Chiều ngả bóng.

Tối muộn trung tuần tháng Ba, gần cuối giờ Dậu trời tối hẳn. Một trung đội Thiết kỵ 321 lặng lẽ bơi qua nhánh sông Tô rộng hơn mười trượng, buộc mấy đầu dây chão sang bờ đối diện. Hơn trăm ngựa chiến được đưa qua trước. Việc đưa hết số ngựa qua sông mất hơn một canh giờ, vì mỗi bè chuối chỉ chở được một chiến mã.

Tiểu đoàn 320 chất quân trang lên các bè chuối. Ai không biết bơi thì ngồi trên bè, bám chặt dây chão, còn một số khác dùng sào dài đẩy bè sang sông. Quãng cuối giờ Tuất, trời bỗng đổ mưa nặng hạt. Đại đội 3, Tiểu đoàn 321 là đơn vị qua sông cuối cùng.

Mưa lớn kéo dài đến nửa đêm mới ngớt, khiến nước sông Tô dâng cao, chảy xiết.

Sỹ Văn Thuận và An Nhữ Hầu phá bỏ bè, thả trôi theo dòng trước khi dẫn đạo binh tiến sâu vào đất liền khoảng một dặm rồi mới rẽ trái. Trinh sát Tiểu đoàn 320 vượt lên trước đội hình khoảng hai dặm để dò đường, trong khi trung đội trinh sát thuộc Tiểu đoàn 321 bám sát bờ sông.

Đêm về sáng, trăng tỏ, thuận lợi cho việc hành quân và xác định phương hướng. Lúc gần gà gáy, trinh sát Tiểu đoàn 321 báo cáo phát hiện nhiều bóng người di chuyển quanh khu bãi bồi Tân Triều bên kia sông. Sỹ Văn Thuận càng thêm chắc chắn rằng lực lượng binh triều mai phục ở bãi Tân Triều rất đông.

– Cách hơn bốn dặm về hướng Tây Bắc có một làng nhỏ đã bỏ hoang từ sau Tết. – Sỹ Văn Thuận nói. – Cần gấp rút đến đó trước khi trời sáng, cứ mặc kệ chúng mai phục ở bãi ấy.

Hai đội thiết kỵ vào ẩn mình trong ngôi làng nhỏ hoang tàn trước khi trời sáng hẳn. Đồng ruộng quanh làng đầy cỏ dại. Mới bỏ không chừng hai tháng mà dây leo đã bò khắp nơi. Sỹ Văn Thuận và An Nhữ Hầu phái nhiều toán trinh sát đi các hướng để do thám và cảnh giới, đặc biệt là hướng bờ sông.

– Thôn Gia này cách nhánh sông Tô hơn một dặm mà lại bỏ hoang, chắc hẳn Trữ quân đã đưa dân về thành rồi.

Kiểm tra một lượt từ đầu đến cuối thôn, An Nhữ Hầu trở lại báo với Sỹ Văn Thuận.

– Cho anh em nghỉ ngơi, chờ tin trinh sát báo về rồi sẽ tính toán.

Đầu giờ chiều, mấy toán trinh sát trở về từ hướng nhánh sông Tô báo tin, phát hiện một đội năm trăm thủy binh từ hướng thượng nguồn di chuyển xuống bãi Tân Triều. Gần một canh giờ sau, trinh sát bám theo hướng bãi Tân Triều báo về rằng phục binh ở bãi Tân Triều lộ diện, không rõ binh lực cụ thể nhưng có ít nhất một nghìn quân, tiến dọc bờ sông về phía rừng chuối hạ du. Đội thủy binh tiến song song.

– Có lẽ mật thám của chúng phát hiện ra rừng chuối. – An Nhữ Hầu nhận định.

– Cũng có thể. – Sỹ Văn Thuận gật đầu đồng tình. – Nếu đúng như vậy thì càng tốt, ngay khi trời tối chúng ta vượt sông tiến sang Trang Khúc Giang. Từ đây đến đó không xa.

Binh sĩ nhận lệnh đốn hạ hàng trăm cây tre quanh thôn Gia, kết mười chiếc bè tre sẵn sàng vượt sông sang Trang Khúc Giang ngay khi trời tối.

