Nhân gian bất tu tiên - Chương 1159: Khắc Chế Lưỡi Dao Hai Lưỡi: Nhân Đạo Và Tiến Bộ Khoa Học
Ánh đèn dầu đã được thắp sáng, soi rọi không gian ấm áp trong quán sách nhỏ của Tạ Trần, nơi hắn vẫn ngồi đó, bình yên và trầm mặc. Hắn vẫn là một phàm nhân chỉ muốn sống một đời bình thường, giữ trọn nhân tính của mình, nhưng chính sự bình thường ấy, chính ‘Vô Vi Chi Đạo’ của hắn, lại trở thành nền móng vững chắc, là kim chỉ nam cho một kỷ nguyên vĩ đại. Hắn biết, con đường phía trước còn rất dài, nhưng ngọn lửa hy vọng đã được nhen nhóm, và những bước chân đầu tiên đã được đặt xuống bởi những thế hệ trẻ đầy nhiệt huyết, những người sẽ phải đối mặt với vô vàn thử thách mới, không chỉ từ tàn dư của Thiên Đạo cũ mà còn từ chính sự phát triển của Nhân Đạo.
Sự phức tạp của việc chuyển đổi từ kỷ nguyên tu tiên sang kỷ nguyên Nhân Gian không chỉ là vấn đề vật chất mà còn là cuộc chiến về tư tưởng, niềm tin, đòi hỏi sự kiên nhẫn và trí tuệ không ngừng. Mặc dù Thiên Đạo đang suy yếu, những tàn dư của tư tưởng tu tiên vẫn còn ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống nhân gian, và việc ‘giải phóng’ con người khỏi những chấp niệm này là một hành trình dài. Tài năng và vai trò lãnh đạo của Thư Đồng Tiểu An và Tiểu Đường sẽ tiếp tục được thử thách và phát triển qua những vấn đề thực tế, khẳng định họ là những trụ cột của kỷ nguyên mới. Hắn tin vào tiềm năng của họ, tin vào sức mạnh của ‘nhân tâm’ và ‘nhân luân’. Khi ánh sáng leo lét của ngọn đèn dầu trải dài trên những trang sách cũ, Tạ Trần khẽ nhắm mắt, cảm nhận sự chuyển mình của thời đại, một sự chuyển mình đầy hứa hẹn nhưng cũng tiềm ẩn vô vàn gai góc. Con đường của nhân loại, vốn dĩ là tự mình kiến tạo, và mỗi bước tiến đều là một bài học, một phép thử cho ‘nhân tâm’.
***
Sáng hôm sau, khi ánh nắng ban mai dịu dàng xuyên qua những khe hở của mái hiên, đậu trên những trang sách cũ kỹ trong quán, Tạ Trần đã ngồi bên bàn trà, lật dở một cuốn kinh Phật đã ố màu thời gian. Mùi giấy cũ, mùi mực và hương trà thanh khiết quyện vào nhau, tạo nên một bầu không khí tĩnh mịch, an lành. Hắn, với thân hình gầy gò của một thư sinh, làn da trắng nhợt và đôi mắt sâu thẳm, ánh lên vẻ tỉnh táo, suy tư, dường như có thể nhìn thấu mọi sự, vẫn khoác trên mình bộ áo vải bố cũ kỹ, màu sắc nhã nhặn. Đối diện hắn là Lão Quán Chủ, râu tóc đã điểm bạc, gương mặt phúc hậu, đang chậm rãi nhâm nhi chén trà nghi ngút khói, thỉnh thoảng lại lật một trang báo cũ, đôi mắt tinh tường lướt qua những dòng chữ. Tiếng chim hót líu lo ngoài vườn, tiếng gió xào xạc lá cây và những trang sách khẽ rung, tất cả hòa vào nhau tạo nên một bản nhạc bình dị của Thị Trấn An Bình.
