Hơi ấm từ cuốn sách cổ trên tay Tạ Trần vẫn còn vương vấn, tựa như tàn hương của một giấc mộng dài. Hắn khẽ nhắm mắt, cảm nhận làn gió nhẹ từ khung cửa sổ mơn man trên khuôn mặt, mang theo tiếng chim hót líu lo, tiếng lật sách xào xạc của Tiểu An, và mùi giấy cũ hòa quyện cùng hương trầm thoang thoảng. Tất cả tạo nên một bản giao hưởng của sự bình yên và hy vọng, một khúc nhạc ngợi ca kỷ nguyên mà hắn đã dày công kiến tạo. Vị du khách Lâm Phong đã rời đi, nhưng những lời nói của hắn, về một thế hệ tìm thấy giá trị trong từng hơi thở, từng bước chân, vẫn còn vang vọng trong tâm trí Tạ Trần, như một minh chứng sống động cho "Nhân Đạo" đang dần bén rễ sâu vào lòng người. Hắn cảm thấy mãn nguyện sâu sắc, một sự mãn nguyện không đến từ quyền năng hay sự vĩ đại, mà từ việc chứng kiến hạt giống nhân tính nảy mầm, đâm chồi.

Khi bình minh dần hé rạng sau rặng núi xa, ánh nắng vàng nhạt như mật ong chảy tràn qua ô cửa sổ, phủ lên những chồng sách cũ kỹ một vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc. Quán sách của Tạ Trần, vốn dĩ đã mang một không khí tịch mịch, nay càng thêm phần tĩnh lặng. Mùi giấy cũ, mực tàu và chút hương đàn hương dịu nhẹ từ lư hương đặt góc quầy, hòa quyện vào nhau, tạo nên một hương vị đặc trưng mà chỉ những tâm hồn yêu sách mới có thể cảm nhận trọn vẹn. Tạ Trần, với thân hình gầy gò, thư sinh, làn da trắng nhợt dưới ánh sáng sớm, đang ngồi sau quầy, đôi mắt sâu thẳm ẩn chứa vẻ tỉnh táo và suy tư, chăm chú đọc một cuốn sách cổ bìa đã sờn. Tóc hắn đen dài, buộc gọn gàng bằng dải lụa đơn giản, phảng phất vẻ thoát tục nhưng lại gần gũi vô cùng. Trang phục là bộ áo vải bố cũ kỹ, màu sắc nhã nhặn, không chút phô trương, hoàn toàn hòa mình vào không gian bình dị của quán.

Gần đó, Tiểu An, với vóc dáng gầy gò và đôi mắt toát lên vẻ thông minh, đang say sưa luyện chữ trên một phiến đá mực. Cậu bé chăm chú từng nét bút, đôi lúc khẽ nhíu mày suy nghĩ, rồi lại cẩn trọng đặt bút, như thể mỗi nét chữ đều mang một trọng trách. Tiếng cọ xát của bút lông trên giấy, tiếng lật sách khẽ khàng của Tạ Trần, cùng tiếng chim hót líu lo từ ngoài vườn, tạo nên một bức tranh âm thanh của sự bình yên, của trí tuệ đang được vun đắp từng ngày.

Bầu không khí yên tĩnh ấy bỗng chốc bị phá vỡ bởi tiếng cánh cửa khẽ mở, mang theo một làn gió nhẹ và mùi đất ẩm từ bên ngoài. Lão Nông Thúc Khang, với khuôn mặt khắc khổ và làn da sạm nắng, bước vào. Ánh mắt ông, vốn dĩ đã chứa đựng sự mệt mỏi của một đời người gắn bó với đồng ruộng, nay lại càng thêm phần lo lắng, bối rối. Ông mặc bộ áo vải thô cũ, còn vương chút bùn đất, dáng người chất phác, cần cù. Kéo theo sau ông là Tiểu Cường, một đứa trẻ khoảng tám, chín tuổi, với đôi mắt sáng nhưng có vẻ hơi thụ động, rụt rè. Trang phục của cậu bé cũng đơn giản, dính chút bùn đất, trông có vẻ quen thuộc với những buổi chạy chơi ngoài đồng.

