Tại mặt trận phía Bắc huyện Sơn Tây, Đoàn Kính Chí đã điều thêm 3.000 quân bộ kỵ và pháo Song thủ do Giả Thực chỉ huy, tiếp ứng Tôn Toàn Hưng đánh sang bờ Nam sông Tích Lịch. Thượng nguồn sông Tích Lịch bắt nguồn từ dãy núi Vua, một số hồ lớn ở phía Bắc huyện Sơn Tây và cả sông Xích. Tuy nhiên, từ Xích Giang không thể đi thuyền lớn vào thượng nguồn sông Tích Lịch vì có vài đoạn lòng sông hẹp và cạn. Chính vì vậy, Tôn Toàn Hưng đã tổ chức cho ba đạo quân vượt sông tại một khúc sông hẹp cùng lúc, bằng bè tre.

Lý Quang Minh, Bố Giáp và cha con họ Cao đã điều quân ra ứng chiến. Đặc biệt, Lý Quang Minh, Cao Quang Chương và Bố Giáp sử dụng 500 khẩu pháo đá các loại, đặt lùi sâu và nhả đạn từng loạt, khiến ba đạo quân của Tôn Toàn Hưng không thể đặt chân lên bờ. Tôn Toàn Hưng liền đổi chiến thuật: một mặt, ông sai quân đi bắt hàng nghìn dân chặt tre làm cầu phao. Lợi dụng việc Lý Quang Minh đã đưa dân Thượng Sơn sang sông trước khi rút quân, Tôn Toàn Hưng dùng chính những người dân bắc cầu phao làm lá chắn sống, khiến Lý Quang Minh lâm vào thế khó, không dám hạ lệnh khai hỏa cấp tập. Mặt khác, đội khinh kỵ của Giả Thực lại men theo bờ sông, tìm những chỗ nước cạn rồi chia thành các toán nhỏ, lần lượt băng qua sông vào ban đêm.

Việc Tôn Toàn Hưng dùng dân làm bia đỡ đạn đã khiến Lý Quang Minh bối rối, nhờ vậy đạo tiên phong của Trần Khâm Tộ đã sang được bờ Nam, thiết lập đầu cầu và xua dân đi trước để tấn công quân Thiên Đức.

Lý Quang Minh và Bố Giáp liền thay đổi chiến thuật. Họ tập hợp toàn bộ mấy trăm Cự thạch pháo thành một cụm lớn, bắn đạn đá, đạn cháy vọt qua đầu những hàng quân đầu tiên, đồng thời đưa bộ binh trang bị hỏa mai chặn phía trước pháo. Chiến thuật phòng thủ này đã khiến hàng nghìn dân Vạn Xuân đang làm bia đỡ đạn phải chạy thẳng về trận địa của Lý Quang Minh; phần lớn thoát nạn, nhưng một số thì bị trúng tên của quân phương Bắc khi tháo chạy. Khi đã tách được dân ra khỏi địch, Lý Quang Minh nhân cơ hội ấy thúc bộ binh tràn lên truy kích. Trần Khâm Tộ đành phải lui quân về bờ sông, nhờ pháo Song thủ yểm trợ. Trong khi đó, Giả Thực dẫn đội khinh kỵ đánh thọc sườn, buộc Lý Quang Minh phải lui quân về vị trí ban đầu.

Hôm sau, trinh sát báo tin Trần Khâm Tộ đã bắt hơn nghìn người già trẻ lẫn lộn đi lẫn trong quân. Lý Quang Minh liền đoán được ý đồ của đối phương, bèn rút lực lượng pháo binh về gần thành Sơn Tây để thiết lập trận địa mới. Lý Quang Minh, Bố Giáp, Phạm Kính Ân và Cao Quang Chương nhận định thành Sơn Tây kiên cố, có hỏa khí mạnh, lương thảo dồi dào; nếu Cao Quang Chương, một lão tướng, rút về phòng thủ, quân giữ thành vẫn dư sức cầm cự hàng tháng trời mà không hề nao núng. Chưa kể Sư đoàn Sơn Tây vẫn còn ở huyện Hát; trong trường hợp bất lợi, nếu Phùng Hiền lui quân về thành, khi ấy thành Sơn Tây sẽ có hàng vạn binh mã trấn giữ, muốn hạ cũng rất khó.