Bầu không khí tĩnh lặng của quán sách bỗng bị phá vỡ bởi tiếng bước chân gấp gáp và những giọng nói đầy nhiệt huyết từ phía cửa. Thư Đồng Tiểu An, Tiểu Đường, và một thanh niên lạ mặt, gầy gò nhưng đôi mắt sáng ngời, tiến vào. Vẻ mặt họ thể hiện sự xen lẫn giữa niềm tự hào, sự lo lắng và một chút bối rối khó tả. Ánh nắng buổi sáng chiếu vào làm nổi bật chiếc áo vải thô gọn gàng và đôi mắt long lanh chứa đựng niềm đam mê kỹ thuật của người thanh niên lạ mặt, tay anh ta còn dính chút vết dầu mỡ hoặc mực từ bản vẽ.
“Tiên sinh Tạ Trần, chúng con lại có một vấn đề nan giải cần người chỉ giáo!” Thư Đồng Tiểu An bước đến, giọng nói có phần gấp gáp, nhưng vẫn giữ được vẻ cung kính. Cậu cúi người chào, tay cầm chặt một cuộn bản vẽ dày cộp, gương mặt trẻ trung hiện rõ sự lo lắng, pha lẫn với khao khát được giải đáp. Kể từ buổi thảo luận ở Thành Vô Song, và sau đó là buổi gặp gỡ gần đây nhất, Thư Đồng Tiểu An đã trưởng thành hơn rất nhiều, không còn là thư sinh chỉ biết đọc sách mà đã học được cách đối mặt với những vấn đề thực tế của nhân gian.
Tiểu Đường, với thân hình mập mạp và khuôn mặt tròn trịa hiền lành, cũng vội vã tiến lên, gật đầu lia lịa. Anh chàng mang theo túi bánh kẹo quen thuộc, nhưng hôm nay lại không có vẻ thảnh thơi như mọi khi. Ánh mắt anh tràn đầy quan ngại, nhìn Tạ Trần như nhìn thấy một tia sáng giữa đêm tối.
Người thanh niên lạ mặt tiến lên một bước, ánh mắt đầy tự tin và nhiệt huyết, nhưng cũng có chút bồn chồn khó tả. “Thưa tiên sinh, con là Lý Minh, một kỹ sư trẻ. Con đã chế tạo ra một cỗ máy có thể thay đổi hoàn toàn cuộc sống của nhân loại!” Giọng anh ta vang lên, mang theo niềm tự hào không giấu giếm, cùng với một chút háo hức muốn được công nhận.
Tạ Trần nhẹ nhàng đặt cuốn sách xuống, khẽ khép lại trang cuối. Tiếng giấy sột soạt rất nhỏ trong không gian tĩnh lặng. Hắn ngẩng đầu nhìn ba người trẻ, đôi mắt sâu thẳm không hề có sự ngạc nhiên, chỉ là một sự bình thản đến lạ thường. Hắn dường như đã lường trước được rằng, con đường Nhân Đạo sẽ không thiếu những thử thách mới, không chỉ đến từ những tàn dư của quá khứ mà còn từ chính những tiến bộ của hiện tại. Lão Quán Chủ, đang đọc báo, cũng tò mò đặt tờ báo xuống, ánh mắt hiếu kỳ hướng về phía Lý Minh và cuộn bản vẽ bí ẩn. Mùi hương của trà vẫn thoang thoảng, nhưng giờ đây đã hòa lẫn với một chút mùi kim loại mới và dầu máy nhẹ từ tấm bản vẽ mà Lý Minh đang cầm, một sự pha trộn lạ lùng giữa cũ và mới, giữa truyền thống và tương lai. Tạ Trần khẽ nhấp một ngụm trà, vị đắng chát lan tỏa trong khoang miệng, như nếm trải hương vị của những vấn đề nan giải mà nhân loại vẫn luôn phải đối mặt.
