"

Tạ Trần khẽ mỉm cười, một nụ cười ẩn chứa sự thấu hiểu vô biên. Anh gập cuốn sách lại một cách nhẹ nhàng, đặt sang một bên. "Đúng vậy, Tiểu An. Giống như mỗi trang sách này, dù có cũ kỹ hay nhàu nát, dù có những vết ố của thời gian hay những nếp gấp do bàn tay người đọc để lại, vẫn mang trong mình một câu chuyện riêng, một vẻ đẹp riêng. Nếu chúng ta chỉ tìm kiếm những cuốn sách mới tinh, hoàn hảo không tì vết, thì liệu chúng ta có thể hiểu được giá trị của những tri thức đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử, của những câu chuyện đã được kể qua bao thế hệ?"

Anh đưa tay khẽ vuốt ve bìa cuốn sách cổ, cảm nhận sự thô ráp của giấy cũ, của những đường chỉ đã lỏng lẻo. "Mỗi vết nứt trên gốm, mỗi nếp nhăn trên khuôn mặt người già, mỗi con đường quanh co sỏi đá, đều là một phần của sự tồn tại, của dòng chảy vô thường. Nếu không có những điều đó, thế giới này sẽ chỉ là một bức tranh đơn sắc, phẳng lặng, thiếu đi chiều sâu và linh hồn. Người ta thường khao khát sự hoàn hảo, sự bất tử, nhưng đó chẳng phải là một cuộc truy cầu vô vọng hay sao? Thiên Đạo đã từng hứa hẹn điều đó, nhưng cuối cùng lại dẫn con người đến sự 'mất người', đánh mất chính bản chất của mình. Chỉ khi chúng ta chấp nhận sự hữu hạn, sự biến đổi, sự 'tạp sắc' của cuộc đời, chúng ta mới có thể tìm thấy vẻ đẹp chân thực nhất."

Tiểu An gật gù, ánh mắt sáng lên vẻ hiểu biết. Cậu bé cầm lấy cây bút, ghi nhanh xuống vài dòng vào cuốn sổ. "Con hiểu rồi ạ, tiên sinh. Giống như mỗi cuốn sách trong quán của chúng ta, mỗi cuốn đều có một câu chuyện riêng, một vẻ đẹp riêng, dù có cuốn cũ nát, có cuốn còn mới tinh. Và mỗi người khách ghé qua đây cũng vậy, mỗi người đều mang theo một câu chuyện, một cuộc đời không hoàn hảo, nhưng lại đáng để lắng nghe và trân trọng."

Tạ Trần nhìn Tiểu An, trong lòng dâng lên một sự ấm áp. Cậu bé này, tuy còn nhỏ, nhưng lại có khả năng thấu hiểu những triết lý sâu xa bằng một sự hồn nhiên và trong sáng hiếm có. Anh cảm thấy một niềm hy vọng lớn lao vào thế hệ tương lai, những người sẽ tiếp tục vun đắp "Nhân Đạo" trên nền tảng của sự thấu hiểu và lòng trắc ẩn. Quán sách nhỏ, trong bóng ban mai, không chỉ là nơi lưu giữ tri thức, mà còn là một trường học của cuộc sống, nơi những hạt giống của sự trọn vẹn và nhân tính được gieo mầm. Anh biết, vai trò của mình không phải là một vị cứu tinh vĩ đại, mà chỉ là một "điểm neo" tri thức, một người định hướng, lặng lẽ soi sáng con đường cho kỷ nguyên mới.

***

Giữa buổi sáng, khi ánh nắng đã vàng óng và ấm áp hơn, chiếu rọi khắp con phố nhỏ, một bóng người chậm rãi bước vào quán sách. Đó là một lão nhân, tóc điểm bạc lấm tấm bụi đường, khuôn mặt khắc khổ nhưng vẫn còn hằn lên sự sắc sảo của một người từng trải. Ông khoác trên mình bộ áo vải thô giản dị, có phần phong trần của kẻ phiêu bạt đó đây. Trên tay ông là một cây gậy trúc đã bóng nhẵn vì được cầm nắm qua bao năm tháng. Đó chính là Lão Giả Du Phương, người đã lang thang khắp các nẻo đường Nhân Gian, chứng kiến bao thăng trầm của thế sự.

