Trịnh Khang và Lưu Kiền, không chống đỡ nổi Dương Vũ Thư, đành phải rút về bến Bút bên bờ hữu ngạn sông Yên Mô để thu thập tàn binh, chiêu mộ thêm lính. Với sự tiếp viện của vài trăm tinh binh từ Trường Châu, họ nhanh chóng tổ chức trận địa phòng ngự thủy bộ, che chắn mặt tây bắc hồ Đồng Thái, nơi Lê Cát Bảo đóng quân. Dương Vũ Thư kéo quân đến, hai bên giao chiến hàng chục trận lớn nhỏ trên cánh đồng Yên Mạc nhưng bất phân thắng bại. Ngày 20 tháng Chạp, Dương Vũ Thư phải lui binh về tuyến sau củng cố, vì các đơn vị đã rệu rã và quân sĩ mệt mỏi sau cả tuần quần thảo.

Những ngày sau đó, Trịnh Khang dựa vào sự thông thạo địa hình phức tạp, nhiều đồi núi, tổ chức các toán quân nhỏ ngày đêm quấy phá Dương Vũ Thư. Lại thêm Lý Mộc Trang đem quân cung thủ từ sông Càn ở mạn Nam đánh ngược lên, Dương Vũ Thư đành phải lui binh về gần sông Hát hạ trại chờ tiếp viện. Nhiệm vụ của quân Thái Bình là tạo áp lực khiến Lê Cát Bảo phải phân tán một phần lực lượng. Nhiệm vụ đánh chiếm không được đề cao do quân Thái Bình quen tác chiến trên đồng bằng.

Về phần Lê Cát Bảo, sau khi điều động hơn một nửa thủy quân từ hồ Đồng Thái trợ chiến Nguyễn Văn Tài, phần còn lại được dùng làm lực lượng dự bị, đề phòng Dương Vũ Thư ở hướng tây bắc chiếm khu vực bãi Yên Mạc, uy hiếp sườn trái. Như đã nói, Lê Cát Bảo và Nguyễn Văn Tài tập trung lực lượng quanh cửa Thần Phù, tận dụng địa thế tự nhiên để sắp đặt phòng thủ thủy bộ, khiến quân Thần Ngư, Lữ đoàn Thiết giáp và quân Thủy Đường chỉ có thể tổ chức vài trận đánh thăm dò binh lực. Lê Cát Bảo cũng cử nhiều toán quân nhỏ nắm rõ địa thế vòng ra phía sau đại quân Thiên Đức quấy phá.

Trung đoàn Thần Ngư, với các chiến tướng như Cao Lịch, Đàm Thuận Hy và Lan Ngư phủ, mỗi ngày đôi ba lần khiêu khích Nguyễn Văn Tài ra đánh thủy chiến. Tài có kéo quân ra đối trận nhưng dừng chiến thuyền trong tầm yểm trợ của Cự thạch pháo đặt trên các điểm cao hai bên bờ sông. Hai bên cứ dền dứ như vậy suốt hàng tuần trời mà không có bất kỳ điểm đột phá nào.

Tướng lĩnh Trường Châu biết Thiên Đức đông và mạnh, dù rất muốn nhưng không ham dàn trận đối chiến, chỉ cốt kéo dài thời gian chờ cơ hội phản kích. Ước tính sơ bộ, số binh lực Thiên Đức vây hãm ba mặt Trường Châu lên đến hơn 2 vạn quân, riêng sức ăn của số quân này mỗi ngày tương đương hơn 1200 lượng bạc (1 lượng bạc khoảng 37,5 gram), chưa kể dân binh phụ trợ.

Các mưu sĩ đất Trường Châu nhận định, nếu cầm chân đại binh Thiên Đức trong một tháng thì số bạc Mạc Thiên Chương phải bỏ ra không ít hơn 5 vạn lượng để nuôi quân, chưa kể số binh mã đang vây kinh sư. Nếu có thể cầm chân quân Thiên Đức từ hai tháng trở lên, khả năng Mạc Thiên Chương phải cho lui binh vì thiệt hại nhân mạng, tài lực sẽ rất lớn. Dẫu biết Thiên Đức đã tích lũy trong mấy năm trời nhưng tài lực không thể mạnh đến mức đó được.

Con ếch ngồi trong đáy giếng chỉ thấy bầu trời vừa bằng miệng giếng.

