Với lực lượng thủy quân hùng hậu của Phạm Chiêm và Cao Mộc Viễn trong tay, Nguyễn Lạc Thổ dễ dàng vượt sông Cánh. Quân thủy Tam Đái phòng thủ tại ngã ba sông không kịp chống đỡ, nhanh chóng bị đánh tan. Dù vấp phải sự kháng cự của quân dân địa phương, Lạc Thổ vẫn lệnh cho Dương Vũ Thư chỉ huy Thái Bình quân đi đầu đội hình. Họ tràn vào các làng bản, tiến hành thu sổ bộ, kiểm kê nhân khẩu và bắt giữ nam nhân. Bất cứ ai chống lệnh hoặc bỏ trốn khỏi làng bản, cả làng bản sẽ phải chịu tội liên đới. Bằng cách này, nhiều làng bản nơi quân Nguyễn Lạc Thổ đi qua đều phải quy thuận nếu không muốn gặp họa sát thân.

Cao Mộc Viễn ở lại làm hậu quân giữ đường thủy, còn Phạm Chiêm dẫn Trung đoàn Long Vũ lên đánh bộ. Với mệnh lệnh không nhân nhượng bất cứ kẻ chống đối nào, dù là dân hay quân, chỉ hai ngày sau khi vượt sông, cánh quân của Nguyễn Lạc Thổ đã áp sát hướng Tây Nam phủ Tam Đái.

Lê Phụng Hiểu đến muộn hơn, uy hiếp phía Đông Nam phủ Tam Đái. Trong khi đó, Phùng Hiền và hai trung đoàn bộ binh Sơn Tây vây bọc phía Đông phủ Tam Đái. Tiểu đoàn Thiên Đức sau mấy ngày hành quân, đã bắt liên lạc được với cánh Trịnh Tú, sáp nhập thành một lực lượng uy hiếp phía Đông Bắc phủ Tam Đái.

Bàn Phù Sếnh điều Tiểu đoàn 31 bộ binh tảo thanh những khu vực quân Thiên Đức đã hành quân qua. Linh Thông Thuận chia quân thành nhiều trung đội độc lập, lùng bắt nam giới từ 16 đến 25 tuổi tại các làng bản, đưa về ngã ba sông Cánh và giao cho Cao Mộc Viễn. Việc này nhằm ngăn chặn họ tham gia cùng quân Tam Đái chống lại Thiên Đức. Thấy tình hình thuận lợi, Cao Mộc Viễn cho một tiểu đoàn đổ bộ lên bờ, phối hợp với Linh Thông Thuận lùng sục khắp nơi. Tổng cộng gần một nghìn tráng niên thuộc nhiều tộc người đã bị lực lượng của Linh Thông Thuận bắt giữ trong thời gian này.

Phủ Tam Đái là vùng bán sơn địa, nằm ở phía Tây Nam sông Phan. Phía Đông Bắc, Bắc và Tây Bắc phủ Tam Đái có những dải đồi núi thấp, xen kẽ là những thung lũng rộng lớn. Là thủ phủ, vùng lõi của một sứ quân hùng mạnh cát cứ hơn hai mươi năm, Tam Đái tập trung đông dân cư sinh sống, có thành quách, đồn lũy dày đặc là điều ai cũng biết. Tuy nhiên, phải đến khi mục sở thị, Chương mới thực sự nhận ra tiềm lực quân sự của Quảng Trí quân không phải tự nhiên mà có được.

Bên cạnh sông Phan có gò Đồng Dậu, gò cao chừng 6 trượng, rộng đến 20 mẫu. Phan Văn Hầu chọn nơi này làm tiền đồn, bố trí nhiều tháp canh, Cự thạch pháo và huy động vài nghìn người hỗ trợ quân Tam Đái phòng thủ. Có thể nói gò Đồng Dậu như bức tường thành tự nhiên che chắn phía Tây và Nam phủ Tam Đái. Phía bên kia gò Đồng Dậu là một thung lũng rộng lớn trải dài đến chân núi Nhĩ, một ngọn núi đất nơi thành Tam Đái tọa lạc.

Theo tin tức tình báo và nhiều nguồn khác, Chương biết Quảng Trí quân rất được lòng dân trong vùng. Anh không lấy làm lạ, bởi đây chính là đất căn cứ của một sứ quân, cũng giống như phủ Thiên Đức. Một sứ quân có hùng mạnh hay không, trước tiên phải có dân cư đông đúc và nguồn lương thực dồi dào. Bởi dân no ấm mới có thể chiến đấu, một chân lý muôn đời từ ngàn xưa, và phủ Tam Đái thực sự đông dân.

