Thành đất gần bờ Xích Giang, vốn là trại quân Bố Giáp trấn giữ mấy năm trước với nhiệm vụ che chắn mặt Nam thành Sơn Tây, đã dễ dàng rơi vào tay Trần Văn Lộng. Người của Trần Văn Lộng cài cắm bên trong đã tước binh quyền và sát hại chỉ huy thành cùng một số binh lính thuộc quyền. Chiếm được thành dễ như trở bàn tay, Trần Văn Lộng lập tức biến nơi đây thành bàn đạp tấn công mặt Nam thành Sơn Tây.

Trần Văn Lộng dẫn quân bản bộ, dùng Cự thạch pháo công thành. Vào cuối giờ Tuất, đầu giờ Hợi, hàng trăm khẩu Cự thạch pháo cải tiến đã dội đạn như mưa xuống thành. Cửa Nam thành Sơn Tây sau một hồi bị quân của Trần Văn Lộng bắn phá đã đổ sập, cầu treo cũng bị phá hoại nặng nề. Lộng nhiều lần kêu gọi đầu hàng nhưng quân giữ thành vẫn im hơi lặng tiếng. Lộng hay tin rằng một số thân tín cài cắm trong cấm quân đã bị bắt từ tối hôm trước, nên không thể làm nội ứng.

Tòa thành ngay trước mắt, chỉ cách một con hào mà tưởng chừng xa vời vợi. Trần Văn Lộng không dám mạo hiểm xua quân vượt hào áp sát tường thành rồi trèo lên, bởi cấm quân cũng như Phùng quân đều trang bị Cự thạch pháo. Nếu Lộng bất chấp cho quân tấn công, thành công chưa thấy đâu nhưng thiệt hại nặng nề khi vượt hào là điều Trần Văn Lộng thừa biết sẽ kinh khủng đến mức nào. Lộng sai quân cưỡi ngựa đến trước cửa Hậu, chửi mắng Phùng Hiền và Nguyễn Văn Giáp vô cùng thậm tệ. Quân lính chửi mắng đến mỏi miệng, nhưng binh sĩ giữ thành vẫn không hề có bất kỳ phản ứng nào.

Trần Văn Lộng quyết định dùng hỏa công theo lời mách của Đương Chu, một mưu sĩ thân tín. Đương Chu xem thiên tượng, tính toán thấy gió thổi từ hướng Tây Nam ngược lên Đông Bắc, tiết trời lại khô ráo, rất thuận lợi để dùng hỏa công. Trần Văn Lộng liền huy động binh sĩ mang hỏa liệu, vải vóc các loại quấn vào đạn đất sét nung, cùng với hàng trăm niêu đất đựng dầu.

Trời có gió lớn thổi từ hướng sông vào, lửa cháy lan rất nhanh. Chẳng mấy chốc, một đoạn tường thành dài trăm trượng đã bốc cháy dữ dội. Trần Văn Lộng nắm rõ bố phòng trong thành như lòng bàn tay. Biết khu vực gần cửa Hậu, gần tường thành có hàng trăm ngôi nhà mái lá, y liền cho quân tập trung bắn phá, rót đạn cháy vào đây.

Đứng ngoài thành, Trần Văn Lộng nở nụ cười mãn nguyện khi thấy những ngọn lửa bên kia tường thành bốc cao ngút, nhìn rõ cả tàn tro bay lả tả. Quân sĩ dưới quyền Trần Văn Lộng ra sức bắn hỏa đạn, khiến thành Sơn Tây sáng rực một góc trời. Sau đó, Đương Chu rỉ tai thì thầm. Trần Văn Lộng lập tức cho quân bắn rất nhiều niêu đất lên mặt tường thành, tạo thành một bức tường lửa ngùn ngụt. Bấy giờ, Trần Văn Lộng mới ra lệnh cho quân vượt hào thành, nhắm đột kích qua cửa Hậu đang tan hoang.

Đương Chu quả không phải là một mưu sĩ hạng xoàng.