Động binh đành rằng cần binh hùng tướng mạnh nhưng bụng đói chẳng thể cầm đao kiếm xung trận. Tiềm lực kinh tế của Vạn Thắng Vương có được bao nhiêu hãy còn là một dấu hỏi lớn. Mưu sĩ đất Trường Châu cũng không thể biết được số của cải rơi vào tay Thiên Đức là bao nhiêu khi chiếm Đằng Châu, Hải Đông, Tế Giang, Tam Đái, Vũ Ninh, Sơn Tây… chỉ biết là rất nhiều. Ngoài của cải, lương thảo luôn được Chương chú trọng khi giành chiến thắng và sau cùng, tinh gọn số binh lực tại các địa phương, tập trung xây dựng quân đội tinh nhuệ hơn là số đông. Ấy là ch��a kể những thương nhân dốc cả gia sản vào các cuộc chinh phạt của Thiên Đức. Nói một cách không ngoa, nếu tiềm lực kinh tế không mạnh, Chương chẳng thể huy động binh mã đánh hai, ba nơi cùng một lúc như vậy.

Binh sĩ Thiên Đức ăn Tết ngay tại trận tiền. Chương cho phép mỗi gia đình binh sĩ ở hậu phương được cử một người đến thăm binh sĩ tại ngũ bằng thuyền quân sự tại các địa điểm định sẵn nhằm úy lạo tinh thần. Trong khi đó, bách tính Trường Châu trải qua một cái Tết không thể tệ hơn, nhiều người lâm vào cảnh màn trời chiếu đất, lắm kẻ đánh liều tìm về làng thuộc vùng Thiên Đức kiểm soát tại Kim Sơn, Ý Yên, Thanh Liêm… Quân Thiên Đức không gây khó dễ, trừ những làng mạc trước đó hai bên giao chiến tan hoang thì những làng dân bỏ chạy đều nguyên vẹn. Dân lần lượt trở về chuẩn bị cày cấy vì lẽ đơn giản chẳng ai đụng đến họ, chẳng tra xét, cật vấn, chẳng cướp bóc hay hà hiếp.

Ngày 8 tháng Giêng năm Thiên Đức thứ 35, chiến trường phía Nam đất Trường Châu có chuyển biến lớn. Lý Kế Nguyên, sau thời gian án binh bất đ��ng, tối ngày 7 tháng Giêng đã truyền lệnh xuất quân. Các loại hỏa khí đều được khiêng vác, gồng gánh đến các vị trí đã được ngắm từ trước.

Trung đoàn 2 (E Hồng Hà), Sư đoàn 1, Quân đoàn 1, với ba tiểu đoàn tinh nhuệ: Môn Thôn, Kim Động và Tiểu đoàn 5 (tiền thân là Tiểu đoàn Súng trường), gồm gần 1500 binh sĩ đóng ở đất Hà Trung xứ Thanh Hoa, bất thần tấn công quân Trường Châu đồn trú tại Cửu Chân Quan – một ải trên dãy Ba Dội vô cùng hiểm yếu. Quân Trường Châu giữ ải cấp báo về cho Động chúa Thung Lau Ngô Thiên Sách. Thám mã đi chưa được bao lâu thì quân trấn ải đã bị tấn công bằng đủ các loại hỏa lực, từ Song thủ pháo, thần công, hỏa hổ bắn loạt, hỏa hổ cầm tay, lựu đạn nổ… thậm chí cả lựu đạn mê hồn hương. Ải vỡ cuối giờ Ngọ ngày 8 tháng Giêng. Quân Hồng Hà tràn qua theo các lối cửa mở, chiếm được ải. Tướng trấn ải tử trận, phó tướng thoát chạy nhờ yếu tố bất ngờ và hỏa lực mạnh. Lý Kế Nguyên chiếm được ải, chỉ thiệt hại bốn chục quân sĩ vì trúng tên trong lúc xung phong. Phải nói rằng hỏa khí lấy mạng người nhưng cũng cứu nhiều mạng người.

Cửu Chân Quan là ải vô cùng quan trọng trên dãy Ba Dội, bởi lẽ từ phía Bắc muốn vào đất Thanh Hoa theo đường bộ đều phải qua ải này.

Vừa chiếm được ải, Lý Kế Nguyên tức tốc dẫn binh đánh sang đất Đông Sơn và Tây Sơn bên kia dãy Ba Dội. Quân Trường Châu đóng tại khu vực này vừa nhổ trại thì đã bị tấn công phủ đầu. Các đơn vị như Môn Thôn, Tiểu đoàn 5, Kim Động tràn thẳng vào tấn công bằng hỏa khí khiến đội hình rối loạn, quân tan chạy về sông Bến Đang, bỏ lại rất nhiều Cự thạch pháo.

