Luôn được người ta gọi "Tiên tổ, tiên tổ", tâm tình dường như cũng theo đó mà tiến vào một loại hình thức trưởng bối vi diệu.

Nhưng đổi góc độ mà nghĩ... Để một người luôn tỉnh táo, ưu nhã như Herty lộ ra vẻ mặt đờ đẫn như vậy, dường như cũng có một niềm vui thú khác.

Nhìn Herty trợn mắt há mồm, sau đó lại luống cuống tay chân, Gawain cảm thấy tâm tình mình khá hơn không ít, áp lực do phải xem quá nhiều văn kiện cũng tan biến hơn phân nửa, rồi trước khi biểu cảm của đại tôn nữ tiếp tục sụp đổ, hắn liền khoát tay: "Không có gì, ta chỉ nói vậy thôi. Những văn kiện này là gì?"

Herty tuy không biết chuyện gì xảy ra, nhưng cảm thấy mình như vừa thoát khỏi một kiếp, liền âm thầm thở phào nhẹ nhõm, đặt văn kiện lên bàn đọc sách của lão tổ tông: "Đây là báo cáo giai đoạn trước liên quan đến việc xây dựng học viện đế quốc và trường học kiểu mới ở Thánh Linh bình nguyên, ngoài ra còn có các văn kiện liên quan đến dự án đường sắt khu vực phía Tây. Sở chính vụ đã xử lý theo quy trình, nhưng những phần quan trọng vẫn cần ngài tự mình xem qua."

Gawain nghĩ ngợi, đột nhiên lại có chút muốn hỏi Herty về chuyện chung thân đại sự...

Hai giây sau, hắn dẹp bỏ những suy nghĩ tản mạn này, cầm lấy những văn kiện dày cộp kia và thuận miệng hỏi: "Đám pháp sư và học giả được chuyển từ St. Zunil hồi đầu tuần đã được sắp xếp ổn thỏa chưa? Ngươi thấy họ thế nào?"

"Đều đã được sắp xếp thích đáng," Herty gật đầu nói, "Về phần đánh giá của ta... Xét về học thức và năng lực, những người có thể trung thành với vương thất hoặc gia nhập hiệp hội học giả vương đô đều là những đại sư ưu tú nhất, năng lực của họ không thể nghi ngờ, nhưng để hòa nhập vào trật tự mới của Cecil, mỗi người trong số họ đều còn một con đường rất dài phải đi, và không ít người sẽ bị đào thải."

"... Đó là quá trình tất yếu," Gawain vừa đọc qua trang giấy trên tay vừa nói, "Nhưng vẫn chỉ có thể là cải tạo và tranh thủ. Chỉ cần có thể chuyển hóa được, thì phải cố gắng chuyển hóa hết mức, chúng ta hiện tại vẫn còn thiếu nhân sĩ trí thức. Nhưng phải chú ý, tiêu chuẩn tuyển dụng nhân viên giáo dục ở tất cả các ngành vẫn không được nới lỏng, tiêu chuẩn 'hai thẩm hai kiểm tra' không được thay đổi, những phần tử trí thức cũ phái đã qua cải tạo sơ bộ, nhưng không qua 'hai thẩm hai kiểm tra', thì có thể cho họ làm nghiên cứu, làm kỹ thuật viên trong nhà xưởng, nhưng tuyệt đối không được vào trường học, điểm này không được quên."

Herty cúi đầu: "Vâng."

Đế quốc đã thành lập, lãnh thổ mà Cecil thống trị đã biến từ một vùng đất cằn cỗi chật chội thành một quốc gia rộng lớn, nguồn tài nguyên và nhân lực khổng lồ chưa từng có đang lưu chuyển trên bàn làm việc của Herty và các bộ phận của Sở chính vụ, nhưng sau sự kích động và hưng phấn ban đầu, Herty đã nhận ra rằng đằng sau vẻ ngoài đầy đủ tài nguyên này vẫn là sự thật về đủ loại thiếu thốn. Tiên tổ muốn xây dựng một quốc gia hoàn toàn mới, chứ không phải tiếp nhận một vương quốc mục nát rồi làm một vị quân chủ an nhàn, những di sản từ cố quốc Anso cần phải được chuyển hóa và chọn lọc mới có thể phát huy tác dụng trở lại.