Lão Nông Thúc Khang khẽ cúi chào Tạ Trần, giọng nói trầm đục, mang theo chút ngại ngùng: "Tiên sinh Tạ Trần, ta lại làm phiền người rồi." Ông dừng lại một chút, bàn tay thô ráp xoa đầu Tiểu Cường, đứa bé đang nép sát vào chân cha. "Thằng bé Tiểu Cường nhà ta, học hành thì ngoan lắm, Thầy Giáo Làng khen nó chăm chỉ. Nhưng sao cứ như cái máy, chỉ biết thuộc lòng mà chẳng hiểu gì cả... Cứ bảo nó giải thích, nó lại ấp úng, rồi lại y nguyên những lời thầy đã dạy. Ta lo quá, tiên sinh ạ. Cái thời này, không còn ai thành tiên nữa, ta chỉ mong nó có thể tự mình làm chủ được cuộc đời, không bị người đời lừa gạt, nhưng cứ thế này, ta sợ lắm..." Nỗi lo lắng của người cha hiện rõ trên từng nếp nhăn nơi khóe mắt ông, một nỗi lo không phải về miếng cơm manh áo, mà là về tương lai, về trí tuệ của con.

Tạ Trần nhẹ nhàng gấp cuốn sách lại, đặt nó sang một bên. Hắn ngước nhìn Thúc Khang, đôi mắt sâu thẳm ánh lên vẻ thấu hiểu. Hắn không vội vàng đáp lời, mà chỉ khẽ gật đầu, ra hiệu cho Thúc Khang ngồi xuống chiếc ghế gỗ cũ gần đó. "Có chuyện gì vậy, Thúc Khang?" Giọng hắn trầm ấm, điềm tĩnh, như dòng suối mát xoa dịu nỗi bồn chồn trong lòng người nông dân. Hắn nhìn Tiểu Cường, nở một nụ cười hiền hậu, khuyến khích cậu bé bớt rụt rè.

Thúc Khang thở dài, bàn tay vẫn còn nắm chặt vai Tiểu Cường, dường như muốn truyền đi sự vững chãi của mình cho con. "Tiên sinh biết đấy, cái làng mình, người ta vẫn truyền tai nhau những câu chuyện xưa cũ. Chuyện về con chim 'Thần Linh' hót vào sáng sớm thì mùa màng bội thu, chuyện về hòn đá thiêng ở đầu làng... Thằng bé Tiểu Cường này, nó học thuộc lòng hết thảy những câu ca dao, tục ngữ ấy, nhưng khi ta hỏi 'Tại sao lại thế?', nó chỉ biết lặp lại lời Thầy Giáo Làng, hoặc những gì ông bà kể. Chẳng bao giờ nó tự mình suy nghĩ, tự mình đặt câu hỏi. Ta có cảm giác như nó đang sống trong một thế giới của những lời nói rỗng tuếch, mà không chạm vào được cái bản chất thật sự của vạn vật." Ông lắc đầu ngao ngán, vẻ mặt đầy bất lực.

Tạ Trần lắng nghe chăm chú, ánh mắt hắn lướt qua Tiểu An đang ngừng viết, đôi mắt to tròn chăm chú theo dõi câu chuyện, rồi lại quay về phía Thúc Khang và Tiểu Cường. Trong lòng hắn, một dòng suy nghĩ cuồn cuộn chảy. Đây chính là một trong những thách thức lớn nhất của kỷ nguyên Nhân Gian mới: làm sao để con người thoát khỏi sự ràng buộc của những niềm tin cũ kỹ, những giáo điều đã hằn sâu trong tiềm thức, vốn được hình thành từ một thời đại mà quyền năng siêu nhiên và sự mê tín chiếm lĩnh. Thiên Đạo suy tàn, tiên môn không còn, nhưng những hạt mầm của sự mù quáng, của việc chấp nhận vô điều kiện vẫn còn tồn tại trong tâm trí người phàm. Tạ Trần hiểu rằng, để kiến tạo một kỷ nguyên mới thực sự trọn vẹn, không chỉ cần thay đổi bên ngoài, mà còn cần phải thay đổi sâu sắc bên trong, từ cách con người suy nghĩ, học hỏi. Hắn muốn gieo vào tâm hồn những đứa trẻ như Tiểu Cường hạt giống của tư duy phản biện, của sự thấu hiểu bản chất, chứ không phải sự chấp nhận vô điều kiện. Đó chính là con đường dẫn đến sự phát triển vĩnh cửu, một nền móng vững chắc hơn vạn lần mọi phép thuật hay quyền năng. Hắn khẽ thở ra, mùi gỗ đàn hương từ lư hương thoảng qua mũi, mang theo chút tĩnh tâm.