Về phần Cao Mộc Lân dẫn binh đến Đơ Bùi, gặp đội binh Thiên Đức đang canh gác bên ngoài thôn rồi sau đó đến gặp Đặng Lương Xá. Đặng Lương Xá nhận được tin, dẫn tả hữu và binh lính triều đình chỉnh tề ra đón quân tiếp quản. Cao Mộc Lân không ở lại lâu, nhờ Đặng Lương Xá chọn ra vài chục quân dẫn đường về hướng hồ Móng Ngựa. Do đem theo nhiều thuyền nan, Cao Mộc Lân quyết định theo lối hồ Móng Ngựa thông ra nhánh sông Tô, gần ngã ba hợp lưu với sông Nhuệ rồi ngược lên thượng du. Thuyền không đủ, phân nửa đội hình của Cao Mộc Lân rẽ về hướng Tây, gặp đội thủy binh tại thôn Bằng vào sớm tinh mơ hôm sau. Bằng là thôn nhỏ chỉ có hơn hai mươi nóc nhà, trong thôn không có bóng dáng đàn ông.

Sở dĩ Cao Mộc Lân chọn đi theo lối này thay vì từ chỗ Đặng Lương Xá đi về hướng Tây Bắc là bởi nếu đi theo đường Sỹ Văn Thuận đã đi thì chắc chắn sẽ không đuổi kịp do đã chậm hơn một ngày đường. Vả lại, hơn nửa đội hình của Cao Mộc Lân vốn là thủy binh, nên di chuyển bằng đường thủy vẫn thuận lợi hơn. Từ thôn Bằng, Cao Mộc Lân ngược nhánh sông Tô đi lên bãi Tân Triều cách vài chục dặm về hướng Bắc. Nhánh sông uốn lượn, đội bộ binh và thủy binh cùng tiến, lúc gần nhau, khi thì cách xa.

Sau đêm mưa lớn, nước sông dâng cao hơn. Hành quân được hơn chục dặm đường, thủy binh phát hiện nhiều thân chuối lớn vướng trong đám lau lách ven bờ. Cao Mộc Lân dừng chân xem xét một hồi, đoán rằng phía thượng du chắc chắn có thủy quân La Thành trấn giữ ở mạn Trang Khúc Giang.

Ngang qua vườn sắn, quân do thám phía trước đội hình phát hiện nhiều dấu vết còn mới của cả người và ngựa đang tiến về phía Bắc để lại khiến Cao Mộc Lân lấy làm ngạc nhiên:

– Dấu vết chỉ theo một hướng, chẳng lẽ anh Thuận cũng theo lối này?

Xem họa đồ, Cao Mộc Lân cho rằng không phải, vì con đường này chẳng dễ đi chút nào. Thiết kỵ quân lại quen tác chiến trên lưng ngựa, ưa địa hình bằng phẳng hơn vùng lau sậy, cỏ tranh um tùm, lầy lội gần sông. Tuy vậy, Cao Mộc Lân cẩn trọng, ra lệnh cho ba quân dò xét kỹ các dấu vết còn mới. Dấu vết theo đến quãng rừng chuối bạt ngàn bỗng mất dấu. Cao Mộc Lân dừng binh, sai quân sĩ vào rừng chuối xem xét. Một lúc sau quân trở ra bẩm báo, sâu trong rừng chuối đầy những tàu lá còn tươi nguyên. Dấu vết cho thấy có vài trăm người ẩn nấp bên trong rừng chuối, có cả dấu chân ngựa.

– Như vậy cánh của anh Thuận mới ở đây, họ đã vượt sang bên sông thay vì men theo bờ bên này là vì lẽ gì?

Cao Mộc Lân gọi mấy binh sĩ dẫn đường đến hỏi cặn kẽ một hồi rồi phái thêm ba toán trinh sát vượt xa khỏi đội hình chính.

Trời nắng gắt!

