Nhân gian bất tu tiên - Chương 1064: Mô Hình Chia Sẻ: Phép Thử Lòng Người và Trí Tuệ
Ánh bình minh đầu tiên của ngày mới, xuyên qua những tán lá bàng cổ thụ, vẽ nên những vệt sáng vàng nhạt trên nền đất ẩm ướt sau cơn mưa phùn đêm qua. Không khí An Bình Thị Trấn trong lành đến lạ, mang theo hơi đất, chút se lạnh của sương mai và thoang thoảng hương hoa dại. Tiếng chim lảnh lót trên cành, tiếng chuông gió leng keng nơi mái hiên xa xa, cùng tiếng rao hàng của người bán bánh sớm vọng lại t��� con đường chính, tất cả hòa quyện thành một bản nhạc dịu êm của đời thường.
Trong quán sách nhỏ của Tạ Trần, làn hương trầm thanh khiết vẫn phảng phất, quyện với mùi giấy cũ và mực, tạo nên một không gian tĩnh mịch, gợi cảm giác hoài cổ. Y ngồi bên bàn, tay khẽ lật từng trang sách cổ đã úa màu thời gian, ánh mắt sâu thẳm ẩn chứa vạn điều suy tư. Nước trà mới pha, nghi ngút khói, tỏa hơi ấm áp trong lòng bàn tay y. Tạ Trần lắng nghe tiếng đời thường bên ngoài, lòng y tự hỏi, liệu những hạt giống triết lý đã gieo có thực sự nảy mầm trong mảnh đất nhân gian này, hay chúng sẽ bị cuốn trôi bởi những cơn lốc tư tưởng mới, những sự hiểu lầm cố hữu của lòng người?
Bỗng cánh cửa gỗ khẽ mở, mang theo một làn gió tươi mới và sự rộn ràng khó tả. Lý Phong cùng Thư Đồng Tiểu An bước vào, vẻ mặt cả hai rạng rỡ như ánh nắng ban mai. Tiểu An, dù thân hình gầy gò trong chiếc áo vải thô cũ, đôi mắt vẫn toát lên vẻ thông minh và đầy hào hứng. Lý Phong, với phong thái năng động của một trí thức trẻ, gần như không th��� giữ nổi sự phấn khích trong lòng.
"Tiên sinh, tiên sinh!" Lý Phong gần như reo lên, "Một mô hình mới đang nảy nở ở Thành Vô Song, hứa hẹn sẽ mang lại sự công bằng thực sự, không còn ai phải thiếu thốn! Tài nguyên được sử dụng tối ưu, lợi ích được chia đều!"
Tiểu An gật gù phụ họa, đôi mắt lấp lánh: "Đúng vậy ạ! Mọi người nói nó sẽ thay đổi cuộc sống của chúng ta, tốt hơn cả việc từ bỏ mọi thứ như phong trào 'tối giản' trước đây!" Cậu bé vội vàng chạy đến bên giá sách, cầm lấy một quyển sách cũ rồi lại nhanh chóng đặt xuống, như thể tâm trí không thể tập trung vào bất cứ thứ gì khác ngoài câu chuyện mới mẻ này.
Tạ Trần khẽ mỉm cười, ánh mắt y có chút trìu mến nhìn sự nhiệt huyết của hai người. Y chậm rãi đặt cuốn sách xuống, đưa tay mời Lý Phong và Tiểu An ngồi. "Ồ? Vậy là 'Nhân Đạo' lại có thêm một thử thách mới, hay là một bước tiến mới rồi sao?" Giọng y trầm ấm, điềm tĩnh, như dòng suối nhỏ len lỏi qua ghềnh đá.
Lý Phong hít một hơi sâu, bắt đầu trình bày bằng những cử chỉ khoa trương, vẽ ra một bức tranh đầy màu sắc về mô hình kinh tế 'chia sẻ'. "Tiên sinh, đây không phải là thứ tối giản cực đoan như lần trước, mà là sự kiến tạo thực sự! Tưởng tượng xem, tất cả mọi người cùng đóng góp sức lao động, kiến thức, thậm chí cả tài sản cá nhân như công cụ, đất đai... rồi lợi nhuận thu được sẽ được phân phối lại dựa trên mức độ đóng góp và nhu cầu cơ bản của mỗi người. Không còn ai phải lo lắng về cơm ăn áo mặc, không còn sự lãng phí tài nguyên, không còn sự chênh lệch giàu nghèo quá lớn!"