Mặt phía Nam thành do Phùng Hiền đích thân chỉ huy. Dưới quyền Phùng Hi���n có một nghìn binh sĩ, huy động thêm gần bốn trăm dân hỗ trợ khuân vác trang thiết bị, đào đắp công sự phòng thủ. Phùng Hiền là một tướng trẻ, tuổi chưa đến ba mươi nhưng không có nghĩa anh là tay non yếu kinh nghiệm trận mạc. Trước đó, phòng ngừa quân phản loạn dùng hỏa công, cũng là để bảo vệ tính mạng cho dân sinh sống ở khu vực gần cửa Nam, Phùng Hiền đã cho di tản dân vào ở tạm khu vực trung tâm của thành, nơi mà tầm đạn pháo không thể vươn tới.

Những mái tranh bắt lửa cháy lớn, nhưng Phùng Hiền vẫn không hạ lệnh bắn trả. Thay vào đó, Phùng Hiền yêu cầu quân sĩ giật sập một số căn nhà để lửa không cháy lan. Thậm chí binh sĩ còn khiêng những thanh tre, mái lá từ những ngôi nhà bị giật sập ném vào đám cháy cho đượm. Phùng Hiền không bố trí quân trên mặt thành, tránh hỏa công của đối phương nhắm đến. Mấy trăm binh sĩ nép mình dưới chân tường thành với khiên gỗ bện rơm. Đối phương dùng hỏa công, binh sĩ nhảy vào những thùng nước lớn đã chuẩn bị sẵn, vũ khí và quân phục đều ướt sũng hết cả.

Trần Văn Lộng cho quân vượt hào thành. Phùng Hiền chờ đến khi vài trăm quân tấn công đã vượt hào thành công mới bắt đầu hạ lệnh pháo kích. Phùng Hiền dùng hỏa công đáp trả. Mỗi trận địa Cự thạch pháo có năm khẩu, được che chắn cẩn thận bằng ván gỗ trát bùn, rơm rạ, tre tươi… hầu như chẳng chịu thiệt hại khi đối phương bắn phá. Bây giờ, Phùng Hiền bắn ra những niêu đất đựng dầu lẫn với bùi nhùi, vải khô quấn thành từng mớ. Mục tiêu của các quả đạn là đoạn hào chính diện cổng Nam. Các trận địa Cự thạch pháo bắn cấp tập chừng dăm loạt đạn thì kéo sang vị trí dự phòng, tránh bị phản pháo do các quả đạn cháy khi bắn lên sẽ làm lộ vị trí.

Trong khoảng thời gian ngắn ngủi, quân tấn công thiệt hại hàng trăm binh sĩ. Những binh sĩ đã sang được bờ hoảng hốt chạy toán loạn, nhảy xuống hào nước bơi ngược trở lại bản trận, từ bỏ ý định tấn công. Tính đến nửa đêm, Trần Văn Lộng tổ chức thêm hai đợt vượt hào và phản pháo nhưng không gặt hái được kết quả nào khả dĩ, đành phải lui đại bộ phận quân bản bộ về thành đất, một bộ phận nhỏ tạm thời đóng giữ gần cổng thành theo dõi động tĩnh.

Định thắng tướng Nguyễn Hoa Khê dẫn thủy binh, dùng Cự thạch pháo kết hợp hỏa công đánh mạnh vào Hữu môn song cũng chẳng thu hoạch được kết quả nào khả dĩ. Nguyễn Văn Giáp trấn thủ mạn này, cũng thực hiện án binh bất động và dùng Cự thạch pháo bắn trả khi Nguyễn Hoa Khê có ý định áp sát thành lũy. Địa hình phía Tây thành bằng phẳng, thoai thoải về hướng sông. Nguyễn Hoa Khê không có địa lợi, không công hạ được thành đành chuyển sang bao vây, chia ba trại quân đóng thành hình móng ngựa, cắt đứt giao thông đường thủy.