Từ nhận định trên, Cao Quang Chương đã bàn giao ngựa và rút quân về bảo vệ các trận địa pháo gần thành Sơn Tây.

Theo ý kiến của Phạm Kính Ân, Lý Quang Minh và Bố Giáp đã lui quân về hướng Đông, tận dụng địa hình phức tạp, nhiều đồi núi của huyện Sơn Lăng. Họ phân tán lực lượng thành các đại đội độc lập, cơ động đeo bám, tổ chức mai phục và tập kích vào sườn phải đại quân của Tôn Toàn Hưng, Trần Khâm Tộ và Giả Thực.

Sở dĩ Lý Quang Minh nhiệt thành hưởng ứng ý kiến của Phạm Kính Ân, rút quân về hướng Đông không chỉ vì địa hình thuận lợi cho các cuộc tập kích, mà còn để phòng trường hợp Đỗ Thục điều binh vây thành Sơn Tây. Nếu kịch bản đó xảy ra, Lý Quang Minh và Bố Giáp với 3.000 binh mã trong tay sẽ đánh tập hậu, làm cho kế hoạch hãm thành của đối phương đổ bể. Hơn nữa, Lý Quang Minh và Bố Giáp cũng muốn đòi lại món nợ trước đó với quân Đỗ Động Giang.

Nhằm rút quân thuận lợi, suốt đêm hôm ấy, Lý Quang Minh và Bố Giáp cho quân nổ súng chỉ thiên trong doanh trại và tổ chức vài đợt tấn công nhỏ lẻ về phía Trần Khâm Tộ. Trần Khâm Tộ chờ trời tảng sáng đốc binh tràn lên tấn công, nhưng lúc đó chỉ còn thấy hai quân doanh với cột kèo trơ trọi. Ông lấy làm băn khoăn và có đôi chút lúng túng. Trần Khâm Tộ không vội thúc binh truy kích vì chưa rõ ý đồ của đối phương và cũng chưa biết nên đuổi theo hướng nào. Bọn Tĩnh Mịch Thiền sư bắt được một số người già chạy loạn, tất cả đều khai rằng quân Thiên Đức đã rút về thành Sơn Tây. Tĩnh Mịch Thiền sư dẫn toán khinh kỵ đuổi theo, nhưng chạm trán với cha con họ Cao đang chặn hậu, buộc phải quay lại báo tin cho Trần Khâm Tộ.

Trần Khâm Tộ làm tiên phong, Tôn Toàn Hưng ở trung quân, còn Giả Thực thì chia khinh kỵ bảo vệ hai bên sườn khi tiến quân và mặc sức cướp bóc các làng mạc trên đường về thành Sơn Tây. Trên đường tiến quân, Trần Khâm Tộ phát hiện một số Cự thạch pháo bị phá bỏ ven đường, nên càng tin rằng đại quân đối phương đã rút về thành. Hơn nữa, quân tiên phong của Trần Khâm Tộ liên tục bị cha con họ Cao đặt các toán quân mai phục, dùng Hỏa pháo liên hoàn bắn vài loạt lựu đạn trước khi phá hủy trận địa rồi rút chạy. Giả Thực phái khinh kỵ đuổi theo nhằm bắt sống, nhưng không đạt được ý định. Bởi lẽ, cứ cách một quãng chừng hơn kém một dặm lại có vài binh sĩ, gồm cả nữ binh, sử dụng Hỏa pháo liên hoàn bắn chặn. Trước tình hình đó, Trần Khâm Tộ đã đưa mấy khẩu pháo Song thủ đi trước đội hình, bắn phá dọn đường, nhắm vào các vị trí nghi ngờ có mai phục.

Trần Khâm Tộ phái Tĩnh Mịch Thiền sư đưa quân thám thính đi trước đội hình để dò la. Tuy vậy, Tĩnh Mịch Thiền sư không dám bỏ xa đội hình chính vì thảng hoặc lại nghe thấy tiếng nổ đanh gọn vang lên ở đâu đó. Chỉ hơn chục dặm đường trinh sát, Tĩnh Mịch Thiền sư đã thiệt mạng hàng chục thuộc hạ. Chính vì vậy, gã sư hổ mang này, thay vì chia quân thám thính, lại tụ thành một đội, giữ khoảng cách ba dặm với quân tiên phong. Hắn khẳng định với Trần Khâm Tộ rằng đại quân Thiên Đức đã rút về thành Sơn Tây, và khuyên nên đặt các toán quân chặn hậu.