Lão Giả đảo mắt quan sát khắp quán sách, ánh mắt dừng lại ở Tạ Trần đang ngồi sau bàn. Một tia sáng lóe lên trong đôi mắt mệt mỏi của ông, như thể ông đã tìm thấy điều gì đó mà bấy lâu nay vẫn khao khát. Ông chậm rãi tiến đến, tiếng gậy trúc khẽ chạm nhẹ xuống sàn gỗ đã cũ. Không một lời nói, không một tiếng động dư thừa, ông lặng lẽ ngồi xuống chiếc ghế đối diện Tạ Trần, đặt cây gậy trúc sang một bên. Không khí trong quán sách bỗng trở nên cô đọng, dường như cả thời gian cũng nín thở chờ đợi.

Tạ Trần vẫn giữ vẻ tĩnh tại, anh khẽ nhấp thêm một ngụm trà, không vội vã. Anh đã cảm nhận được sự khắc khoải sâu sắc ẩn chứa trong con người lão già này. Đôi mắt lão, dù sắc sảo, nhưng lại tràn đầy sự mệt mỏi và một nỗi băn khoăn không lời. Tạ Trần biết, đây không phải là một vị khách đến để tìm mua sách, mà là một lữ khách đang lạc lối trên hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời.

Sau một hồi im lặng kéo dài, khi hương trà đã bắt đầu dịu đi và ánh nắng đã ngả sang màu vàng mật, Lão Giả Du Phương mới chậm rãi mở lời, giọng nói khàn khàn như tiếng gió xào xạc qua những tán lá khô. "Tiên sinh... ta đã phiêu bạt nhiều năm, chứng kiến bao cảnh đời, từ nơi sơn cùng thủy tận đến chốn phồn hoa đô hội. Ta đã gặp những kẻ quyền uy hô mưa gọi gió, những người giàu sang sống trong nhung lụa, những kẻ nghèo hèn lê lết đầu đường xó chợ. Ta đã thấy những kẻ tu tiên truy cầu trường sinh bất tử, và cả những phàm nhân sống một đời bình thường. Nhưng đến nay, dù đã gần đất xa trời, ta vẫn không ngừng tự hỏi... ý nghĩa thực sự của cuộc đời là gì?"

Ánh mắt lão tràn đầy sự khắc khoải, như một con thuyền nhỏ chông chênh giữa biển khơi vô định. Tạ Trần đặt tách trà xuống, nhìn thẳng vào đôi mắt lão. Ánh mắt anh không hề phán xét, mà chỉ là sự thấu hiểu sâu sắc, như thể anh đã nhìn thấy toàn bộ hành trình dài đằng đ��ng của lão. "Ông đã đi xa đến vậy để tìm kiếm câu trả lời, vậy ông đã thấy gì trên hành trình đó?" Tạ Trần nhẹ nhàng hỏi lại, giọng nói trầm ấm, điềm tĩnh, như dòng suối mát xoa dịu tâm hồn đang hỗn loạn của lão.

Lão Giả Du Phương thở dài thườn thượt, một tiếng thở dài mang theo bao nhiêu năm tháng mệt mỏi và thất vọng. Ông khẽ lắc đầu, mái tóc điểm bạc rung lên nhè nhẹ dưới ánh nắng. "Ta thấy sức mạnh, thấy quyền lực, những thứ khiến người ta tranh giành, chém giết lẫn nhau. Ta thấy sự phù du của danh vọng, những hư ảnh chỉ tồn tại trong chốc lát rồi tan biến như mây khói. Ta thấy sự giàu sang, nhưng cũng thấy sự cô độc ẩn sau những vách tường gấm vóc. Ta thấy những kẻ tu tiên cố gắng thoát ly phàm trần, vượt qua sinh tử, nhưng rồi họ lại đánh mất đi chính mình, trở thành những pho tượng đá vô tri, không còn cảm xúc, không còn ký ức, không còn nhân tính. Họ có được sức mạnh, có được tuổi thọ, nhưng lại đánh mất đi cái gọi là 'người'. Ta đã thấy tất cả những điều đó... nhưng chưa thấy sự trọn vẹn, tiên sinh ạ. Tất cả những thứ vĩ đại mà ta từng theo đuổi, cuối cùng đều chỉ là hư vô, không thể lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn ta."

Lão Giả cúi đầu, đôi vai run nhẹ, như thể cả gánh nặng của vạn vật đang đè lên tấm lưng gầy guộc của ông. Tiếng chim hót ngoài hiên bỗng trở nên xa xăm, chỉ còn lại sự tĩnh lặng và nỗi khắc khoải vô bờ của lão già. Tiểu An, ngồi cạnh Tạ Trần, cũng nín thở lắng nghe, ánh mắt mở to, chăm chú quan sát vị khách lạ. Cậu bé chưa từng thấy một ai chất chứa nhiều nỗi niềm đến vậy. Tạ Trần khẽ mỉm cười, một nụ cười thấu hiểu và bao dung. Anh biết, lão Giả Du Phương đã đi đến tận cùng của sự tìm kiếm bên ngoài, và giờ đây, lão đã sẵn sàng lắng nghe những điều đến từ bên trong.