Ngô Tất Sắc có địa lợi hơn so với cánh Nguyễn Hoa Khê. Hai dãy gò cao án ngữ bên ngoài Tiền môn giúp Ngô Tất Sắc dễ dàng bố trí hai trận địa Cự thạch pháo khai hỏa cấp tập vào khu vực cổng thành và mặt tường thành, yểm trợ quân kỵ bộ dễ dàng vượt hào thành. Mấy trăm thổ binh người Mường, dưới sự chỉ huy của Hà Văn, dùng thang mây leo lên mặt thành mà không gặp chút kháng cự nào.

Xác định mặt Bắc là vị trí trọng yếu, Phùng Hiền đã bố trí hơn hai nghìn quân phòng thủ ẩn nấp dưới các hào nông vừa mới đào xong. Binh sĩ ẩn nấp, che chắn kỹ càng, tránh được thương vong do đạn đá. Cuối xuân đầu hạ, gió thổi từ mé Tây Nam ngược Đông Bắc nên quân công thành chẳng thể dùng được hỏa công do ngược hướng gió. Phùng Nguyên Hoàn chỉ huy quân phòng thủ chịu trận. Đến khi bọn Hà Văn lố nhố kéo nhau lên được mặt thành, quân phòng thủ mới đồng loạt rời khỏi vị trí ẩn nấp, dùng hỏa tiễn bắn ngược lên. Cùng lúc ấy, những khẩu pháo đá cũng bắn phụ trợ hàng chục quả hỏa đạn. Hà Văn thối lui, bỏ lại hàng trăm người tử thương. Ngô Tất Sắc dùng pháo đá bắn tràn qua mặt thành. Phùng Nguyên Hoàn ra lệnh cho pháo binh tản mát, còn bộ binh nép sát chân thành để tránh đạn. Hai cánh cửa lớn ở Tiền môn bị pháo bắn hư hại nặng nề, nhưng bộ binh và kỵ binh của Ngô Tất Sắc không thể vượt qua được, bởi Phùng Nguyên Hoàn đã dùng đá tảng bịt kín lối vào.

Cuộc chiến công – thủ diễn ra thêm vài đợt, đến tận giờ Sửu mới tạm ngưng. Chiến trường tuy không nhiều khói lửa, chẳng mấy ác liệt, nhưng quân tấn công vẫn có hơn năm trăm người chết và bị thương.

Thiếu yếu tố bất ngờ, lại phải gấp gáp triệu tập binh mã trong thế bị động, nội ứng bị bắt hết lượt, quân số tấn công chưa đủ áp đảo, thêm vào đó còn gặp bất lợi về địa hình cũng như hệ thống phòng thủ nhiều lớp kiên cố của thành Sơn Tây. Vì vậy, Đông Chinh vương không đạt được bất cứ mục tiêu nào đã đề ra trước đó.

Các cánh quân tấn công liên lạc với nhau. Bấy giờ, mưu sĩ Đương Chu và Trần Bá Tiên đều cho rằng Đông Chinh vương và Trần Văn Lộng cần huy động thêm lực lượng binh mã đông đảo, chí ít ba vạn quân các loại. Họ đề xuất chọn hướng tấn công chính là Tiền môn, lợi dụng địa hình cao để phát huy ưu thế của Cự thạch pháo. Hai mặt Đông và Tây sẽ nghi binh quấy phá, còn mặt Nam sẽ uy hiếp, buộc Phùng Hiền phải dàn quân ra chống đỡ cả bốn mặt. Đông Chinh vương thuận theo kế sách này, nhưng cần thêm thời gian để triệu tập binh mã và chuyển quân.

Đỗ Duy Trung khi kéo quân được nửa đường thì nhận lệnh dẫn binh về phía Bắc hợp cùng Ngô Tất Sắc. Trung mừng húm vì Đông Chinh vương không trách tội, vội vã dẫn binh đi nhanh.

Ngày thứ hai cuộc chính biến, chiến trường im lặng đến lạ.