***
Khi ánh nắng đã lên cao, chiếu rọi rực rỡ hơn vào trong quán sách, Lý Minh không chờ đợi thêm, trải một tấm bản vẽ lớn trên mặt bàn gỗ cũ kỹ. Bề mặt giấy thô nhưng cứng cáp, những đường nét kỹ thuật được vẽ tỉ mỉ, phức tạp, với vô số bánh răng, đòn bẩy, hệ thống truyền động và các chi tiết cơ khí tinh xảo, phản ánh rõ ràng sự tinh túy của một khối óc thiên tài. Mùi kim loại và dầu máy nhẹ nhàng xộc vào khứu giác, trộn lẫn với hương trà thanh khiết và mùi gỗ mục của kệ sách, tạo nên một cảm giác vừa hiện đại vừa cổ điển.
Lý Minh bắt đầu giải thích, giọng nói say sưa, tràn đầy niềm kiêu hãnh của một nhà sáng chế. “Đây là ‘Thiết Bị Tiết Kiệm Sức Lao Động’ mà con đã dành ba năm trời nghiên cứu và chế tạo, thưa tiên sinh. Với cỗ máy này, một người có thể làm việc bằng mười người! Năng suất sẽ tăng gấp bội, nhân loại sẽ thoát khỏi cảnh lao động khổ sai, những công việc nặng nhọc, lặp đi lặp lại sẽ không còn là gánh nặng nữa!” Anh ta vẽ lên không trung, mô tả cách cỗ máy phức tạp với nhiều bánh răng, đòn bẩy và hệ thống vận hành bán tự động có thể làm việc không ngừng nghỉ, thay thế sức lao động của hàng chục người trong nông nghiệp hay thủ công. Đôi mắt anh ta sáng rực, tràn đầy niềm tin rằng đây là một bước tiến vĩ đại, một cuộc cách mạng sẽ giải phóng con người khỏi gông xiềng của lao động chân tay.
Tạ Trần vẫn lắng nghe trong im lặng, ánh mắt sâu thẳm lướt qua những đường nét trên bản vẽ, rồi lại nhìn Lý Minh, như đang tìm kiếm một điều gì đó sâu xa hơn những bánh răng và đòn bẩy. Lão Quán Chủ, với vẻ mặt phúc hậu, cũng chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng lại đưa tay vuốt chòm râu bạc, ánh mắt tinh tường thể hiện sự suy tư.
Tuy nhiên, vẻ mặt hào hứng của Lý Minh dần tắt đi khi Tiểu Đường khẽ ho một tiếng, phá vỡ bầu không khí hưng phấn. Khuôn mặt tròn trịa của anh chàng lộ rõ vẻ quan ngại, không còn vẻ hăm hở như lúc ban đầu. “Lý Minh huynh, phát minh của huynh thật sự vĩ đại, con đường thoát khỏi lao động khổ sai cho bách tính thật đáng mừng,” Tiểu Đường bắt đầu, giọng nói trầm xuống, “nhưng nếu ai cũng dùng máy này, vậy những người nông dân, thợ thủ công kia sẽ làm gì? Họ sẽ lấy gì để sống? Chẳng lẽ chúng ta muốn đổi lấy tiến bộ bằng sự bần cùng của bách tính? Một cỗ máy như vậy, chỉ trong một khu vực nhỏ thôi, đã có thể khiến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn người thất nghiệp.” Anh siết chặt túi bánh kẹo trong tay, như thể đang lo lắng cho chính những người nông dân đã làm ra những chiếc bánh đơn sơ ấy.
Lời nói của Tiểu Đường như một gáo nước lạnh tạt vào niềm tự hào đang dâng trào của Lý Minh. Anh ta chùn vai, ánh m���t từ rạng rỡ chuyển sang bối rối.