Tĩnh Mịch Thiền sư cũng khẳng định mặt Bắc thành Sơn Tây từng tan hoang, và nếu Trần Khâm Tộ tấn công mặt ấy, chắc chắn sẽ đắc lợi.

Chiều muộn, Trần Khâm Tộ dừng quân hạ trại gần cánh đồng nơi Đông Chinh vương tử trận. Tĩnh Mịch Thiền sư đem chuyện cũ kể với Trần Khâm Tộ, không quên đề cao tấm lòng nhân đức, một lòng chống Thiên Đức của Đông Chinh vương. Trần Khâm Tộ cảm khái, liền cùng Tĩnh Mịch Thiền sư đến cánh đồng thắp mấy nén hương bái vọng. Bọn Tĩnh Mịch Thiền sư và đám thuộc hạ cho rằng Trần Khâm Tộ là tướng có lòng nhân.

Khi trống canh Tư vừa điểm, Lý Quang Minh, Bố Giáp, Trương Ma Nị, Phạm Kính Ân, anh em họ Giáp, Nùng Dân Chính, Trần Ứng Long... nhất loạt dùng Hỏa pháo liên hoàn và Cự thạch pháo để ném đạn nổ, tập kích vào sườn phải đội hình trung quân của Tôn Toàn Hưng. Ngay sau đó, các đại đội xung phong từ vị trí ẩn nấp tràn vào đội hình khinh kỵ đang bảo vệ sườn phải đội hình chính. Cuộc tập kích của đội quân hàng nghìn người, với lựu đạn, hỏa mai và nỏ Liên châu, đã diễn ra vô cùng ác liệt. Tôn Toàn Hưng lo đối phương đánh thẳng vào trung quân, bèn hạ lệnh pháo Song thủ và Cự thạch pháo bắn trùm lên vị trí đóng quân của đội khinh kỵ. Lý Quang Minh phóng hỏa, rút quân mau lẹ và đem theo gần 200 chiến mã. Giả Thực đưa đội khinh kỵ bên sườn trái đến tiếp ứng thì đã quá muộn. Trần Khâm Tộ tung quân tiên phong truy kích bọn Lý Quang Minh, nhưng trời tối dần, các đội truy kích vấp phải các đơn vị mai phục, đành phải thu quân chờ trời sáng.

Sau trận tập kích, Giả Thực ra lệnh kiểm đếm binh mã. Binh sĩ bẩm báo có gần 500 quân khinh kỵ tử trận, hơn 300 bị thương, và hơn bốn chục người bị bắt đi, trong đó có phó tướng khinh kỵ Thôi Luyện. Tôn Toàn Hưng thất kinh khi biết con số thiệt hại, bởi trận tập kích chỉ diễn ra trong khoảng một tu���n trà. Tôn Toàn Hưng tận mắt thấy thây người và ngựa nằm la liệt, với những vết thương không ngừng rỉ máu. Sáng hôm sau, phân nửa số binh sĩ bị thương cũng thiệt mạng vì không cầm được máu. Nhìn chung, các vết thương đều do mảnh kim loại sắc nhọn găm sâu vào cơ thể.

Khi lần ngược về nơi quân Thiên Đức tập kích, Giả Thực phát hiện các binh sĩ bố trí cảnh giới vòng ngoài đều đã bị cắt cổ. Trước đó, Tôn Toàn Hưng từng nhắc Giả Thực đề cao cảnh giác vì quân Thiên Đức đã nắm được cách thức liên lạc trong đêm của các tổ cảnh giới vòng ngoài. Giả Thực không báo cáo điều này với Tôn Toàn Hưng vì sợ bị trách tội do thái độ chểnh mảng, chủ quan, khinh địch.

Do thiệt hại lớn, Tôn Toàn Hưng không vội cho đại quân tiến về thành Sơn Tây. Thay vào đó, ông cử bọn Tĩnh Mịch Thiền sư dẫn binh đi tiền trạm cho quân tiên phong của Trần Khâm Tộ. Đoàn Kính Chí hay tin Tôn Toàn Hưng bị phục kích, thiệt hại phân nửa đội khinh kỵ thì chửi mắng om sòm, nhưng cũng điều 500 khinh kỵ ở Giao Châu hành doanh bổ sung cho Tôn Toàn Hưng.