Anh ta say sưa kể về những ví dụ ban đầu ở Thành Vô Song: những xưởng thủ công chung, nơi mọi người cùng góp nguyên liệu, cùng làm việc, rồi chia sẻ sản phẩm. Những cánh đồng chung, nơi mọi người cùng gieo trồng, cùng thu hoạch. Thậm chí có cả những thư viện sách chung, những nhà trẻ chung, những bếp ăn chung... Tất cả đều dựa trên tinh thần 'chia sẻ'.
Tiểu An chen vào, giọng đầy tin tưởng: "Có một người thợ mộc ở Thành Vô Song, ông ấy chỉ có ít gỗ nhưng lại rất giỏi đục đẽo. Nhờ mô hình này, ông ấy được 'chia sẻ' thêm gỗ từ người khác, và thành quả của ông ấy cũng được 'chia sẻ' lại cho cộng đồng, không chỉ là sản phẩm mà còn là kiến thức đục đẽo nữa!"
Tạ Trần lắng nghe, đôi mắt y vẫn giữ vẻ suy tư. Y vuốt nhẹ chén trà, cảm nhận hơi ấm lan tỏa trong lòng bàn tay. Lý tưởng về một xã hội công bằng, nơi mọi người cùng nhau kiến tạo và chia sẻ thành quả, vốn là một giấc mơ đẹp đẽ của nhân loại từ ngàn xưa. Nhưng giấc mơ đó, thường trực bị tan vỡ bởi một thứ: lòng người. Y đã thấy quá nhiều triết lý cao siêu, quá nhiều mô hình hoàn mỹ, cuối cùng lại thất bại thảm hại khi đối mặt với bản chất phức tạp, đa đoan của con người. Liệu phong trào 'chia sẻ' này có tránh được vết xe đổ đó?
"Ý tưởng này quả thực rất đáng quý," Tạ Trần chậm rãi nói, "nó gợi nhớ đến những cộng đồng sơ khai, nơi con người nương tựa vào nhau để sinh tồn. Nhưng nhân gian đã trải qua bao nhiêu biến thiên, lòng người cũng đã phức tạp hơn nhiều. Cái gọi là 'chia sẻ' liệu có phải chỉ là sự trao đổi vật chất đơn thuần, hay nó còn hàm chứa một tầng ý nghĩa sâu xa hơn, liên quan đến niềm tin, trách nhiệm và sự bao dung?"
Lý Phong và Tiểu An nhìn nhau, có vẻ chưa hiểu hết ý của Tạ Trần. Trong sự hào hứng của họ, mọi thứ dường như đơn giản hơn nhiều. Chỉ cần chia sẻ, là sẽ công bằng. Chỉ cần mọi người cùng góp sức, là sẽ thịnh vượng.
"Con đường mà các ngươi đang đi," Tạ Trần tiếp tục, "chính là một phép thử lớn cho 'Nhân Đạo'. Nó đòi hỏi không chỉ sự nhiệt huyết, mà còn cả trí tuệ để thấu hiểu bản chất của sự 'cho' và 'nhận'. Nó đòi hỏi sự kiên trì để xây dựng niềm tin, và sự bao dung để chấp nhận những khiếm khuyết của đồng loại."
Y gật đầu nhẹ, ánh mắt lộ vẻ suy tư. "Chân lý không bao giờ nằm ở bề nổi. Một mô hình kinh tế, dù có vẻ hoàn hảo đến đâu, nếu không được vun đắp từ những giá trị chân thực bên trong lòng người, cuối cùng cũng sẽ sụp đổ. Liệu phong trào 'chia sẻ' này có đủ sức vượt qua được những phép thử của lòng người không?"