Số lượng lớn nhân sĩ trí thức đến từ khu vực phía bắc sẽ giải quyết vấn đề thiếu hụt nhân tài then chốt trong việc phát triển ma đạo kỹ thuật, nhưng trước đó, những nhân sĩ trí thức này ngoài việc phải xây dựng hệ thống kiến thức mới, còn nhất định phải chấp nhận sự chuyển biến về tư tưởng, và cái gọi là "hai thẩm hai kiểm tra" chính là tiêu chuẩn cứng nhắc của Gawain đối với việc ngành giáo dục thu hút nhân tài: Thẩm tra những việc xấu, vết nhơ lớn, thẩm tra thông tin cá nhân, khảo hạch năng lực học thuật, khảo hạch sự chuyển hóa tư tưởng, chỉ khi vượt qua tất cả những khảo nghiệm này, mới được phép vào từng học viện kiểu mới do đế qu���c thành lập.

Chế độ khảo hạch nghiêm ngặt cũng là một trong những yếu tố dẫn đến tình trạng thiếu giáo sư nghiêm trọng ở các trường học kiểu mới hiện nay, nhưng tiên tổ không cho phép nới lỏng tiêu chuẩn trong vấn đề này, may mắn là những học sinh tốt nghiệp từ các học viện thông dụng của Cecil ngày xưa và một bộ phận nhân sĩ trí thức nghèo túng đi theo xây dựng Nam cảnh sớm nhất đã trưởng thành trong những năm gần đây, nhân tài đang dần dần xoa dịu những lỗ hổng ở các trường học, tuy rằng lỗ hổng vẫn còn rất lớn, nhưng ít ra đã không còn khiến người ta tuyệt vọng.

Herty hiểu vì sao tiên tổ lại coi trọng vấn đề này đến vậy.

Bởi vì vào thời điểm chế độ còn thiếu sót, việc chấp hành còn chưa đến nơi đến chốn, nàng đã tận mắt chứng kiến một giáo sư xuất thân từ quý tộc chi thứ dạy lũ trẻ trong trường học cách phủ phục và hôn lễ như thế nào—vị tiểu quý tộc kia chỉ xuất thân từ chi thứ, không có quyền kế thừa, không có tước vị và đất phong, mối liên hệ duy nhất của hắn với "xã hội quý tộc" chính là dòng máu mỏng manh của hắn, nhưng chỉ vì mối liên hệ mỏng manh này, vì "pháp luật chính xác và duy nhất" và "vinh quang" gia tộc trong lòng hắn, hắn có thể mạo hiểm nguy cơ lao ngục, để lũ trẻ nhớ lại quy củ quỳ lạy.

Từ ngày đó, nàng đã biết rằng, một số thứ mục nát sẽ không bị loại bỏ hoàn toàn chỉ vì một trận pháo kích Toái Thạch lĩnh và một buổi lễ ký kết, chúng càng sẽ không tự thanh lọc mình, những cặn bã quét không sạch sẽ sẽ ẩn nấp trong đủ loại ngóc ngách, chỉ cần có một phần vạn cơ hội, chúng sẽ như bùn nhão trong khe hở mà liều mạng trườn ra.

Có lẽ, cho dù chấp hành chế độ nghiêm ngặt, những bùn nhão kia vẫn sẽ chảy vào một bộ phận. Điều này gần như là khẳng định, dù sao hệ thống Sở chính vụ mới thành lập vẫn còn thiếu nghiêm trọng khả năng kiểm soát các khu vực xa xôi của đế quốc, chỉ có thể dựa vào hai vị đại chấp chính quan khác và hệ thống phong thần dưới trướng họ để tạm thời quản chế—nhưng thế gian vốn không tồn tại sự hoàn mỹ, giống như tiên tổ đã từng nói, đây là một sự nghiệp lâu dài, có lẽ cần không chỉ một hai đời người...

Herty nhất thời lâm vào suy tư, Gawain thì đã vội vàng đảo qua văn kiện cuối cùng, rồi đặt nó sang bên tay phải: "Ta xem qua đại khái rồi, không có vấn đề gì, ngày mai buổi sáng ta sẽ xem kỹ lại, đến lúc đó sẽ trả lời ngươi. Patrick bây giờ đang ở Sở chính vụ à?"