Nhận thấy tấn công gò Đồng Dậu sẽ gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là tổn thất về nhân mạng, Chương quyết định tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu hơn. Sau vài ngày điều chỉnh lực lượng, Trung đoàn Long Vũ rút về phía Đông, sáp nhập cùng Cao Mộc Viễn tiến quân lên thượng nguồn sông Cánh để gặp tượng binh của Bùi Thị Xuân và Trần Quang Diệu. Cánh quân thống nhất dưới quyền chỉ huy của Trần Quang Diệu tiến về thành Tam Đái trên núi Nhĩ từ hướng Tây.

Trịnh Tú chỉ huy Trung đoàn Sơn cước số 1, Đoàn Chi Lăng, cùng Tiểu đoàn Thiên Đức vây lỏng thành Tam Đái từ phía Đông.

Phùng Hiền được bổ sung thêm quân Thiết kỵ Vũ Ninh, đóng quân tại vị trí trước đó, thu hút binh lực của Phan Văn Hầu. Đồng thời, Nguyễn Lạc Thổ chỉ huy các tiểu đoàn tinh nhuệ như Tam Vạn, Long Ngô Động, Kim Động và quân bản bộ sẵn sàng vượt sông Phan đánh sang bất cứ lúc nào.

Hai bên thi gan thêm vài ngày, mỗi bên đều có những toan tính riêng. Phan Văn Hầu ở thế thủ, muốn kéo dài thời gian hòng làm suy yếu nhuệ khí đối phương, chờ đối thủ mỏi mệt mới đánh. Bên đối diện, Chương chủ trương kéo dài thời gian nhằm bố trí binh lực vây lấn, dồn ép từng phần.

Bùi Thị Xuân, với lực lượng tượng binh gần một trăm thớt voi, phối hợp cùng Phạm Chiêm và Cao Mộc Viễn, chia quân thành ba mũi đồng loạt đánh phá các đồn lũy mà Phan Văn Hầu bố trí trong khu vực rộng lớn nằm giữa gò Đồng Dậu và núi Nhĩ. Quân Tam Đái tại khu vực này chống trả quyết liệt bằng tất cả những gì họ có như tượng binh, kỵ binh và bộ binh. Phan Văn Hầu phải điều động một phần binh lực từ gò Đồng Dậu đến tiếp viện. Đồng thời, quân từ thành Tam Đái cũng kéo ra chi viện.

Phan Văn Hầu quyết không để quân Thiên Đức chia cắt gò Đồng Dậu và núi Nhĩ.

Có thể xem gò Đồng Dậu là đầu con trăn, khu thung lũng rộng lớn là thân và thành Tam Đái chính là đuôi. Các cụ dạy đánh rắn dập đầu nhưng Chương sử dụng lực lượng nhỏ đánh vào giữa thân với mục đích khiến con trăn phải thu mình lại. Bằng chứng là quân ở thành và gò Đồng Dậu liên tục phải chi viện.

Chương không tấn công theo cách mà Phan Văn Hầu mong muốn.

Chiến sự dai dẳng, các trận đụng độ lẻ tẻ diễn ra suốt sáng thâu đêm, liên tục trong hàng chục ngày, bào mòn tinh thần cũng như thể lực của quân sĩ Tam Đái. Trái lại, quân Thiên Đức sử dụng chiến thuật xa luân chiến, ẩn giấu binh lực khiến Phan Văn Hầu khó đoán định quân số tấn công có bao nhiêu nhằm dễ bề đối phó.

Không thể ngồi chờ đối phương chia cắt đội hình, Phan Văn Hầu tổ chức lực lượng kỵ bộ khoảng hơn một nghìn quân từ gò Đồng Dậu đánh Phùng Hiền vì Sư đoàn Sơn Tây trang bị ít hỏa lực hơn cả.

Phùng Hiền lui quân bộ binh về sau vài dặm, để Lê Phụng Hiểu giao chiến một trận nhỏ rồi cũng rút lui. Quân Tam Đái không dám truy vì sợ xa đội hình chính, gặp phục binh chặn hậu. Hai, ba đợt như vậy không khiến tình hình chi��n trường thay đổi. Phan Văn Hầu một lần nữa huy động dân chúng, tập hợp được hơn bảy nghìn người, bao gồm cả nam phụ lão ấu có khả năng chiến đấu, quyết tâm tấn công Phùng Hiền. Phùng Hiền lại lui thêm vài dặm nữa, không giao chiến.