Tạ Trần không tr���c tiếp đưa ra câu trả lời, y chỉ gieo vào lòng Lý Phong và Tiểu An những hạt giống suy ngẫm, để họ tự mình chiêm nghiệm. Bởi lẽ, 'Nhân Đạo' không phải là một bộ quy tắc được ban hành từ trên cao, mà là một hành trình dài của sự khám phá, học hỏi và kiến tạo từ chính những con người trong nhân gian. Và y biết, hành trình đó sẽ không dễ dàng, sẽ còn gặp phải vô vàn những ngộ nhận, những thách thức mới. Tiếng lật sách xào xạc của Tiểu An, giờ đã không còn vẻ lấp lánh như trước, thay vào đó là sự trầm tư, suy nghĩ. Ngoài kia, nắng đã lên cao, hứa hẹn một ngày đầy thử thách và những câu hỏi chưa có lời đáp.
***
Mặt trời đã lên đến đỉnh đầu, rải những tia nắng vàng rực rỡ xuống khắp Thị Trấn An Bình. Gió nhẹ thổi qua con ngõ vắng cạnh quán sách, mang theo mùi đất khô và hương gỗ tươi từ xưởng mộc gần đó. Tiếng búa đẽo củi lóc cóc đều đặn của Ông Lão Tiều Phu vọng lại, một âm thanh bình dị nhưng lại chứa đựng sự cần mẫn và kiên trì của đời sống.
Hôm nay, con ngõ nhỏ này bỗng trở nên nh��n nhịp hơn thường lệ. Lý Phong, với vẻ mặt đầy tự tin, đang dẫn đầu một nhóm Doanh Nhân Trẻ từ Thành Vô Song. Họ đều là những thanh niên trẻ tuổi, ăn mặc chỉnh tề, ánh mắt sáng ngời ý chí đổi mới. Họ mang theo những biểu ngữ vẽ tay, những bản phác thảo về các dự án 'chia sẻ', và trên hết là sự nhiệt huyết muốn thay đổi nhân gian.
"Thưa bà con, chúng tôi tin rằng, bằng cách 'chia sẻ' mọi thứ, chúng ta sẽ kiến tạo một xã hội thịnh vượng và công bằng hơn!" Một doanh nhân trẻ, có vẻ là người đứng đầu nhóm, giơ cao tay diễn thuyết, giọng nói vang vọng đầy hùng hồn. "Mỗi người đóng góp theo khả năng, mỗi người nhận lợi ích theo nhu cầu! Hãy nghĩ xem, một cái cày không dùng đến ở nhà ông A có thể được ông B mượn để cày ruộng, thay vì cả hai ông đều phải mua! Một mảnh đất hoang của nhà cô C có thể được cả làng cùng canh tác, rồi chia sẻ hoa màu! Đây không chỉ là tiết kiệm, mà là tối ưu hóa tài nguyên, là sức mạnh của cộng đồng!"
Ông Lão Tiều Phu, dáng người gầy gò, lưng hơi còng, vẫn ngồi trên một gốc cây cạnh đó, chậm rãi đẽo từng nhát rìu lên khúc gỗ. Râu tóc ông bạc phơ, quần áo tiều phu đơn giản nhưng sạch sẽ. Ánh mắt tinh anh của ông dõi theo nhóm thanh niên trẻ, nhưng không nói một lời nào. Mỗi nhát rìu của ông đều đều, như nhịp đập của thời gian, như thể đang cân nhắc, đong đếm từng lời nói của họ. Khuôn mặt khắc khổ của người từng trải qua nhiều sương gió dường như đã chứng kiến quá nhiều sự đổi thay, quá nhiều lý tưởng bay bổng rồi lại tan biến.
Họa Sĩ Huyền Không cũng có mặt. Anh vẫn còn bận tâm với những lời Tạ Trần nói về 'cái đẹp đời thường' và giá trị của lao động, sáng tạo. Anh lắng nghe chăm chú, đôi khi lại rút sổ và bút chì ra phác thảo nhanh một vài nét. Vẻ mặt anh vẫn còn sự bối rối, nhưng đã có thêm một tia sáng của sự tìm tòi.