Sau hơn một th��ng ở đất Giao Châu, Đoàn Kính Chí thương vong hơn 3.000 quân, chưa kể một số khác không hợp thủy thổ nên lăn ra ốm. Giao Châu hành doanh đặt tại Kẻ Đối nay chỉ còn 3.000 tinh binh và thương binh cùng với số quân sĩ đau ốm.

Đoàn Kính Chí dùng bồ câu và thám mã chạy trạm để chuyển tin xin thêm 2.000 quân thủy bộ tiếp viện. Do đã báo cho toàn quân cảnh giác, nên một trong số chim câu mang thư của Đoàn Kính Chí đã rơi vào tay Bùi Thị Xuân. Biết quân tiếp viện chỉ có 2.000 người và thời gian ém quân đã quá lâu, Bùi Thị Xuân bàn với Trần Quang Diệu và Trịnh Tú, cùng hạ quyết tâm tiêu diệt quân tiếp viện bằng lực lượng áp đảo.

Vào hạ tuần tháng 5, đạo quân tiếp viện theo đường thủy bị Bùi Thị Xuân và Trịnh Tú chặn đánh ở Trấn Yên. Trần Quang Diệu và Kiều Quân Kỷ chỉ huy thổ binh khóa đuôi quân tiếp viện, sử dụng hàng trăm bè tre, mỗi bè đều được chất thuốc nổ, rồi chèo xuôi dòng. Đến lúc áp sát đối phương, thổ binh điểm hỏa rồi nhảy xuống sông lặn mất dạng. Do lực lượng chặn đánh đông hơn, lại có thần công cỡ nhỏ đặt ở hai bờ sông bắn xẻ tà, và phần đuôi bị khóa, 2.000 quân tiếp viện cho Đoàn Kính Chí mau chóng giơ tay xin hàng. Bùi Thị Xuân thắng lớn, bắt giữ gần 2.000 tù binh, giao cho Trần Quang Diệu áp giải về Vĩnh Yên.

Nói về Lý Quang Minh, ông ta vô tình bắt được phó tướng khinh kỵ Thôi Luyện, một tù binh giá trị và đã bị khai thác triệt để. Thôi Luyện vốn là tướng kỵ binh Vân Nam, nên đã khai ra mọi điều hắn biết. Nhờ đó, Lý Quang Minh biết được binh mã ở Giao Châu hành doanh, song vẫn bán tín bán nghi. Đến khi trinh sát báo tin Đoàn Kính Chí chỉ phái chừng 500 khinh kỵ tiếp viện cho Tôn Toàn Hưng, Lý Quang Minh mới hoàn toàn tin lời khai của Thôi Luyện là sự thật. Ông bèn để Bố Giáp tiếp tục đeo bám đại quân của Tôn Toàn Hưng để quấy phá. Sau đó, Lý Quang Minh liền dẫn quân thuộc quyền trang bị nhẹ ngược lên Kẻ Đối, tấn công Giao Châu hành doanh với nhiều mục đích.

Trung đoàn 3 Sơn cước không đem thần công theo đội hình, song điều đó chẳng quan trọng. Lý Quang Minh không chủ trương tấn công trực diện Giao Châu hành doanh. Ban ngày, ông cho ém quân; ban đêm thì nổ súng khua chiêng, tổ chức mai phục, chặn đánh các toán quân tuần tiễu. Việc một đạo quân Thiên Đức áp sát Giao Châu hành doanh quấy phá ngày đêm đã khiến Đoàn Kính Chí phải gấp rút gọi Giả Thực rút 1.000 khinh kỵ đang vây hãm thành Sơn Tây về phòng thủ. Giả Thực tổ chức các đội kỵ binh và bộ binh lùng sục xung quanh Giao Châu hành doanh nhưng không gặt hái được kết quả. Lý do là vì ông không dám điều binh mã đi xa bản trại quá tám dặm, bởi không nắm được binh lực của đối phương nhiều ít ra sao. Chính vì vậy, Lý Quang Minh đã giam chân được Đoàn Kính Chí một thời gian.

Nội dung chuyển ngữ này do truyen.free sở hữu, xin vui lòng tôn trọng bản quyền.