E Hồng Hà chia làm ba mũi, đuổi theo quân Trường Châu đến tận sông Bến Đang. Trận chiến ven sông diễn ra từ trưa ngày 9 tháng Giêng đến chiều muộn ngày hôm sau. Lý Kế Nguyên làm chủ được bờ hữu ngạn sông Bến Đang ở phía Nam. Còn bờ tả ngạn nằm ở phía Bắc thuộc đất Tam Cốc do quân Trường Châu nắm giữ.

Ngày 12 tháng Giêng, quân Trường Châu ở Tam Cốc dưới quyền chỉ huy của tướng Võ Trung và Trình Minh Đạo tổ chức vượt sông Bến Đang cùng lúc tại nhiều địa điểm tấn công Lý Kế Nguyên, quyết giành lại đất. Bấy giờ, Lý Kế Nguyên vừa mới bắt dân Đông Sơn, Tây Sơn đẩy Cự thạch pháo do quân Trường Châu bỏ lại đến các trận địa ven sông. Các khẩu Cự thạch pháo trưng dụng này phát huy tác dụng lớn khi gây ra nhiều thiệt hại cho quân Trường Châu vượt sông. Các toán quân Trường Châu qua được sông, tấn công vào hai bên sườn đội hình E Hồng Hà đều bị đẩy lui bởi Cự thạch pháo, hỏa hổ hoặc đạn nổ.

Hết ngày 13 tháng Giêng, trọng binh Trường Châu chịu thiệt hại vài trăm nhân mạng, không đạt được mục đích tái chiếm bờ hữu ngạn, buộc phải rút về Tam Cốc chờ Lê Cát Bảo điều động quân dự bị ở gần bãi Yên Mạc hợp cùng Trịnh Khang, Lưu Kiền ở bến Bút rút về đánh tập hậu Lý Kế Nguyên.

Cửu Chân Quan mở toang, nếu không sớm điều binh tái chiếm, quân Thiên Đức từ Thanh Hoa kéo đến sẽ uy hiếp mặt sau cánh quân của Lê Cát Bảo đang trấn cửa Thần Phù. Nguy cơ Trường Châu mất kiểm soát khu vực Đông Nam đã hiển hiện rõ trước mắt.

Câu hỏi đặt ra là, tại sao ải Cửu Chân Quan trọng yếu như vậy lại dễ dàng rơi vào tay Thiên Đức? Bao năm, ải chia cắt đất Hà Trung xứ Thanh Hoa với Trường Châu. Quân Bình Kiều không thể chiếm ải vì không đủ khả năng. Đường qua ải gập ghềnh, xe ngựa không thể đi lại. Từ ngày Bình Kiều thuộc về Thiên Đức, Ngô Thiên Sách đã tăng cường binh lực trấn ải, gia cố lũy thêm kiên cố, lại cắt đặt binh mã ở Đông Sơn, Tây Sơn làm hậu cứ để tiếp viện khi có động. Vậy mà chỉ trong một ngày, hơn một nghìn tinh binh Thiên Đức đã qua được ải, đánh đến tận bờ Bến Đang.

Trước tiên, quân Trường Châu đã nhiều năm không đánh trận, tướng sĩ tuy đề cao cảnh giác nhưng tinh thần sẵn sàng chiến đấu lại có chút vấn đề, bị đối phương ru ngủ.

Chương biết ải Cửu Chân Quan trên đèo Ba Dội thuộc dãy Ba Dội hiểm yếu đến nhường nào. Bởi vậy, y đã bày mưu cho Triệu Quang Phục dàn quân vây đánh ba mặt, nhưng phải để mặt Nam đất Trường Châu, nơi có đèo Ba Dội, thật yên ắng.

Quân Trường Châu trấn ải Cửu Chân Quan chẳng được về ăn Tết. Từ lúc Thiên Đức động binh đã qua một tuần trăng. Ở đất Hà Trung lại chỉ có một đạo hơn nghìn quân Thiên Đức, theo lẽ thường mà nói, với số binh lực ấy thật khó qua ải nên dần dà binh sĩ trên ải lơ là cảnh giác. Bên cạnh đó còn một lý do khiến quân tế tác Trường Châu mơ hồ, ấy là khó nắm bắt phiên hiệu và cách tổ chức của quân đội Thiên Đức. Tế tác Trường Châu chỉ nắm được thông tin có hơn m��t nghìn quân Thiên Đức đồn trú ở Hà Trung, thậm chí không trông thấy Cự thạch pháo trong doanh, chẳng có kỵ binh, chỉ là quân bộ. Kể từ ngày 10 tháng Chạp năm Thiên Đức thứ 34, trong vùng Hà Trung, Đoàn Nhật Khanh đã ký ban bố Thiết quân luật từ đầu giờ Dậu ngày hôm trước đến hết giờ Mão ngày hôm sau đề phòng gian tế.