Mặt trời đã lên cao, xuyên qua những tán lá xanh um tùm bên ngoài, tạo thành những vệt sáng lấp lánh trên nền đất quán sách. Ánh nắng dịu nhẹ, không quá gay gắt, mang theo hơi ấm của một ngày mới đang độ trưa. Tạ Trần vẫn giữ vẻ trầm tĩnh vốn có. Hắn không vội vàng đưa ra lời khuyên hay bài học giáo điều. Thay vào đó, hắn đưa tay chỉ ra khung cửa sổ, nơi một đàn chim sẻ nhỏ đang đậu trên cành cây vươn ra từ khu vườn bên cạnh. Những chú chim lông màu nâu xám, nhỏ bé và nhanh nhẹn, đang ríu rít chuyền cành, đôi lúc lại cúi mỏ mổ nhẹ vào những chùm quả mọng đỏ. Tiếng hót líu lo của chúng vọng vào trong quán, tạo nên một âm thanh sống động, vui tai, đối lập hoàn toàn với sự lo lắng trên gương mặt Thúc Khang và vẻ bối rối của Tiểu Cường.

"Tiểu Cường này," Tạ Trần khẽ gọi, giọng nói vẫn trầm ấm, nhưng ẩn chứa một sự dẫn dắt tinh tế. "Con có biết không, ở làng ta, người ta vẫn thường truyền tai nhau câu chuyện về loài chim 'Thần Linh'. Họ tin rằng, nếu con chim này hót vào sáng sớm, đặc biệt là vào những ngày đầu mùa, thì mùa màng sẽ bội thu, gia đình sẽ gặp nhiều may mắn. Ngược lại, nếu chúng im lặng, đó lại là điềm báo của một năm đói kém. Họ tin rằng, tiếng hót của chúng là lời nhắn nhủ từ cõi thần linh, là điềm lành hay điềm dữ cho số phận con người." Tạ Trần ngừng lại, ánh mắt hắn hướng về phía Tiểu Cường, rồi lại quay sang nhìn Thúc Khang, người đang lắng nghe một cách chăm chú, gật gù như thể câu chuyện ấy quá đỗi quen thuộc với ông.

Tiểu Cường, ban đầu còn ngập ngừng, rụt rè nép sau lưng cha, nhưng khi nghe đến câu chuyện về loài chim "Thần Linh" mà cậu đã thuộc lòng từ những lời kể của bà và Thầy Giáo Làng, đôi mắt cậu bé bỗng ánh lên vẻ hiểu biết. Cậu khẽ gật đầu, rồi ấp úng nói, giọng còn chưa dứt khoát: "Thưa... thưa tiên sinh, thầy giáo nói chim này hót vào sáng sớm là điềm lành, mang lại may mắn cho mùa màng ạ... Còn ông nội con cũng bảo, ngày xưa có người cứ nghe tiếng chim này hót mà vội vã gieo hạt, quả nhiên năm đó lúa tốt bội phần." Cậu bé lặp lại những gì đã được dạy, những gì đã nghe, hoàn toàn không có một chút nghi vấn nào trong lời nói. Đó là một sự tin tưởng tuyệt đối, không cần lý do.