Cao Mộc Lân cảm thấy bất an khi Sỹ Văn Thuận vượt sông thay vì đi thẳng. Bởi vậy, Lân liền cho đội hình tản ra và ra lệnh cho đội hỏa khí mau chóng lắp ráp hơn mười khẩu Hỏa pháo liên hoàn mang theo. Lân đặt tám khẩu Hỏa pháo cỡ nhỏ ven bờ sông, lẫn trong đám cỏ tranh. Bốn khẩu còn lại, Lân cho đặt lui về phía sau, về phía trái để chi viện cho quân trú trong rừng chuối và cả dưới nhánh sông Tô nếu cần thiết. Cùng lúc đó, đội thủy binh dùng sào chống, neo thuyền sát bờ, lẩn mình vào đám cỏ tranh, cỏ lau, lùm cây cao ngang đầu ngư���i ven sông để tránh nắng.

Cao Mộc Lân cử một toán tiền trạm dọc bờ sông. Toán tiền trạm đụng độ phục binh La Thành, ba người chạy thoát về báo tin. Bấy giờ Cao Mộc Lân chắc chắn rằng có binh triều mai phục phía trước nên quân thiết kỵ của Sỹ Văn Thuận mới đi vòng sang đường khác mà đi. Nửa canh giờ sau, gần giữa trưa, binh triều dàn quân hàng ngang càn đến gần. Nhờ cây cối um tùm, chờ khoảng cách thu hẹp chỉ còn hơn mười trượng, Cao Mộc Lân mới ra lệnh cho mấy khẩu Hỏa pháo liên hoàn phóng liền ba loạt đạn nổ. Binh triều vội vàng rút về phía sau phóng tiễn đáp trả song không gây ra thương tích nào.

Chiến trường bỗng im lặng một cách đáng sợ.

Đoán rằng binh triều sẽ sớm đưa quân tăng viện đến, Cao Mộc Lân liền đưa bốn khẩu Hỏa pháo liên hoàn rời khỏi vị trí cũ, đưa đến ven rừng chuối. Chẳng bao lâu sau, quân sĩ Thiên Đức phát hiện chiến thuyền La Thành từ phía thượng du.

– Nhánh sông này nhỏ, chúng chỉ dùng khinh thuyền, sẽ không có máy bắn đá! – Cao Mộc Lân truyền đạt cho chỉ huy đạo thủy quân. – Khi chúng đến, các ngươi cứ chèo thuyền ra, dùng hỏa mai, hỏa hổ mà đánh. Chú ý, đối với quả nổ, phải cắt ngắn dây cháy chậm.

Đoàn khinh thuyền La Thành di chuyển chậm, quân sĩ trên thuyền giương cung phóng hỏa tiễn vào các lùm cây ven sông. Trong khi đó, bộ binh La Thành huy động lực lượng đông đảo, hơn một nghìn quân, càn đến. Tuy địa hình không thuận lợi nhưng binh triều mang ba khẩu Cự thạch pháo đặt phía sau đội hình tiến hành bắn đạn dọn đường. Ban đầu mấy khẩu Cự thạch pháo bắn ra những viên đá to bằng quả dừa tươi, sau đó đổi sang các loại hỏa đạn, quyết thiêu cháy đối phương.

Cao Mộc Lân đã chuẩn bị sẵn, ra lệnh cho ba quân cắt ngắn dây cháy chậm để quả nổ hoặc lựu đạn tre phát nổ trên không trung hoặc ngay khi vừa chạm đất do quanh khu vực có nhiều chỗ sình lầy, nước, bùn ngập đến mắt cá chân. Tuy nhiên, Hỏa pháo liên hoàn kém thế về tầm bắn nên sau gần nửa canh giờ đấu pháo qua lại, Cao Mộc Lân buộc phải hủy bỏ bốn khẩu Hỏa pháo bắn loạt đặt cạnh bờ sông vì lộ vị trí, Cự thạch pháo La Thành bắn hỏa đạn gây cháy lan.