Thư Đồng Tiểu An tiếp lời, giọng nói của cậu điềm tĩnh hơn, nhưng lại mang một tầng ý nghĩa sâu xa hơn, chạm đến tận cốt lõi của triết lý ‘Nhân Đạo’. “Tiểu Đường nói rất đúng, Lý Minh huynh. Tiến bộ là cần thiết, không ai phủ nhận điều đó. Nhưng nếu nó tước đoạt đi ý nghĩa cuộc sống và sự tự chủ của một bộ phận lớn con người, liệu đó có còn là tiến bộ thực sự không? Con đường Nhân Đạo mà chúng ta đang kiến tạo không phải là để tạo ra một thế giới mà một số ít người hưởng lợi từ sự lao động của máy móc, còn đa số chìm vào cảnh thất nghiệp, vô dụng.” Cậu dừng lại, nhìn thẳng vào Lý Minh, ánh mắt đầy trăn trở. “Liệu chúng ta đang tạo ra một Thiên Đạo mới, nơi con người bị ràng buộc bởi máy móc thay vì phép thuật? Một Thiên Đạo của vật chất, của hiệu suất, thay vì Thiên Đạo của cảm xúc, của linh khí đã suy yếu? Mục tiêu của chúng ta là giải phóng con người, chứ không phải biến họ thành những kẻ phụ thuộc vào những cỗ máy vô tri. Sự chênh lệch giàu ngh��o sẽ lại tăng cao, và sự bất ổn xã hội sẽ lại nảy sinh, phá vỡ đi những gì chúng ta đang cố gắng xây dựng.”
Lý Minh cúi đầu, bàn tay run run vuốt ve tấm bản vẽ. Niềm tự hào ban đầu đã hoàn toàn tan biến, thay vào đó là sự hoang mang và bối rối. Anh ta chưa từng nghĩ đến những hệ quả sâu xa đến vậy. Trong tâm trí anh, phát minh này chỉ đơn thuần là một công cụ giúp con người làm việc hiệu quả hơn, giải phóng họ khỏi vất vả. Nhưng giờ đây, những lời nói của Tiểu Đường và Thư Đồng Tiểu An đã mở ra một khía cạnh mà anh chưa từng suy xét: khía cạnh đạo đức, xã hội, và trên hết là ‘nhân quả’ mà phát minh của anh sẽ gây ra. Anh ta đứng đó, một thanh niên nhiệt huyết với trí tuệ kỹ thuật vượt trội, nhưng lại bối rối trước những vấn đề đạo đức phức tạp mà sự tiến bộ của mình mang lại. Ánh nắng buổi trưa vẫn tràn ngập quán sách, nhưng Lý Minh cảm thấy như một đám mây u ám đang bao phủ tâm trí mình. Cậu ta không biết làm sao để dung hòa giữa niềm tự hào khoa học và những hệ quả xã hội tiêu cực đang hiện hữu rõ ràng trước mắt. Thư Đồng Tiểu An và Tiểu Đường cùng nhìn về phía Tạ Trần, ánh mắt đầy mong chờ, khao khát một lời chỉ dẫn, một ánh sáng dẫn lối từ người thầy vô danh này.
***
Tạ Trần khẽ mỉm cười, nụ cười ẩn chứa sự thấu hiểu sâu sắc, nhưng cũng hàm chứa một nỗi buồn man mác cho những vấn đề mà nhân loại luôn phải đối mặt. Đôi mắt sâu thẳm của hắn như chứa đựng cả vũ trụ, nhìn Lý Minh, người đang cúi đầu, vẻ mặt đầy bối rối và thất vọng. Hắn không bác bỏ phát minh của Lý Minh, không phủ nhận trí tuệ và công sức của chàng kỹ sư trẻ. Hắn chỉ nhẹ nhàng đặt ra một câu hỏi, một câu hỏi chạm đến tận cốt lõi của ‘nhân tâm’ và ý nghĩa tồn tại: “Mục đích cuối cùng của việc con người lao động là gì? Là để sống sót, hay để tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống, để kiến tạo giá trị cho bản thân và cộng đồng? Và liệu một cỗ máy, dù tinh vi đến đâu, có thể thay thế được cái ‘nghĩa’ đó không?”