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, ánh mắt hắn không hề phán xét, mà chỉ chứa đựng sự kiên nhẫn vô bờ. Hắn không trực tiếp phản bác lời của Tiểu Cường, mà nhẹ nhàng đặt ra một câu hỏi khác, một câu hỏi nhằm khơi gợi tư duy chứ không phải đòi hỏi một câu trả lời đã được định sẵn. "Vậy con có nghĩ rằng con chim này thực sự là 'thần linh' không? Tại sao con lại nghĩ như vậy?" Hắn nhấn mạnh vào chữ 'tại sao', như một chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa của sự suy luận. "Hay, con có bao giờ tự mình quan sát chúng chưa? Con chim này sống ở đâu? Nó ăn gì? Nó có những tập tính gì đặc biệt? Hãy thử nhìn mọi vật bằng chính đôi mắt của mình, và suy nghĩ bằng chính cái đầu của mình."

Lời nói của Tạ Trần không mang tính áp đặt, mà như một l��n gió mát lành thổi vào tâm hồn non nớt của Tiểu Cường. Cậu bé, vốn quen với việc trả lời những câu hỏi đã có sẵn đáp án, bỗng chốc rơi vào một khoảng lặng. Đôi mắt cậu chớp chớp, vẻ mặt từ bối rối dần chuyển sang tò mò, rồi lại tập trung. Cậu nhìn chằm chằm vào đàn chim sẻ đang ríu rít chuyền cành, như thể đó là lần đầu tiên cậu thực sự nhìn thấy chúng, chứ không phải chỉ là một biểu tượng của 'điềm lành' trong tâm trí. Mùi đất nhẹ từ quần áo của Tiểu Cường, hòa với mùi giấy cũ trong quán, tạo nên một sự tương phản thú vị giữa thế giới của tri thức và thế giới của lao động, của thiên nhiên.

Lão Nông Thúc Khang lắng nghe, ban đầu ông cũng có chút bối rối trước câu hỏi của Tạ Trần. Ông cũng chưa bao giờ thực sự nghi ngờ câu chuyện về loài chim 'Thần Linh' ấy. Đó là một phần của văn hóa, của những niềm tin đã ăn sâu vào cuộc sống của người nông dân. Nhưng khi Tạ Trần đặt câu hỏi cho Tiểu Cường, và khi nhìn thấy vẻ mặt suy tư của con trai, ông bỗng cảm thấy một tia sáng le lói. Phải rồi, tại sao ông chưa bao giờ hỏi 'tại sao'? Ông luôn chấp nhận, luôn tin tưởng, mà không một lần tự mình đi tìm lời giải đáp. Ông khẽ thở dài, trong lòng dấy lên một niềm hy vọng mong manh, rằng Tạ Trần sẽ gỡ rối được nút thắt trong tư duy của con ông, và có lẽ, của cả ông nữa.

Tạ Trần không thúc giục. Hắn để Tiểu Cường tự do quan sát, tự do suy nghĩ. Hắn hiểu rằng, quá trình tự nhận thức, tự khám phá mới là điều quan trọng nhất. Tiếng chim vẫn hót, tiếng lá cây xào xạc trong gió, và ánh nắng vàng dịu nhẹ vẫn tràn ngập không gian. Tạ Trần khẽ nhấp một ngụm trà, vị trà ấm nóng lan tỏa trong vòm miệng, mang theo chút đắng chát nhưng hậu vị lại ngọt ngào. Hắn tin vào tiềm năng của con người, tin vào khả năng tự mình tìm kiếm sự thật, tự mình kiến tạo giá trị. Điều hắn làm chỉ là khơi gợi, là dẫn lối, không phải là thay thế. Đó chính là cái "vô vi" trong triết lý của hắn, để cho vạn vật tự vận hành, tự phát triển theo quy luật tự nhiên, nhưng lại được định hướng bởi trí tuệ và sự thấu hiểu sâu sắc.