"Chia sẻ... phải chăng đó cũng là một hình thức sáng tạo giá trị chung, như cách nghệ thuật kết nối con người với đời sống thường nhật, tiên sinh đã dạy?" Huyền Không lẩm bẩm, đủ để người đứng gần có thể nghe thấy. Anh cố gắng tìm kiếm điểm giao thoa giữa lý tưởng nghệ thuật và mô hình kinh tế mới mẻ này. Anh hiểu rằng, để 'Nhân Đạo' thực sự vững bền, không chỉ cần có một triết lý đúng đắn, mà còn phải có những cách thức thực tế để áp dụng nó vào mọi mặt của đời sống.
Các doanh nhân trẻ tiếp tục trình bày, với niềm tin mãnh liệt vào sự thành công của mô hình. Họ vẽ ra một viễn cảnh tươi đẹp về một xã hội không còn đói nghèo, không còn tranh chấp, nơi mọi người sống trong sự hòa thuận và hợp tác. Họ trưng ra những số liệu, những ví dụ thành công bước đầu từ Thành Vô Song, nơi một số cộng đồng nhỏ đã thử nghiệm và đạt được những kết quả khả quan.
Nhưng Ông Lão Tiều Phu, sau khi nghe hết một lượt, khẽ nhếch mép, một nụ cười hiền hậu nhưng cũng đầy ẩn ý xuất hiện trên khuôn mặt. Ông không nói trực tiếp với ai, chỉ lẩm bẩm một mình, đủ để Tạ Trần, người đang đứng từ xa quan sát từ cửa sổ quán sách, có thể nghe thấy rõ.
"Chia sẻ thì hay đó, nhưng lòng người đâu phải lúc nào cũng 'chia sẻ' được? Ai tin ai, ai giám sát ai đây?" Giọng ông lão khàn khàn, chậm rãi, mang theo sự từng trải của tháng năm. "Cái rìu này của lão, lão dùng bao nhiêu năm nay, quen tay quen sức. Giờ mà bảo 'chia sẻ' cho thằng nhỏ bên cạnh mượn, lỡ nó làm gãy, làm cùn thì sao? Ai đền? Hay lại bảo 'của chung' thì hỏng cũng được? Rồi ai sẽ chăm sóc nó như lão đây?"
Ông lão ngừng đẽo, ngẩng đầu nhìn trời, ánh mắt xa xăm. "Ngày xưa, lão còn nhỏ, cũng có lúc cả làng cùng nhau làm đồng. Nhưng rồi cũng có đứa cày ẩu, đứa gieo hạt không kỹ, đứa thì lén lút bớt xén. Cuối cùng, cái 'của chung' đó chẳng ai muốn chăm sóc, chẳng ai muốn chịu trách nhiệm. Còn cái 'của riêng' thì người ta lại cố gắng vun vén, giữ gìn."
Những lời lẩm bẩm của Ông Lão Tiều Phu không phải là sự phản đối gay gắt, mà là một sự hoài nghi sâu sắc, một câu hỏi thực tế từ chính bản chất con người. Nó chạm đến một điểm yếu chí mạng của mọi mô hình xã hội lý tưởng: sự phức tạp và đôi khi ích kỷ của lòng người.
Tạ Trần đứng đó, ánh mắt y dừng lại ở Ông Lão Tiều Phu. Y hiểu rằng, những nghi vấn của ông lão không phải là sự tiêu cực, mà là một lời nhắc nhở quý giá. Triết lý 'Nhân Đạo' không thể chỉ dựa trên những lý tưởng cao đẹp mà bỏ qua thực tế phũ phàng của bản tính con người. Để kiến tạo một kỷ nguyên mới, không chỉ cần những người mơ mộng, mà còn cần những người thực tế, những người thấu hiểu những giới hạn và những phức tạp của lòng người.
Huyền Không, dù đang mải mê phác thảo, cũng nghe thấy lời của ông lão. Anh ngừng tay, vẻ mặt trầm tư hơn. Những lời đó như một gáo nước lạnh tạt vào sự hào hứng của Lý Phong và nhóm doanh nhân trẻ, nhưng cũng là một lời cảnh tỉnh cần thiết. Tạ Trần mỉm cười nhẹ, y biết, bài học đầu tiên của 'chia sẻ' không phải là cách phân phối tài nguyên, mà là cách thấu hiểu và dung hòa lòng người.