***

Khi ánh nắng đã ngả dần về phía tây, báo hiệu buổi trưa sắp đến, không khí trong quán sách vẫn tĩnh lặng một cách lạ thường. Tạ Trần nhìn Lão Giả Du Phương, ánh mắt anh như một hồ nước sâu thẳm, phản chiếu nỗi khắc khoải của lão, nhưng cũng chứa đựng sự bình yên và trí tuệ. Giọng nói của anh cất lên, trầm ấm và rõ ràng, không hoa mỹ, không huyền bí, nhưng lại mang một sức nặng lay động lòng người.

"Lão trượng," Tạ Trần bắt đầu, "ý nghĩa cuộc đời không phải là một đích đến mà người ta phải lao tâm khổ tứ để đạt được, cũng không phải là một kho báu ẩn giấu ở nơi xa xôi mà người ta phải phiêu bạt muôn trùng để tìm kiếm. Ý nghĩa cuộc đời, suy cho cùng, là một hành trình. Một hành trình không ngừng học hỏi từ vạn vật, từ mỗi con người mà ta gặp gỡ. Học cách chiêm nghiệm vẻ đẹp của một bông hoa dại ven đường, học cách thấu hiểu nỗi buồn của một kẻ phàm nhân, học cách cảm nhận sự thay đổi của một dòng sông, của bốn mùa. Mỗi khoảnh khắc, mỗi trải nghiệm, dù nhỏ bé đến đâu, đều là một bài học quý giá, giúp ta hiểu hơn về thế giới, và hiểu hơn về chính mình."

Anh khẽ dừng lại, nhấp một ngụm trà đã nguội. Mùi giấy cũ, mùi gỗ mục và hương trà thoang thoảng vẫn vương vấn trong không khí, như những người bạn đồng hành trong cuộc đối thoại triết lý này. "Và đó còn là hành trình yêu thương, lão trượng ạ. Không chỉ là tình yêu nam nữ, mà là tình yêu với cuộc sống, với những người xung quanh ta, với thiên nhiên, với chính bản thân mình. Yêu thương một nụ cười, một ánh mắt, một bàn tay giúp đỡ. Yêu thương sự hữu hạn của đời người, sự vô thường của vạn vật. Khi ta biết yêu thương, ta sẽ nhìn thấy vẻ đẹp ở khắp mọi nơi, và cuộc sống sẽ trở nên phong phú hơn, trọn vẹn hơn."

Lão Giả Du Phương lắng nghe từng lời của Tạ Trần, ánh mắt từ hoài nghi dần chuyển sang suy tư. Vẻ khắc khổ trên gương mặt ông dường như dịu đi đôi chút. Ông đã đi quá xa, đã tìm kiếm quá nhiều điều vĩ đại, mà bỏ quên những giá trị bình dị đang hiện hữu ngay trước mắt mình. "Học hỏi... yêu thương..." lão lẩm bẩm, "những điều bình dị đó lại là ý nghĩa ư? Ta cứ nghĩ nó phải là thứ gì đó vĩ đại, siêu phàm, như sức mạnh của tiên nhân, như quyền lực của đế vương, như sự bất tử mà bao người hằng khao khát..."

Tạ Trần khẽ lắc đầu, một nụ cười nhẹ nhàng nở trên môi. "Sự vĩ đại của cuộc đời không nằm ở sức mạnh hay quyền năng, lão trượng. Sự vĩ đại không cần phải là điều gì đó siêu phàm, phi phàm. Nó nằm ở việc ta sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, tìm thấy niềm vui trong những điều nhỏ bé, và tạo ra giá trị cho cuộc đời dù chỉ bằng một nụ cười, một lời động viên, một hành động sẻ chia. Cuộc đời còn là hành trình cống hiến, dù là việc nhỏ nhặt nhất, để làm cho thế giới này tốt đẹp hơn một chút, dù chỉ bằng cách giữ gìn một dòng sông trong xanh, chăm sóc một cây cổ thụ, hay chỉ đơn giản là kể một câu chuyện ý nghĩa cho thế hệ sau. Chẳng phải đó là những điều làm nên một con người sao? Những điều mà khi ta 'mất người' vì truy cầu tiên đạo, ta sẽ đánh mất mãi mãi?"