Giọng nói của Tạ Trần trầm ấm, điềm tĩnh, không chút phán xét, nhưng lại mang s���c nặng của ngàn năm triết lý. Hắn tiếp tục, ánh mắt lướt qua Thư Đồng Tiểu An và Tiểu Đường, rồi dừng lại ở Lý Minh, như đang gieo một hạt giống suy tư vào tâm hồn họ. “Nếu một phát minh giúp con người có thêm thời gian để học hỏi, sáng tạo, theo đuổi những giá trị cao hơn, thì đó là tiến bộ. Nhưng nếu nó chỉ tạo ra sự nhàn rỗi vô nghĩa, hoặc đẩy con người vào cảnh bần cùng, khiến họ đánh mất giá trị bản thân, đánh mất đi ý nghĩa của sự cống hiến, thì nó phục vụ cho ai? Liệu chúng ta có nên vì hiệu suất tức thời mà đánh đổi đi ‘nhân tâm’, đánh đổi đi ‘nhân quả’ mà mỗi cá nhân tự tạo ra bằng mồ hôi và công sức?”
Hắn khẽ nhấp một ngụm trà, hương trà thanh khiết lan tỏa, như làm dịu đi sự căng thẳng trong không gian. “Sức mạnh lớn đi kèm với trách nhiệm lớn. Khoa học là con dao hai lưỡi, nó có thể kiến tạo một thế giới tốt đẹp, cũng có thể hủy diệt đi những giá trị cốt lõi của nhân loại. ‘Nhân Đạo’, chính là lưỡi dao bảo vệ, là kim chỉ nam, định hướng cho nó, để nó mãi phục vụ cho ‘nhân tâm’, chứ không phải là để biến con người thành nô lệ của chính những tạo vật của mình. Chúng ta không thể kiến tạo một kỷ nguyên mới mà lại lặp lại sai lầm của Thiên Đạo cũ, nơi con người bị ràng buộc bởi những quy tắc không phải do chính họ tạo ra, nơi số phận bị định đoạt bởi một thế lực siêu nhiên.”
Những lời này như một tia sét đánh xuống, gỡ bỏ nút thắt trong lòng Lý Minh. Anh ta ngẩng đầu lên, ánh mắt từ bối rối chuyển sang một sự ngộ ra sâu sắc. Cảm giác bứt rứt, khó chịu trong lòng anh ta dần tan biến, thay vào đó là một sự thanh thản và một hướng đi rõ ràng hơn. “Con… con đã hiểu, thưa tiên sinh,” Lý Minh thì thầm, giọng nói vẫn còn run rẩy vì xúc động, nhưng đã ẩn chứa một sự quyết tâm mới. “Con chỉ nghĩ đến hiệu suất, đến sự giải phóng sức lao động, mà quên mất đi cái ‘gốc’ là con người, là ‘nhân tâm’. Con chỉ nhìn vào cái lợi trước mắt mà quên đi cái ‘nhân quả’ sâu xa của nó đối với cộng đồng. Con sẽ xem xét lại phát minh của mình, tìm cách để nó thực sự phục vụ cho Nhân Đạo, để nó kiến tạo những giá trị mới, chứ không phải phá hủy những giá trị cũ.” Anh cúi đầu thật sâu, không phải vì sợ hãi, mà vì sự biết ơn đối với trí tuệ đã khai sáng cho anh.
Thư Đồng Tiểu An và Tiểu Đường ngay lập tức nắm bắt ý, ánh mắt họ bừng sáng. “Tiên sinh muốn nói, chúng ta không chỉ phải nhìn vào hiệu quả tức thời, mà còn phải nhìn vào ‘nhân quả’ sâu xa, vào tác động lâu dài của nó lên ‘nhân tâm’ và cấu trúc xã hội?” Thư Đồng Tiểu An hỏi, giọng nói tràn đầy sự phấn khích, như một học giả vừa tìm thấy chìa khóa giải đáp cho một vấn đề hóc búa.