Với tin tức nhận được từ đầu tháng Chạp, không thấy đất Hà Trung có xáo trộn gì, bản thân Ngô Thiên Sách cùng các tướng dần nghĩ rằng ba mặt Tây Bắc, Tây và Tây Nam sẽ là nơi căng thẳng hơn cả, mà lại quên mất một trong những sở trường của Thiên Đức quân là đánh thọc sườn. Và E Hồng Hà chính là mũi dao sắc nhọn vung ra đúng lúc khiến các tướng Trường Châu lâm vào thế bị động.

Trịnh Khang, Lưu Kiền và vài trăm cung thủ của Lý Mộc Trang di chuyển từ bến Bút và bãi Yên Mạc sang đất Tây Sơn, dự định đánh tập hậu Lý Kế Nguyên trong khi vài trăm thủy quân của Lê Cát Bảo từ nơi đóng quân ngược dòng lên hướng đông bắc để vào sông Bến Đang phối hợp với Võ Trung, Trình Minh Đạo.

Trước đó, Dương Vũ Thư đang ở Kim Sơn, đến tối ngày 7 tháng Giêng, cho quân nhổ trại, quân ngậm tăm, ngựa tháo nhạc lặng lẽ đi suốt đêm tiến đến bãi Yên Mạc. Quân đi trong đêm không đốt đuốc, trinh sát dẫn đường cho tiền quân Thái Bình, vô tình đưa đơn vị này đi thẳng vào vị trí quân cung thủ của Lý Mộc Trang, vốn cũng vừa mới nghỉ chân. Hai bên nhận ra đối phương thì đã muộn, trận chiến giáp lá cà xảy ra giữa một tiểu đoàn bộ binh và gần một nghìn tay cung trên cánh đồng đầy những gò đống với những bụi cây lúp xúp. Quân Thái Bình tuy ít hơn nhưng đao kiếm và giáp sắt mỏng manh giúp họ giành lợi thế so với quân cung nỏ yếu về cận chiến. Chiến trường sặc mùi máu tanh nồng trong đêm đầu tháng lạnh lẽo. Bấy giờ, Dương Vũ Thư mới đến cùng trung quân. Lý Mộc Trang liệu thế bất lợi bèn thu binh chạy về phía đông bãi Yên Mạc. Tiền quân Thái Bình mất gần hai trăm binh sĩ, Lý Mộc Trang thiệt hại quá nửa binh lực trong trận tao ngộ chiến diễn ra trong vòng nửa tuần hương. Khai thác tù binh, Dương Vũ Thư nắm được cơ bản binh lực của Lý Mộc Trang và quân thủy của Lê Cát Bảo gần bãi Yên Mạc. Bởi vậy, quân Thái Bình tạm đóng quân ở phía tây bãi Yên Mạc. Sau vài trận chiến, Trung đoàn Thái Bình thiệt hại một phần tư quân số, cần phải hành động cẩn trọng.

Hai bên thăm dò nhau ráo riết. Biết Lý Mộc Trang cùng toán thủy quân di chuyển, Dương Vũ Thư đoán rằng Lý Kế Nguyên đã đạt được mục đích, bèn đưa quân vượt sông sang đất Tây Sơn trong đêm, bám theo Lý Mộc Trang, Trịnh Khang và Lưu Kiền.

Tại ngã ba sông Càn sau nhiều ngày tình hình không có chuyển biến. Chiều muộn ngày 8 tháng Giêng, Tiểu đoàn 169 Thủy Đường theo chân Triệu Tử Thạch sang bờ tả ngạn sông Càn tức tốc hành quân về hướng đông bắc, đến bãi Yên Mạc lúc tờ mờ sáng ngày Rằm tháng Giêng để thế chân Dương Vũ Thư giữ bãi Yên Mạc, uy hiếp hồ Đồng Thái, chặn đường lui của thủy quân Lê Cát Bảo về Trường Châu. Triệu Tử Thạch cùng hơn ba trăm quân địa phương Dương Vũ Thư để lại, gấp rút làm hàng chục Cự thạch pháo, đắp ụ đất ven bờ sông.