Đông Chinh vương huy động thêm được hơn sáu nghìn binh lính từ các doanh nhỏ lẻ và dân binh ở các làng. Nam giới tuổi từ 14 đến 40, dù chưa có kinh nghiệm chiến trận, cũng bị bắt buộc phải cầm giáo. Nữ giới từ 20 đến 40 phải lo công việc hậu cần trong quân. Trước nửa đêm, đại bộ phận quân chủ lực và số binh lính mới chiêu mộ đều tập trung về mặt Bắc. Nguyễn Hoa Khê cắt cử một nghìn sĩ tốt chuyển lên mạn Bắc để hợp quân, trong khi Trần Văn Lộng cũng điều hơn một nghìn tinh binh lên cùng mạn ấy. Trước khi gà gáy sáng báo hiệu ngày thứ ba kể từ lúc dấy binh làm loạn, Đông Chinh vương đã có gần hai vạn binh mã hỗn hợp sẵn sàng tấn công Tiền môn. Lực lượng quân phản loạn dự kiến sẽ tăng lên từ 3,5 đến 4 vạn quân sau vài ba ngày nữa, khi các đạo quân miền biên viễn kéo về. Đó là mong muốn của Đông Chinh vương cũng như kế sách của mưu sĩ họ Trần, họ Đương.

Bên cạnh lực lượng ngày một đông đảo, Đông Chinh vương cũng tập hợp số lượng Cự thạch pháo ở mạn Bắc lên đến hơn ba trăm khẩu. Dân chúng Sơn Tây biết điều ấy, mới truyền tai nhau câu nói “Cơ thạch pháo: Chủng cực dữ song, vi máy phát đá sở dụng bất nhân” (tạm dịch là “Pháo bắn đá có hai cột song song bắn đá, dùng thứ này là bất nhân”), hàm ý Đông Chinh vương quyết dùng Cự thạch pháo san bằng Tiền môn, tàn sát binh sĩ giữ thành.

Chẳng riêng Đông Chinh vương, mà bất cứ ai nắm được tình hình hiện tại ở Sơn Tây đều cùng chung nhận định rằng thành Sơn Tây sẽ sớm thất thủ.

Phùng Hiền, Nguyễn Văn Giáp, Phùng Thanh Hòa và Phùng Nguyên Hoàn sau một đêm chỉ huy giữ thành và trải qua một ngày tĩnh lặng. Họ đồ rằng đối phương sẽ thay đổi phương án tác chiến, song chẳng thể biết đối phương sẽ dùng cách nào để công thành, chỉ còn cách đề cao cảnh giác tối đa.

Vận may, có thể nói là vậy, đã đến với Phùng Hiền vào lúc trống điểm canh năm. Binh sĩ bắt được ba người lính đào ngũ, chúng lợi dụng đêm tối bơi qua hào thành đến chân tường thành, gọi vọng lên xin hàng. Ban đầu, quân giữ thành nghi Trần Văn Lộng có gian kế. Mãi sau, thấy ba người lính này khẩn thiết quá, lại ngó ra xung quanh chẳng thấy phục binh, bèn thả dây cho họ trèo vào. Họ xin gặp Phùng Hiền. Hỏi ra mới biết, ba người lính này vốn thuộc quân trú đóng ở thành đất, chủ tướng của họ đã thiệt mạng, nên phải nghe theo sự sắp đặt của Trần Văn Lộng. Lợi dụng lúc tuần canh, ba người lẻn trốn, nhưng vì quân phản loạn đang vây thành nên họ chỉ còn cách… vào trong thành. Cả ba người lính đều ở cùng một làng, và một trong số họ lại có họ hàng xa với Nguyễn Văn Giáp, nên không có ý theo Trần Văn Lộng.

Ba người lính cùng cho biết lúc tối, Trần Văn Lộng điều một phần quân bản bộ về hướng Xích Giang không rõ đi đâu. Chỉ với thông tin ít ỏi này, Phùng Hiền và các tướng dưới quyền lập tức đoán được ý đồ của Trần Văn Lộng. Quân tiến về hướng sông không phải để chi viện cho cánh Nguyễn Hoa Khê, mà chỉ có một khả năng duy nhất: dồn quân lên hướng Bắc. Dựa theo nhận định này, Phùng Hiền liền rút bớt quân phòng thủ và khí tài ở ba mặt thành, tăng cường cho mặt trận phía Bắc, đặc biệt là các khẩu Cự thạch pháo.