Herty bừng tỉnh khỏi suy tư, nhẹ gật đầu: "Đúng vậy, hắn vừa mới trở về từ Calor hôm qua, sáng nay đã trở lại Sở chính vụ."

"Bảo hắn đến gặp ta, ta muốn nghe tình hình thí điểm tiền tệ."

"Vâng, tiên tổ."

...

Trước mặt Gawain, bày ra vài tờ tiền tệ tạm thời (tiền thay thế) với các mệnh giá khác nhau, cùng với mấy loại tiền xu do cục đúc tiền hoàng gia Cecil chế tạo.

Tiền xu có tiền đồng, tiền bạc và tiền vàng theo tiêu chuẩn cơ bản, còn tiền giấy thì có mệnh giá một Fernum và năm Fernum "ngân tiền giấy", cùng với một kim Bảng và năm kim Bảng. "Kim tiền giấy". Fernum là một từ trong tiếng thông dụng, có nghĩa là "bạc mỏng", và cái gọi là kim Bảng cũng khác với những loại tiền tệ cùng tên từng xuất hiện trên Địa Cầu, ở đây, nó tương đương với một loại tiền vàng mỏng có kích thước nhỏ nhất từng lưu thông ở Anso, gần như tương đương với hạn mức cao nhất của tiền tệ mà người dân bình thường có thể tiếp xúc được trong quá khứ.

Tiền giấy được in ấn tinh xảo, có hoa văn rất có cảm nhận, hoa văn hiện ra ánh sáng lung linh kỳ diệu dưới ánh mặt trời.

Chỉ cần nhìn vào mệnh giá và ý nghĩa trong tên của những tờ tiền giấy này, có thể thấy đây chỉ là một nỗ lực thô thiển trong việc cải cách tiền tệ kim loại hiếm sang tiền giấy.

"Sau khoảng nửa năm thử nghiệm, khu vực thí điểm đã thành công thay thế hơn 70% lượng kim loại hiếm lưu thông bằng tiền tệ tạm thời, duy trì hoạt động thương mại bình thường và thanh toán tài chính địa phương bình thường," Patrick xoa xoa cái trán ngày càng hói của mình trong hai năm này, cẩn thận báo cáo, "Mọi người từ chỗ không hiểu và không tin tưởng tiền giấy lúc ban đầu, dần dần phát hiện nó thực sự có thể dùng để mua hàng hóa, bây giờ đã dần quen với sự tồn tại của nó. Xét từ góc độ phổ biến tiền giấy đơn thuần, hình thành sự quen thuộc, thì cuộc thí điểm đã thành công."

"Nhưng thiếu sót của cuộc thí điểm cũng rất rõ ràng, như ngài thấy, chúng ta về cơ bản vẫn chưa thoát khỏi bản chất thanh toán bằng vàng bạc, tiền tệ lưu thông trong khu vực thí điểm về bản chất vẫn là đang lưu thông vàng bạc, và cũng chính vì điểm này, việc 'kim tiền giấy' và 'ngân tiền giấy' cùng tồn tại tương đương với việc tỷ giá hối đoái giữa các tờ tiền giấy vẫn chịu ảnh hưởng của giá kim loại hiếm, sẽ xuất hiện hiện tượng tiền xấu đuổi tiền tốt. Tuy nhiên, gần đây chúng ta đã thành công cắt đứt mối liên hệ giữa ngân tiền giấy và bạc trắng, khiến nó chỉ có thể đổi kim tiền giấy, chứ không thể đổi trực tiếp bạc trắng, tương đương với việc biến nó thành một loại 'đơn vị hạ cấp' của kim tiền giấy, coi như giải quyết được vấn đề do chế độ song bản vị mang lại..."

Gawain nhíu mày nhìn các loại tiền tệ trên bàn, lật xem báo cáo chi tiết mà Patrick mang đến, không khỏi nhẹ giọng lẩm bẩm: "Lộn xộn..."

Patrick lập tức đổ mồ hôi lạnh: "... B�� hạ, vạn phần xin lỗi..."