Lê Cát Bảo, Nguyễn Văn Tài cùng các tướng trấn nơi ngã ba sông có phần nao núng khi biết m��t sau bị một đội quân Thiên Đức đánh chiếm, đường rút về Trường Châu bị uy hiếp, liền phái thám mã xin lệnh lui binh về giữ Tam Cốc. Thám mã đi buổi sớm thì đầu giờ chiều ngày 9 tháng Giêng, Trung đoàn 6 Thần Ngư bắt đầu dùng thần công pháo kích cầm chừng vào đội hình chiến thuyền của Lê Cát Bảo, Nguyễn Văn Tài. Cự thạch pháo Trường Châu đáp trả, nhưng lại nằm ngoài tầm bắn.

Trên bộ, Ngô Kình Ngư đưa Lữ đoàn Thiết giáp làm tiền quân che chắn cho Triệu Xa, Triệu Khánh Chi uy hiếp quân doanh Trường Châu. Sau hai ngày với dăm cuộc tấn công, Ngô Kình Ngư mất 12 xe thiết giáp che chắn bộ binh do trúng đạn đá. Nhờ vậy, quân tấn công chỉ mất hơn sáu mươi binh sĩ cả chết lẫn bị thương.

Đêm về sáng ngày 12 tháng Giêng, Trần Huy dùng quân khinh kỵ vòng sang cánh hữu, trời tờ mờ sáng thúc quân tập kích vào sườn trái đội hình của Lăng Nhất Trụ, Ngô Kình Ngư với mục đích phá bỏ các xe thiết giáp. Do đã đề phòng từ trước, Lăng Nhất Trụ lệnh ba quân nằm im chờ Trần Huy đến gần mới nhất loạt bắn tên và ĐB32M1. Trần Huy tử trận cùng 150 quân kỵ, hơn trăm quân kỵ còn lại quay đầu tháo chạy.

Để phối hợp với Trần Huy, Đặng Đống trong hữu doanh dẫn quân bản bộ xung phong trực diện. Các loạt tên phóng ra từ nỏ Liên châu vô dụng trước các tấm sắt mỏng. Quân thiết giáp kê nỏ bắn qua các lỗ đục sẵn chống trả. Đặng Đống tràn qua được sau khi chịu một số thương vong thì đụng phải quân của Triệu Xa. Kiếm tốt hơn, giáp che thân, khiên chắn của quân bộ cũng tốt hơn, lại thêm quân thiết giáp dùng hỏa hổ quay lại đánh khiến Đặng Đống khốn đốn mở đường máu tháo chạy. Hữu doanh bị Ngô Kình Ngư nhân cơ hội đó chiếm được. Đinh Bộ Đông bên tả doanh quyết tái chiếm lại hữu doanh cho kỳ được. Ngô Kình Ngư, Lăng Nhất Trụ rút quân tránh sa đà vào trận tử chiến, đem hết lương thảo trong doanh về bản trại.

Quân bộ thất lợi, Lê Cát Bảo quyết đánh một trận sinh tử hòng đẩy lui quân Thần Ngư trên sông. Y bèn dùng mấy mươi khinh thuyền chất đầy cỏ khô, vật liệu dễ cháy, chờ thủy triều rút, điểm hỏa, thả thuyền trôi theo dòng rồi dẫn thủy quân nương theo sau tấn công bất chấp thiệt hại. Cao Lịch thấy địch liều chết dồn sức đánh bèn để Lan Ngư phủ bắn chặn hậu, cho binh lui về sau gần mười dặm. Lê Cát Bảo không đạt được ý đồ, định truy Cao Lịch đến cùng nhưng thần công Thiên Đức bắn thẳng gây hư hỏng hàng chục chiến thuyền, binh sĩ khiếp vía. Lại sợ Lăng Nhất Trụ đưa pháo đến gần bờ chặn hậu hai mặt giáp công thì chẳng khác nào nướng quân, nên đành thu quân.

Lê Cát Bảo nhận lệnh rút quân khỏi khu vực cửa Thần Phù về chiếm lại Đông Sơn, Tây Sơn và ải Cửu Chân Quan. Bàn với các tướng, cả bọn đều cho rằng một khi rút quân nhất định Thiên Đức sẽ truy kích. Bởi thế, Lê Cát Bảo quyết định rằng các tướng bộ binh gồm Đặng Đống, Đinh Bộ Đông sẽ đưa quân bản bộ lên thuyền chiến. Đào Lang chỉ huy gần năm trăm kỵ quân bảo vệ sườn phải nhằm đối phó quân Thiên Đức đang chiếm bãi Yên Mạc. Nguyễn Văn Tài giữ năm trăm thủy quân và hơn ba mươi thuyền giữ đường thủy, có Lê Xuân Vinh, Lã Quốc Tuấn chỉ huy Cự thạch pháo yểm trợ.

Văn bản này được biên tập độc quyền bởi truyen.free và mọi quyền đều được bảo lưu.