***
Hoàng hôn dần buông, nhuộm đỏ cả một góc trời An Bình Thị Trấn. Gió đêm bắt đầu thổi nhẹ qua khe cửa quán sách, mang theo chút se lạnh của buổi tối và thoang thoảng mùi khói bếp từ những ngôi nhà xung quanh. Tiếng côn trùng kêu rả rích từ khu vườn sau nhà, như một bản hòa tấu bất tận của tự nhiên. Trong quán sách, ánh nến vàng dịu hắt lên những giá sách cao ngất, tạo nên một không gian ấm cúng nhưng cũng đầy vẻ thâm trầm.
Lý Phong, Huyền Không, Thư Đồng Tiểu An và cả nhóm Doanh Nhân Trẻ đã quay trở lại. Vẻ hào hứng ban chiều đã vơi đi phần nào, thay vào đó là sự trầm tư và những câu hỏi chất chứa trong ánh mắt. Sau khi nghe những lời lẩm bẩm của Ông Lão Tiều Phu (mà Lý Phong đã thuật lại cho cả nhóm), sự tự tin ban đầu của họ đã lung lay.
Tạ Trần ngồi đối diện họ, ánh mắt y sâu thẳm như hồ nước mùa thu. Y nhìn từng người một, rồi chậm rãi cất tiếng, giọng y trầm bổng, như lời thì thầm của gió, nhưng lại mang sức nặng của ngàn cân triết lý.
"Mô hình chỉ là khung sườn, 'chia sẻ' thực sự nằm ở lòng người." Tạ Trần nói, tay y khẽ gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ đã cũ kỹ. "Nếu chỉ là sự trao đổi vật chất, liệu nó có khác gì buôn bán thông thường, hay thậm chí là một dạng của cải phân phối lại đơn thuần? Cái giá trị thật sự của 'chia sẻ' không nằm ở việc phân phối lại sản phẩm, hay tài nguyên hữu hình, mà là sự kiến tạo giá trị từ việc tin tưởng và đồng lòng."
Y dừng lại một chút, để những lời y thấm sâu vào tâm trí những người đang lắng nghe. Tiểu An ghi chép từng chữ, nét mặt căng thẳng. Lý Phong và nhóm doanh nhân trẻ nhìn y không chớp mắt, dường như đang cố gắng nắm bắt từng ý tứ. Huyền Không đặt bút chì xuống, ánh mắt anh đầy vẻ chiêm nghiệm.
"Lão Tiều Phu đã nói một câu rất đúng: 'lòng người đâu phải lúc nào cũng chia sẻ được'." Tạ Trần tiếp tục, "Nếu thiếu đi sự chân thành và trách nhiệm, thiếu đi sự bao dung để chấp nhận những khiếm khuyết của đồng loại, thì mô hình nào cũng có thể trở thành gánh nặng, trở thành mầm mống của sự nghi kỵ và tranh chấp. Cái gọi là 'công bằng' khi đó sẽ trở thành một lý lẽ để người ta che đậy sự lười biếng, sự bớt xén, hoặc thậm chí là lòng tham."
Y nhìn Lý Phong: "Ngươi nói 'chia sẻ lợi ích theo nhu cầu'. Vậy ai định nghĩa 'nhu cầu'? Ai đảm bảo rằng kẻ ít đóng góp nhưng lại có 'nhu cầu' cao hơn sẽ không bị nghi ngờ, không bị ghen ghét bởi kẻ đóng góp nhiều hơn? Ai sẽ gánh vác trách nhiệm khi 'tài nguyên chung' bị hao mòn, bị lãng phí? Đó không chỉ là câu hỏi về luật lệ, mà là câu hỏi về sự tự giác, về đạo đức cá nhân, về niềm tin vào nhau."
Lý Phong cúi đầu, vẻ mặt đầy suy nghĩ. Những lời của Tạ Trần đã chạm đến cốt lõi của vấn đề, những điều mà sự nhiệt huyết ban đầu đã khiến anh bỏ qua.