Đội thủy binh của Cao Mộc Lân quay lưng vào bờ chặn đánh thủy binh La Thành. Một bên dùng tiễn các loại, một bên sử dụng hỏa mai bắn trả. Thủy binh La Thành vài lần áp sát nhưng đều bị đẩy lui bởi thủy binh Thiên Đức dùng hỏa hổ. Không còn Hỏa pháo yểm trợ, Cao Mộc Lân quyết định rút toàn bộ thủy binh lên bờ. Thủy binh La Thành dự định đổ bộ, phối hợp với đội bộ binh vây ép hai mặt, dồn Cao Mộc Lân về phía rừng chuối. Trước tình hình đó, Cao Mộc Lân quyết định phóng hỏa đốt trụi đám cỏ tranh, cỏ lau um tùm dọc bờ sông. Lửa cháy lớn, đội thủy binh La Thành không thể tiếp cận liền xuôi dòng vài dặm, đổ quân lên bờ đánh tập hậu đội quân của Cao Mộc Lân.

Bộ binh Thiên Đức giao chiến với bộ binh La Thành ở phía Bắc rừng chuối. Do không có cung tiễn có tầm bắn xa, bộ binh Thiên Đức ẩn nấp sau các lùm cây, mô đất, thân chuối dùng hỏa mai bắn hạ sĩ tốt binh triều tiếp cận. Do Cao Mộc Lân vẫn còn tám khẩu Hỏa pháo liên hoàn nên sau hơn một canh giờ, bộ binh triều đình vẫn chưa thể tràn vào khu rừng chuối bạt ngàn.

Binh triều mang ba khẩu Cự thạch pháo tập trung trút đạn. Ban đầu đạn rơi ngoài rìa rừng chuối, càng về sau càng rơi sâu vào bên trong gây ra một số thương vong. Lúc này, Cao Mộc Lân biết rằng thủy binh La Thành đang đổ bộ lên bờ để đánh tập hậu liền ra lệnh cho quân sĩ mang bốn Hỏa pháo đặt lùi thêm về phía sau bắn chặn cầm chừng. Nhận định binh triều sẽ chờ trời tối thừa cơ ập vào, Cao Mộc Lân quyết định phóng hỏa chặn hướng tiến công của binh triều ở phía Bắc rừng chuối.

Trời nhập nhoạng. Ba quân tướng sĩ Thiên Đức dưới quyền Cao Mộc Lân lần lượt rút theo hướng Đông Bắc. Mấy khẩu Hỏa pháo liên hoàn vẫn bắn cầm chừng cho đến trời tối mịt mới chịu ngừng. Cao Mộc Lân rút lui cùng toán hậu quân, đem theo ba khẩu Hỏa pháo về phía Đông Nam rừng chuối.

Không còn tiếng đạn nổ đì đùng từ quả nổ và súng hỏa mai, binh triều từ hai mặt Bắc và Tây Nam cẩn thận tiến vào. Trời tối nhưng trăng chưa lên, đứng trên một cây cao quan sát, Cao Mộc Lân trông rõ hàng trăm bó đuốc thấp thoáng trong rừng chuối. Không thấy bóng dáng quân Thiên Đức, binh triều tỏa ra các hướng truy lùng, đặc biệt chú ý hướng Đông Nam, hướng rút lui khả dĩ nhất của Cao Mộc Lân.

Cao Mộc Lân ra lệnh cho Hỏa pháo liên hoàn bắn cấp tập khi những bó đuốc còn cách vị trí quan sát chừng ba, bốn mươi trượng. Hỏa pháo liên hoàn bắn được mấy loạt thì hết đạn, quân sĩ dùng rìu phá súng rồi lẩn vào bóng đêm. Sĩ tốt binh triều thương vong chẳng bao nhiêu nhưng được một phen kinh hồn bạt vía, nằm rạp ôm đầu. Dù tiếng đạn nổ đã dứt nhưng họ không dám tiến lên vì trời tối, mãi sau, khi binh mã kéo đến đông đúc hơn, chúng mới dám tràn vào sục sạo nhưng chỉ còn thấy những khẩu Hỏa pháo bị bỏ lại sau một bụi cây lớn.