Tiểu Đường tiếp lời, vẻ mặt hăm hở trở lại, nhưng giờ đây là một sự hăm hở có định hướng, có trách nhiệm. “Vậy chúng ta có thể dùng máy móc để làm những việc nặng nhọc, những công việc nguy hiểm, nhưng đồng thời phải tạo ra những công việc mới, những ngành nghề sáng tạo hơn, những cơ hội mới cho mọi người, để ai cũng có thể đóng góp và tìm thấy ý nghĩa của mình? Để công nghệ giải phóng con người khỏi gánh nặng thể xác, để h��� có thể theo đuổi nghệ thuật, tri thức, hoặc những đóng góp khác cho xã hội?” Anh ta bắt đầu phác thảo những hướng đi mới trên tấm bản vẽ của Lý Minh, những nét vẽ giờ đây không chỉ là bánh răng hay đòn bẩy, mà là những sơ đồ tổ chức xã hội, những mô hình giáo dục mới.
Tạ Trần chỉ khẽ gật đầu, môi mỉm cười nhẹ. Hắn biết, những hạt giống đã được gieo, và chúng sẽ nảy mầm theo cách riêng của chúng. Ánh nắng chiều tà yếu ớt nhuộm vàng không gian quán sách, nhưng trong lòng ba người trẻ, một ngọn lửa hy vọng và quyết tâm đã bùng cháy. Họ bắt đầu thảo luận sôi nổi, với năng lượng và sự sáng tạo tuôn trào, tìm kiếm những giải pháp mang tính nhân văn, nơi công nghệ phải là công cụ, chứ không phải là mục đích, nơi ‘nhân tâm’ luôn là trọng tâm của mọi tiến bộ. Lão Quán Chủ mỉm cười hiền từ, ánh mắt nhìn theo những người trẻ, trong lòng tràn ngập niềm tin vào một kỷ nguyên mới, một kỷ nguyên mà con người sẽ tự mình kiến tạo, vượt qua những ‘lưỡi dao hai lưỡi’ của tiến bộ bằng chính trí tuệ và ‘nhân ��ạo’ của mình.
Tạ Trần vẫn ngồi đó, bình yên và trầm mặc, như một ngọn hải đăng giữa biển khơi, lặng lẽ soi đường cho những con thuyền đang tìm kiếm bến bờ. Hắn biết, sự phát triển của khoa học và công nghệ trong kỷ nguyên Nhân Gian sẽ không ngừng đặt ra những thách thức đạo đức mới, đòi hỏi sự định hướng liên tục từ triết lý Nhân Đạo và sự trưởng thành của thế hệ lãnh đạo mới. Hắn sẽ tiếp tục đóng vai trò là ‘la bàn đạo đức’ và nguồn cảm hứng triết lý cho thế hệ trẻ trong hành trình kiến tạo thế giới mới, không bằng lời nói hoa mỹ hay phép thuật siêu phàm, mà bằng những câu hỏi đơn giản nhưng thấu triệt, bằng sự hiện diện bình dị nhưng sâu sắc. Con đường xây dựng một kỷ nguyên Nhân Gian thịnh vượng và bền vững là một quá trình dài, không ngừng học hỏi, thích nghi, và vượt qua những ‘lưỡi dao hai lưỡi’ của tiến bộ, bằng cách luôn đặt ‘nhân tâm’ làm trọng. Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và nhân loại vẫn sẽ tiến lên, từng bước, từng bước một, dưới ánh sáng của ‘Nhân Đạo’.
Nội dung truyện do Long thiếu sáng tác và bảo hộ phát hành tại truyen.free.