Nhằm nâng cao sĩ khí toàn quân, Sơn Tây vương ban thưởng cho mỗi binh sĩ giữ thành và dân chúng giúp sức mỗi người một nén bạc, đồng thời mở kho lương dự trữ cho quân dân ăn no để ra sức chống giặc. Dân số trong thành Sơn Tây khoảng tám nghìn người, phần lớn là thân thích của quan quân giữ thành. Nếu như Trần Văn Lộng chiếm được thành, quan quân và dân giữ thành khó toàn mạng. Bởi thế Phùng Hiền dễ dàng có được sự trợ giúp của già trẻ trong thành lúc sắp đặt phòng thủ.

Thực hiện ý định "ba mặt vây, một mặt công", Ngô Tất Sắc đã bắn gần ba nghìn quả đạn các loại yểm trợ quân tấn công trong suốt ngày thứ ba của cuộc chính biến. Bên phía đối diện, Phùng Hiền, người nắm quyền chỉ huy thay Phùng Nguyên Hoàn, đáp trả với số đạn chỉ bằng chừng một phần ba. Sau hai đợt tổ chức tấn công ồ ạt dưới sự chỉ huy của Đông Chinh vương, quân công thành đã vượt qua được cổng thành và tường thành, nhưng phải chịu tổn thất lớn khi vấp phải đạn đá, hỏa tiễn, hầm chông… được bố trí dày đặc. Đông Chinh vương mất hơn một nghìn quân, số người bị thương cũng chừng đó, hầu hết do Cự thạch pháo và hỏa tiễn bắn tới tấp gây ra. Do là quân phòng thủ, Phùng Hiền chỉ tổn thất gần bốn trăm nhân mạng. Thành công thứ nhất của Đông Chinh vương có lẽ là tạo được một lối mở rộng chừng năm trượng ở Tiền môn. Tuy nhiên, cửa mở ấy cũng là cửa tử, khi hàng trăm khẩu pháo của quân Phùng gia đã chỉnh tầm bắn, sẵn sàng nhả cơn mưa đạn các loại một khi có kẻ liều chết vượt qua. Thành công thứ hai của Đông Chinh vương là lấp được một đoạn hào thành, tạo thuận lợi cho quân lính tiến thoái.

Trước tình hình mới, Ngô Tất Sắc liền tạo dựng một trận địa pháo đá gần bờ hào, hòng tăng tầm bắn. Việc di chuyển pháo, tạo vật che chắn diễn ra suốt đêm đó. Phùng Hiền chẳng để yên. Y cũng mấy lần rót đạn trúng trận địa của đối phương, khiến quân của Ngô Tất Sắc thiệt hại vài chục người.

Phùng Hiền và các tướng đã chuẩn bị cho tình huống xấu nhất, nếu quân tấn công xuyên thủng hàng rào phòng thủ bằng lực lượng áp đảo. Trong đêm, Phùng Thanh Hòa dẫn vài trăm tinh binh xuất thành, giao chiến bất phân thắng bại với Nguyễn Khắc Tỵ đang nghi binh ở hướng Đông. Trần Văn Lộng hay tin, lo ngại quân giữ thành có ý định đột phá vòng vây, vội đề đạt Đông Chinh vương tăng cường quân cho Nguyễn Khắc Tỵ. Nhờ vậy, Tỵ có thêm hơn một nghìn viện binh.

Bên trong thành, Lý Thái sư bồn chồn không yên khi chính biến đã bước sang ngày thứ tư mà vẫn chưa thấy tin tức quân Thiên Đức ứng cứu. Tình thế trong thành qua mỗi ngày lại càng thêm nguy khốn.

Nội dung này được biên tập và xuất bản bởi truyen.free, giữ nguyên bản quyền và tinh thần truyện.