Thời gian trôi qua, ch���m rãi như dòng sông mùa thu. Ánh nắng vàng óng ả đã nghiêng dần về phía Tây, hắt những vệt dài qua khung cửa sổ, nhuộm vàng cả quán sách. Mùi giấy cũ và hương trầm vẫn vương vấn, nay hòa thêm chút mùi đất ẩm và cỏ dại từ bên ngoài, tạo nên một không khí thanh bình, tĩnh mịch. Tiểu Cường, sau một hồi lâu chăm chú quan sát đàn chim sẻ đậu trên cành cây, đôi lúc lại chạy ra gần cửa sổ hơn, lắng nghe tiếng hót của chúng, rồi lại quay vào, vẻ mặt đầy suy tư. Cậu bé không còn rụt rè như lúc đầu, ánh mắt đã bớt đi vẻ thụ động, thay vào đó là sự tập trung và một chút hưng phấn của kẻ vừa khám phá ra điều gì đó mới mẻ.

Cuối cùng, Tiểu Cường quay lại, đôi mắt sáng ngời nhìn thẳng vào Tạ Trần. Giọng cậu bé, tuy vẫn còn non nớt, nhưng đã trở nên tự tin hơn hẳn, không còn ấp úng hay lặp lại lời người khác. "Tiên sinh, con chim đó... nó không phải thần linh." Cậu bé quả quyết. "Con thấy nó thường bay đến vườn nhà con ăn sâu bọ. Mẹ con bảo, nó giúp vườn rau không bị sâu phá hoại. Nó hót nhiều vào sáng sớm, con nghĩ là vì nó vui, hoặc là nó gọi bạn, gọi con của nó đi kiếm ăn. Con cũng thấy, hôm nào trời sắp mưa, nó cũng hót ríu rít như thế. Nếu nó là thần linh, sao lại chỉ ăn sâu bọ, sao lại sợ mèo, sợ chim diều hâu chứ?"

Tiểu Cường dừng lại, hít một hơi thật sâu, rồi nói tiếp, lời lẽ tuy đơn giản nhưng lại chạm đến bản chất vấn đề một cách sâu sắc. "Con nghĩ, nếu người nông dân chỉ tin vào tiếng chim hót mà không chịu nhìn trời, không chịu nhìn đất, không chịu chăm chỉ làm ruộng, thì dù chim có hót hay đến mấy, mùa màng cũng sẽ không bội thu được. Phải dựa vào đất đai, vào thời tiết thực tế, vào công sức của mình. Tiếng chim chỉ là tiếng chim thôi, nó không thể làm cho hạt lúa nảy mầm được."

Những lời nói của Tiểu Cường như một gáo nước lạnh tạt vào những niềm tin cố hữu của Lão Nông Thúc Khang. Ông đứng sững sờ, đôi mắt mở to kinh ngạc. Khuôn mặt khắc khổ của ông từ bối rối chuyển sang ngỡ ngàng, rồi từ từ giãn ra, hiện lên một vẻ ngộ ra sâu sắc. "Thằng bé... nó nói đúng thật!" Ông lẩm bẩm, giọng nói run run. "Ta chưa bao giờ nghĩ được như vậy! Cứ thế mà tin, thế mà làm theo, mà chẳng bao giờ hỏi lại..." Ông nhìn Tạ Trần, ánh mắt vừa như muốn tạ lỗi, vừa như muốn bày tỏ sự biết ơn vô hạn. Bàn tay thô ráp của ông khẽ nắm chặt vai Tiểu Cường, lần này không phải vì lo lắng, mà vì niềm tự hào và sự thấu hiểu.

Tạ Trần mỉm cười nhẹ, một nụ cười mãn nguyện. Hắn gật đầu tán thưởng Tiểu Cường, đôi mắt sâu thẳm ánh lên vẻ sáng ngời. "Chính là như vậy." Giọng hắn trầm ấm, vang vọng trong không gian tĩnh lặng của quán sách. "Học hỏi không phải là thuộc lòng những gì người khác đã nói, mà là thấu hiểu. Tin tưởng không phải là mù quáng chấp nhận, mà là có cơ sở, là sau khi đã tự mình quan sát, tự mình suy nghĩ, tự mình kiểm chứng. Con chim sẻ kia, nó vẫn là một loài chim bình thường, với tập tính sinh hoạt bình thường. Nhưng chính vì chúng ta thiếu sự quan sát, thiếu sự suy luận, mà chúng ta đã gán cho nó những ý nghĩa thần thánh, những quyền năng không có thật."