"Không, ta không trách ngươi," Gawain vội khoát tay, "Ngươi làm rất tốt, đã tiến hành tất cả các khảo thí và thu thập mẫu theo yêu cầu của ta, những hỗn loạn này chỉ là tình huống tất yếu sẽ xảy ra khi phổ biến những thứ mới mẻ... Đó là quy luật tự nhiên, không phải lỗi của ngươi."

Patrick lúc này mới thở phào nhẹ nhõm: "Vâng, bệ hạ."

"Số lượng dự trữ hoàng kim và bạch ngân của đế quốc không có chênh lệch rõ ràng, cho dù phát hành tiền tệ dựa trên bản vị bạch ngân hay bản vị hoàng kim đều được, nhưng có nên tiếp tục lấy kim loại hiếm làm bản vị cơ sở để phát hành tiền tệ hay không mới là vấn đề lớn nhất," trong suy tư, Gawain chậm rãi nói, "Patrick, chắc hẳn ngươi đã ý thức được những tai họa ngầm ẩn chứa khi móc nối trực tiếp hoàng kim hoặc bạch ngân với tiền giấy."

"... Đúng vậy, bệ hạ, và sau khi nghe ngài về lý thuyết cạm bẫy tiền tệ, ta xác nhận rằng tai họa ngầm đó là có thật và cực kỳ nguy hiểm," Patrick lập tức gật đầu nói, "Từ góc độ lâu dài, cũng từ góc độ thực tế, ta cho rằng 'tiền tệ tín dụng' mà ngài đã từng đề cập là lựa chọn tốt hơn."

"... Tiền tệ tín dụng à..." Gawain lại nhíu mày, "Patrick, ngươi phải biết rằng, cơ sở cần thiết để phát hành tiền tệ tín dụng cao hơn nhiều so với phát hành tiền tệ thay thế. Bởi vì về bản chất, chúng ta muốn định nghĩa giấy không có bất kỳ giá trị sử dụng nào thành 'tiền', và tiền đề lớn nhất để mọi người sử dụng những 'tờ giấy' này để mua hàng hóa, tiến hành thanh toán, chính là họ tin tưởng rằng đế quốc có thể chấp nhận tất cả giá trị mà 'tiền giấy' đại diện, loại 'tín nhiệm' này, phải đáng tin như vàng ròng bạc trắng mới được."

Patrick đón ánh mắt của Gawain, ngồi vững thân thể hơi mập mạp của mình, hắn nhẹ gật đầu, trả lời ngắn gọn mà hữu lực: "Đúng vậy, ta hiểu."

Từ trước khi đến đây, hắn đã nghĩ qua rất nhiều.

Nếu Cecil muốn tiến vào giai đoạn xã hội cao hơn, thì nhất định phải nhanh chóng hoàn thành cải cách tiền tệ, và cho dù không cân nhắc đến tương lai lâu dài, chỉ cần xét từ hiện tại, chế độ tiền tệ hỗn lo��n còn sót lại từ thời đại cũ Anso đã đi đến cực hạn.

Hành vi tự đúc tiền của từng quý tộc trong thời đại phân đất phong hầu, cộng thêm sự rung chuyển chính trị của vương quốc khiến tiền tệ được đúc lại liên tục, khiến hệ thống tiền tệ cũ trở nên hỗn loạn không thể chịu nổi, gần như chỉ ở Thánh Linh bình nguyên và một phần khu vực tây cảnh, tiền tệ lưu thông chính thức đã bao gồm hàng chục loại tiền kim loại như ngân thuẫn, ngân tệ dài, ngân tệ ngắn, kim thuẫn, kim tệ Vương gia vân nghiêng, đồng tệ tròn, đồng tệ Viên nhỏ, và chất lượng vàng thau lẫn lộn, quan hệ hối đoái hỗn loạn.

Tiền tệ rắc rối phức tạp và tỷ lệ hối đoái không những khiến các thương nhân đau đầu, mà còn khiến dân chúng bình thường khó mà tiến hành mua bán quy mô lớn, thậm chí còn thúc đẩy sự ra đời của nghề "người hối đoái" chuyên môn, và những người hối đoái này có bối cảnh quý tộc địa phương đã trở thành một loại "quan thuế bên ngoài" biến tướng, bóc lột tiền tài vốn không nhiều của dân thường và tiểu thương nhân.