Tạ Trần quay sang Huyền Không, ánh mắt y trở nên dịu dàng hơn. "Nghệ thuật cũng vậy, Huyền Không, cái đẹp 'chia sẻ' không phải là sự sao chép một cách máy móc, hay sự đồng nhất hóa tất cả mọi tâm hồn. Mà là sự đồng cảm, sự thấu hiểu từ những tâm hồn khác nhau, cùng nhau kiến tạo một bức tranh lớn hơn, phong phú hơn. Một người thợ mộc 'chia sẻ' kỹ năng của mình, không phải là anh ta từ bỏ quyền sở hữu chiếc rìu của mình, mà là anh ta trao đi kiến thức, kinh nghiệm, để người khác cũng có thể tạo ra cái đẹp, cái hữu dụng. Đó là sự 'chia sẻ' của giá trị vô hình, của trí tuệ, của tinh thần."
"Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà Thiên Đạo đã suy tàn, nơi ranh giới giữa tiên và phàm đã mờ nhạt. Con người không còn khao khát thành tiên, không còn trông chờ vào một sức mạnh siêu việt nào đó để giải quyết vấn đề của mình. Mà phải tự mình kiến tạo, tự mình tìm kiếm con đường. Mô hình 'chia sẻ' này, nếu được xây dựng trên nền tảng của sự chân thành, trách nhiệm, và niềm tin lẫn nhau, thì đó sẽ là một bước tiến lớn cho 'Nhân Đạo'. Nó sẽ giúp con người nhận ra rằng, chúng ta không cô độc, rằng sức mạnh của mỗi cá nhân khi hòa quyện vào sức mạnh của cộng đồng sẽ tạo nên những điều phi thường."
Tạ Trần đứng dậy, bước đến bên cửa sổ, nhìn ra màn đêm đã bao phủ khắp thị trấn. "Nhưng nếu thiếu đi những giá trị cốt lõi đó, thì nó sẽ chỉ là một vòng lặp của những sai lầm cũ, một hình thức mới của sự tranh đoạt. 'Vô vi' không phải là không làm gì cả, mà là thuận theo đạo lý tự nhiên, thuận theo bản tính tốt đẹp của con người. Và bản tính tốt đẹp đó, cần được vun đắp, cần được giáo dưỡng từng ngày, từng giờ."
Y quay lại nhìn mọi người, ánh mắt y đầy vẻ nghiêm túc nhưng cũng ẩn chứa niềm hy vọng. "Liệu chúng ta có đủ trí tuệ để hiểu rõ lòng người, đủ bao dung để chấp nhận những khác biệt, và đủ kiên trì để xây dựng niềm tin giữa biển cả vô thường của nhân gian này? Đó là câu hỏi mà mỗi người trong các ngươi phải tự trả lời, không phải cho ta, mà cho chính 'Nhân Đạo' mà các ngươi đang cùng nhau kiến tạo."
Những lời của Tạ Trần như một làn gió mát thổi qua sa mạc khô cằn, làm dịu đi sự bối rối, nhưng cũng gieo vào lòng họ những hạt giống của sự chiêm nghiệm sâu sắc hơn. Vẻ hào hứng ban đầu đã nhường chỗ cho một sự thận trọng, một sự hiểu biết thấu đáo hơn về những thách thức phía trước. Họ hiểu rằng, 'chia sẻ kinh tế' không chỉ là một mô hình, mà là một phép thử cho lòng người, cho sự bền vững của 'Nhân Đạo' trong kỷ nguyên mới. Con đường phía trước còn dài, còn lắm chông gai, nhưng ít nhất, họ đã có một la bàn triết lý để định hướng, một ngọn đèn soi sáng để tránh l���c lối trong mê cung của lòng người. Cái phức tạp của việc áp dụng các triết lý 'Nhân Đạo' vào đời sống thực tế, đòi hỏi không chỉ lý tưởng mà còn cả trí tuệ và sự thấu hiểu lòng người để vượt qua những phép thử, đã hiện rõ mồn một. Và Tạ Trần, vẫn là một điểm neo vững chắc, lặng lẽ quan sát và định hướng.
Tác phẩm này là sáng tác độc quyền của Long thiếu trên nền tảng truyen.free.