Tạ Trần đưa ánh mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi những con người phàm trần đang hối hả với cuộc sống thường nhật của họ: một bà lão đang gánh rau, một đứa trẻ đang nô đùa, một người thợ mộc đang cặm cụi với khúc gỗ. "Mỗi người, dù không có sức mạnh phi thường, không có phép thuật thông thiên, nhưng lại có khả năng học hỏi, khả năng yêu thương, và khả năng cống hiến theo cách riêng của mình. Chính những 'tạp sắc' đó, những sự khác biệt đó, mới tạo nên sự phong phú của nhân gian. Khi Thiên Đạo suy kiệt, khi tiên đạo không còn là mục tiêu tối thượng, con người mới thực sự có cơ hội tìm về với chính bản chất của mình, tìm thấy sự trọn vẹn trong cuộc sống phàm trần này."

Lão Giả Du Phương nhìn Tạ Trần, ánh mắt ông bỗng sáng lên, như thể một tấm màn che đã được vén lên, để lộ ra một chân trời mới mẻ và rực rỡ. Ông thở phào một tiếng nhẹ nhõm, một tiếng thở dài không còn sự mệt mỏi hay khắc khoải, mà là sự bình yên sâu sắc đến từ tận đáy lòng. "Đúng vậy... đúng vậy..." lão thì thầm, như nói với chính mình. "Ta đã tìm kiếm quá xa rồi, tiên sinh. Ta đã mải miết đi tìm những vì sao trên trời cao, mà bỏ quên những đóa hoa đang nở rộ dưới chân mình. Ta đã mãi truy cầu cái vĩ đại, cái siêu phàm, mà lãng quên đi cái đẹp của sự bình dị, của những khoảnh khắc đời thường."

Nỗi khắc khoải đã đeo bám lão suốt bao nhiêu năm tháng bỗng tan biến, nhường chỗ cho một sự thanh thản chưa từng có. Lão Giả Du Phương từ từ đứng dậy, cúi người thật sâu trước Tạ Trần, một cái cúi đầu đầy sự tôn kính và cảm kích. "Đa tạ tiên sinh đã khai sáng cho lão phu. Một lời của người, hơn vạn dặm đường ta đã đi. Lão phu cuối cùng đã tìm thấy câu trả lời."

Ông chậm rãi bước ra khỏi quán sách, cây gậy trúc khẽ khàng chạm đất, không còn vẻ nặng nề của kẻ phiêu bạt mệt mỏi, mà là dáng vẻ của một người đã tìm thấy bến đỗ bình yên trong tâm hồn. Lão Giả Du Phương không ngoảnh lại, chỉ bước đi một cách thanh thản, hòa mình vào dòng người trên con phố nhỏ, nhưng dáng vẻ của lão giờ đây đã khác hẳn. Sự bình yên và thấu hiểu đã thay thế cho nỗi khắc khoải và mệt mỏi.

Tiểu An, vẫn ngồi đó, chăm chú ghi chép những lời cuối cùng của tiên sinh. Cậu bé nhìn theo bóng lưng lão Giả Du Phương khuất dần, rồi lại nhìn sang Tạ Trần. Ánh mắt cậu bé lấp lánh sự ngưỡng mộ và một niềm tin vững chắc vào "Nhân Đạo" mà tiên sinh đang vun đắp. Tạ Trần khẽ cúi đầu, nhắm m���t lại, cảm nhận sự bình yên lan tỏa trong lòng. Anh biết, triết lý về "ý nghĩa cuộc đời" mà anh vừa chia sẻ sẽ không chỉ dừng lại ở quán sách nhỏ này, mà sẽ dần lan tỏa ra khắp Nhân Gian, như những hạt mầm gieo vào lòng đất, chờ ngày đơm hoa kết trái.

Trong cái vô thường của vạn vật, trong sự luân hồi không ngừng của cuộc đời, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, không cần thành tiên, mà vẫn trọn vẹn với nhân tính của mình. Quán sách nhỏ của Tạ Trần, trong không khí tĩnh lặng của buổi trưa, vẫn là một ngọn hải đăng của tri thức và sự thấu hiểu, lặng lẽ soi sáng con đường cho kỷ nguyên Nhân Gian mới, nơi vẻ đẹp chân thực nhất không cần tìm kiếm ở đâu xa, mà nằm ngay trong chính bản thân mỗi con người và trong mỗi khoảnh khắc bình dị của cuộc đời.

Tác phẩm thuộc quyền sáng tác của Long thiếu, được phát hành riêng tại truyen.free.