Tiền tệ hỗn loạn đồng thời cũng cản trở sự giao thương giữa các nơi trong cả nước, vì hối đoái không tiện, rủi ro thanh toán lớn, mậu dịch giữa các khu vực thường chỉ có thể bị các đoàn thể đặc biệt độc quyền, thậm chí ở những khu vực tiền tệ hỗn loạn nhất, tiền xấu bão hòa nghiêm trọng, hoạt động thương mại đã gần như không thể triển khai...

Cho dù có đoàn tàu, có chính sách kinh tế mới, chỉ cần vũng bùn "đống rác tiền tệ" này vẫn còn, thì việc tái thiết và phát triển của Cecil chắc chắn sẽ gặp khó khăn.

Bởi vậy, một trong những điều quan trọng nhất mà Gawain làm khi thu hồi quyền lực của các quý tộc là bãi bỏ quyền đúc tiền của tất cả các quý tộc, thống nhất thu về cục đúc tiền của đế quốc (nhà máy đúc tiền Cecil cũ), liệt các loại tiền tư nhân lưu thông ở các nơi là bất hợp pháp, và trong một chu kỳ tuần hoàn nhất định, Sở chính vụ sẽ ra mặt tiến hành thu hồi, đúc lại, hối đoái từng bước.

Vì tiền cũ đều là tiền kim loại hiếm, chỉ cần chất lượng đạt tiêu chuẩn, giá trị của nó sẽ không giảm bớt vì việc thu hồi đúc lại (không tính hao tổn), bởi vậy chính sách thống nhất tiền tệ này đã đạt được sự phổ biến tương đối thuận lợi.

Và dưới tiền đề thống nhất tiền tệ, việc mở rộng tiền giấy cũng là điều tất yếu phải làm.

Trong thời đại công nghiệp ma đạo, tốc độ tăng trưởng và mức độ đầy đủ của hàng hóa vượt xa trí tưởng tượng của bất kỳ ai trong thời đại trước, tiền kim loại hiếm có đơn vị giá trị hạn chế, vận chuyển không tiện, thanh toán phức tạp sẽ rất nhanh không theo kịp thời đại, đế quốc Typhon sát vách đã bắt đầu thực hiện tiền mới, Cecil cũng nhất định phải lập tức tiến vào giai đoạn tiếp theo của chế độ cải cách tiền tệ.

Đây là một cuộc biến đổi quyết đoán, và Patrick cho rằng, nếu đã muốn tiến hành loại hành động quyết đoán này, thì có cần thiết phải biến đổi đúng chỗ một lần.

Thế sự không hoàn mỹ, tiền tệ tín dụng cũng có những khuyết điểm cố hữu của nó, nhưng ít ra xét về lâu dài, nó có thể lẩn tránh tai họa ngầm lớn nhất của tiền tệ thay thế, và hắn cũng đã nghĩ đến điều kiện tiên quyết để phát hành tiền tệ tín dụng. Cần một chính quyền trung ương tập trung cao độ, duy nhất quyền uy, cần nhân dân tin tưởng vào thể chế quốc gia, cần năng lực chấp hành mạnh mẽ của Sở chính vụ tối cao, còn cần có các biện pháp hữu hiệu và dự cảnh để kiểm soát việc siêu phát tiền tệ vô hạn, nhưng cho dù những khó khăn này có lớn đến đâu, Cecil đều phải phát hành tiền tệ tín dụng.

Hắn có những suy tính của mình, và hắn tin rằng Hoàng đế bệ hạ hiện tại cũng sẽ ủng hộ mình sau khi nghe những suy tính đó.

Gawain vẫn duy trì vẻ mặt chau mày.

Hắn đương nhiên biết ưu khuyết điểm của tiền tệ tín dụng, cũng biết chỗ trí mạng của tiền tệ thay thế, nhưng hắn cũng biết rằng bước chân quá lớn sẽ kéo đến trứng.

Lo lắng việc phát hành trực tiếp tiền tệ tín dụng sẽ gây ra đủ loại hỗn loạn, là nguyên nhân lớn nhất khiến hắn chậm chạp không thể quyết định.

Hắn nhìn Patrick trước mắt.

Vị học giả Kant có thiên phú cực cao trong lĩnh vực kinh tế này, không phải là một người thích nói lung tung.

"Nói lý do của ngư��i đi, Patrick."