Hắn khẽ nhấp một ngụm trà, vị trà đã nguội đi đôi chút, nhưng dư vị vẫn ngọt ngào. "Trong kỷ nguyên Nhân Gian này, khi Thiên Đạo đã suy kiệt, khi tiên môn không còn, con người không thể còn dựa dẫm vào những lời tiên tri, vào những phép thuật hay quyền năng siêu nhiên nào nữa để định đoạt số phận của mình. Sức mạnh không còn nằm ở lời truyền miệng hay những giáo điều cũ kỹ. Sức mạnh nằm ở khả năng tự mình suy nghĩ, tự mình tìm tòi, tự mình khám phá sự thật. Đó là khả năng phân biệt đúng sai, tốt xấu, khả năng nhìn thấu bản chất của vạn vật mà không bị che mắt bởi những ảo ảnh hay niềm tin mê tín."

Tạ Trần nhìn ra ngoài khung cửa sổ, nơi ánh nắng chiều đang dần tắt, để lại một màu hoàng hôn đỏ rực trên nền trời. Tiếng chim sẻ đã bớt đi, nhường chỗ cho tiếng dế kêu rả rích. "Học hỏi chân chính là tự mình kiến tạo tri thức, không phải thụ động tiếp nhận. Tư duy phản biện chính là con đường để con người tự bảo vệ mình khỏi sự lừa dối, khỏi những chấp niệm không đáng có. Đó là nền móng vững chắc cho một xã hội mới, nơi con người không còn khao khát thành tiên, mà tìm thấy s�� trọn vẹn trong chính cuộc sống bình thường, trong chính khả năng tự chủ và tự mình làm chủ vận mệnh của mình. Đây là con đường mà Nhân Gian sẽ đi, là nền tảng cho sự phát triển vĩnh cửu."

Hắn khẽ khép mi, cảm nhận làn gió mát lạnh từ bên ngoài phả vào. Trong khoảnh khắc ấy, Tạ Trần không còn là một thư sinh gầy gò ẩn mình trong quán sách, mà là một người thầy thầm lặng, một kiến trúc sư của một kỷ nguyên mới. Những lời nói của hắn, không phải là mệnh lệnh, mà là những hạt mầm tri thức được gieo vào tâm hồn người phàm, để chúng nảy nở thành những cây cổ thụ vững chãi của trí tuệ và nhân tính. Sự thay đổi trong hệ thống giáo dục và cách tiếp cận tri thức sẽ là một trụ cột quan trọng trong sự phát triển của văn minh phàm nhân, nhấn mạnh tư duy độc lập. Tầm quan trọng của tư duy phản biện và khả năng tự kiểm chứng thông tin sẽ trở thành kỹ năng thiết yếu để con người tự bảo vệ mình khỏi sự lừa dối, mê tín trong một thế giới không còn tiên đạo. Vai trò của Tạ Trần như một 'người thầy' thầm lặng, định h��nh những giá trị cốt lõi về trí tuệ, nhân tính cho thế hệ tương lai của Nhân Gian, không phải bằng sức mạnh mà bằng sự thấu hiểu sâu sắc.

Tạ Trần mở mắt, nhìn về phía chân trời đang dần chìm vào bóng tối. Hắn tin rằng, sự luân hồi của vạn vật, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, không cần đến bất kỳ thần linh hay tiên nhân nào để dẫn dắt, mà chỉ có con người, với trí tuệ và trái tim của mình, sẽ tự mình kiến tạo nên một kỷ nguyên mới, nơi mà mỗi bước chân, mỗi ánh mắt, mỗi cảm nhận đều là một bảo vật. Và những đứa trẻ như Tiểu Cường, chính là những người sẽ thắp sáng ngọn đèn trí tuệ ấy, soi rọi con đường tương lai của Nhân Gian.

Truyện gốc Long thiếu, độc quyền dành cho độc giả của truyen.free.