Trịnh Tú nhận lệnh phái Tiểu đoàn Thiên Đức tấn công đồn lũy khu vực thung lũng từ phía Đông. Bùi Thị Xuân lần này tập trung toàn bộ tượng binh đánh từ phía Tây. Cao Mộc Viễn chỉ huy thủy quân đánh bộ hỗ trợ tượng binh. Một lần nữa, Phan Văn Hầu lại phải rút bớt binh lực từ gò Đồng Dậu ứng cứu. Quân Tam Đái từ núi Nhĩ kéo xuống vây Bùi Thị Xuân.

Lúc bấy giờ, Trịnh Tú, sau nhiều ngày tản binh ém quân, bất ngờ xuất quân đánh thành, cắt đường rút lui của cánh quân tiếp viện đang vây đánh Bùi Thị Xuân. Phạm Chiêm dẫn quân Long Vũ vòng sang trái đánh vào sườn đội hình quân Phan Văn Hầu phái từ gò Đồng Dậu xuống cứu viện.

Chiến trường rộng lớn chia thành nhiều đoạn, nhiều khúc, nhiều khu vực. Trước tình thế nguy cấp, Phan Văn Hầu xua vạn dân đã huy động trước đó tấn công các cánh quân Thiên Đức.

Bùi Thị Xuân, Phạm Chiêm, Cao Mộc Viễn tạm lui quân về phía Tây trong khi Tiểu đoàn Thiên Đức sáp nhập cùng Đoàn Chi Lăng chặn đường về thành Tam Đái. Quân Tam Đái trong thành đổ ra đánh, những người muốn trở về thành sống chết xông lên tìm đường. Trịnh Tú buộc phải tạm lui.

Chương dự liệu việc dân Tam Đái sống chết chống lại nhưng anh không lường hết được mức độ quyết liệt, và cũng không đành lòng tàn sát. Anh quyết không để Phan Văn Hầu có thời gian nghỉ ngơi. Anh lệnh cho Nguyễn Lạc Thổ đưa quân vượt sông Phan, tấn công gò Đồng Dậu. Đồng thời, anh lệnh Phùng Hiền đưa quân tiến lên, sẵn sàng nhập trận với sự hỗ trợ của năm trăm tay súng Tiểu đoàn Thần Vũ.

Bên cạnh đó, Chương điều động Lê Phụng Hiểu phối hợp với cánh quân Trịnh Tú, quyết cắt đứt gò Đồng Dậu với thành Tam Đái bằng hỏa lực mạnh.

Chương thực sự không muốn đưa ra mệnh lệnh khiến quân phải đánh với dân như thế này song chẳng còn cách nào khác.

Được lệnh dùng thần công, hỏa mai, đại bác cầm tay, Hỏa pháo liên hoàn và lựu đạn chế áp đối phương. Trịnh Tú, Lý Thái Dương và Lê Phụng Hiểu bắt đầu cuộc tàn sát mà chính họ cũng không muốn. Ở phía đối diện, Bùi Thị Xuân dẫn đầu đội hình tổng lực đánh tràn qua thung lũng.

Dân đời sau gọi thung lũng trước núi Nhĩ là thung lũng Ngàn Hồn nhằm ám chỉ nơi đó có mấy nghìn người bỏ mạng. Từng bờ ruộng, gốc cây, bụi cỏ đều có xác người.

Nguyễn Lạc Thổ và Phùng Hiền đốc quân tấn công gò Đồng Dậu từ hai hướng, bất chấp Cự thạch pháo các loại trút xuống như mưa rào. Đội quân hỗn hợp gần vạn người bố trí trên gò Đồng Dậu tan vỡ ngay khi quân Thiên Đức chiếm được các trận địa pháo.

Con người ta không thể dùng thân mình và tinh thần kiên cường chống lại hỏa khí.

Binh bại như núi đổ! Binh sĩ tháo chạy, người dân nào còn biết phải làm gì? Xưa nay việc nhà binh chẳng ai dùng dân trộn lẫn với quân để phòng thủ với số lượng lớn đến vậy.

Trông thì đông mà vỡ thì mau.

Phan Văn Hầu rút khỏi gò Đồng Dậu mở đường máu về thành Tam Đái cùng hơn nghìn thân binh. Đó là tất cả những gì còn lại của Sứ tướng họ Phan.

Hơn một vạn quân Thiên Đức vây kín núi Nhĩ gọi hàng, Phan Văn Hầu quyết c��� thủ với hơn hai nghìn binh sĩ trung thành còn lại. Chương không vội cho quân công thành mà vây lỏng, gọi hàng và dành thời gian cho ba quân thu dọn chiến trường, tiễu trừ giặc cướp, đối phó với tàn quân tập kích.

Bản quyền dịch thuật của tác phẩm này thuộc về truyen.free, hãy trân trọng công sức của người chuyển ngữ.