Cao Mộc Lân lui quân hơn chục dặm đường mới dừng chân trên một cánh đồng hoang, nơi cỏ mọc cao ngang ngực. Chờ đến sáng hôm sau không thấy bóng dáng quân triều, kiểm điểm quân số một lượt. Cao Mộc Lân ra lệnh đưa hơn sáu mươi tử sĩ cùng khoảng một trăm thương binh về chỗ Đặng Lương Xá. Nhận thấy lực lượng hao tổn không đáng kể, chỉ thiếu hỏa khí yểm trợ nên Cao Mộc Lân quyết định rẽ theo hướng Tây Nam tìm lối vượt nhánh sông Tô, đi đường vòng đến Trang Khúc Giang. Nửa đêm hôm ấy, Cao Mộc Lân còn cách thôn Gia khoảng mười dặm về phía Nam thì đụng độ quân La Thành mai phục. Binh sĩ Thiên Đức có súng hỏa mai nên chiếm lợi thế trong cuộc giao chiến. Tuy nhiên, do không rõ binh lực La Thành có bao nhiêu, lo bị vây ráp, Cao Mộc Lân một lần nữa phải lui quân nhằm bảo toàn lực lượng. Đội quân của Cao Mộc Lân nghỉ chân ven rừng tre gần nhánh sông Tô lúc rạng sáng, tướng sĩ mệt nhoài. Cao Mộc Lân ngả lưng chợp mắt chưa được bao lâu, quân sĩ ra sông lấy nước chạy về cấp báo rằng trông thấy khinh thuyền từ mé hạ du đi ngược lên, nhìn cờ hiệu giống quân Đỗ Động Giang. Là một thủy tướng, lại từng xuôi ngược gần khu vực này nên Cao Mộc Lân chẳng suy nghĩ nhiều, đốc thúc quân đến ẩn nấp dọc bờ sông nhỏ. Đội hình vừa ổn định thì khinh thuyền Đỗ Động Giang theo hàng dọc đến gần, có đến bốn, năm mươi chiếc nối đuôi nhau.

– Bọn chúng đến tiếp ứng La Thành phòng thủ Trang Khúc Giang. – Cao Mộc Lân nói với tùy t��ng. – Chúng ta chỉ có hỏa mai. Ngươi chạy lên đó, nói anh em di chuyển ngược lên một quãng. Chúng ta khóa đầu khóa đuôi.

Thuộc hạ nghe lệnh, lom khom chạy đi truyền đạt.

Cao Mộc Lân chờ đoàn khinh thuyền đi qua gần hết mới khai hỏa tập trung vào ba thuyền đi cuối đội hình. Hàng trăm khẩu hỏa mai thi nhau bắn, khói súng bốc lên mù mịt, lộ vị trí ẩn nấp. Sĩ tốt trên ba khinh thuyền một số thiệt mạng ngay trong loạt đạn đầu tiên, số khác nhảy ùm xuống sông nép vào mạn thuyền tránh đạn.

Nghe tiếng súng nổ ran ở mạn cuối đội hình, số quân còn lại cũng khai hỏa vào những thuyền đi đầu. Một vài quả lựu đạn tre rơi vào lòng thuyền phát nổ, hai thuyền bị chìm giữa dòng, hàng chục binh sĩ Đỗ Động Giang thiệt mạng.

Sau phút đầu hoảng loạn, thủy quân Đỗ Động Giang bắt đầu phản ứng bằng hỏa tiễn. Súng hỏa mai giảm tác dụng khi quân Đỗ Động Giang lật các tấm vách thuyền có treo sẵn những tấm phên bện rơm trát bùn ẩm. Giao chiến gần nửa canh giờ, quân sĩ cấp báo có một đội bộ binh triều đình đến cứu viện nên Cao Mộc Lân liền ra lệnh rút quân dọc theo bờ sông.

Thủy binh Đỗ Động Giang bị chìm mất sáu thuyền, bị thương và thiệt mạng cả trăm sĩ tốt. Đội quân này hợp với toán binh triều đến tiếp ứng kéo lên đóng tại bãi Tân Triều. Trong khi đó, Cao Mộc Lân sắp hết đạn dược liền tìm nơi trú quân, phái một đại đội tức tốc tìm đường về thủy trại làng Am lấy hỏa khí và khinh thuyền.

Phần bản văn này thuộc quyền sở hữu độc đáo của truyen.free, với mọi sự sao chép cần được trích dẫn rõ ràng.