Vào thượng tuần tháng 10, Yết Kiêu đề xuất nạo vét sông Thiên Đức, đoạn từ làng Long Ngô Động đến ngã ba hợp lưu với sông Nhật Đức, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho chiến thuyền qua lại. Quân dân các huyện Vũ Ninh, Thiên Đức và Thuận Thiên đã được huy động. Cụ Vũ Miên, dù tuổi đã cao, vẫn đứng ra kêu gọi và trực tiếp chỉ huy công việc nạo vét. Song song với việc nạo vét lòng sông, Chương cũng cho đắp đê bê tông và xây đường đi.

Nhờ những lời góp ý của cụ Vũ Miên và các bậc cao niên, Chương đã chọn những đoạn sông hẹp để dựng cầu phao. Những chiếc cầu này có thể là các bè tre lớn được nối liền với nhau, hoặc hàng chục chiếc thuyền nhỏ xếp thành hàng, bên trên lót ván gỗ làm mặt cầu, thành cầu được làm bằng tre đực. Đặc điểm chung của loại cầu này là dễ làm, dễ tháo dỡ và dễ dàng di chuyển khi có thuyền bè lớn nhỏ đi qua. Chính nhờ hàng trăm chiếc cầu phao thô sơ bắc qua các con sông lớn như Thiên Đức, Văn Giang, Dâu, Kinh Sư, Kinh Môn, Nghĩa Trụ... mà việc đi lại của dân chúng trong vùng trở nên thuận lợi hơn, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động giao thương nội vùng.

Trên thực tế, tại các huyện mới, ngay sau khi tình hình được ổn định, hệ thống giao thông thủy bộ luôn được ưu tiên chú trọng phát triển. Dân cư ở đâu thì làm đường ở đó, công việc dần được khoán cho từng địa phương, tới tận cấp xã. Khi đường làm xong, Ty Giao thông sẽ nhận báo cáo để đến nghiệm thu. Nếu đạt tiêu chuẩn, Ty Giao thông sẽ báo cáo lên văn phòng trợ giúp việc của Vạn Thắng vương. Ty Tài chính sẽ lập tức chi trả cho dân làng đó bằng tiền, vàng hoặc lương thực, tùy theo lựa chọn của họ. Hoặc, sau khi hoàn thành đường cái, dân làng xã có thể đề xuất nguyện vọng được miễn thuế; đây là cách nhanh chóng và dễ dàng nhất, thường được các địa phương áp dụng. Bởi vậy, tốc độ phát triển đường bộ liên xã, liên huyện đạt mức chóng mặt.

Những nhân vật như Lê Văn Thịnh, Ngô Miên Thiệu, Trịnh Hoài Thượng, Vũ Trinh... đều hiểu rõ lợi ích của việc làm đường, nên ra sức đốc thúc công việc này. Các nhân sĩ khi xây dựng đường, luôn để tâm đến việc làm cầu đường bộ với lời dặn riêng của Chương:

- Các cây cầu bắc ngang mương máng thủy lợi phải được nạo vét sâu lòng mương, còn những cây cầu ở nơi hiểm yếu thì phải dài ít nhất 5 trượng. Về lý do phải làm như vậy, các nhân sĩ đều đủ thông minh để tự hiểu mà không cần phải nói ra. Những cây cầu đường bộ càng gần vùng lõi của phủ Thiên Đức thì càng dài, có cây cầu thậm chí dài hơn 10 trượng. Tất cả các cầu này đều dễ dàng phá hủy khi cần thiết. Cầu nào gần làng nào sẽ được giao cho làng đó cai quản, còn các cầu trọng yếu sẽ được giao cho địa phương quân trông giữ.

Duệ mới sinh con nên chưa thể trở lại làm việc chính thức; cô thường bàn thảo về luật pháp với Ngô Thì Nhậm, chỉnh sửa chúng trước khi ban hành. Uyển Như miệt mài với việc kiếm tiền, còn Lam Khuê thì chuyên tâm lo việc nội trợ. Do đó, việc giám sát xây cầu, làm đường hay trồng trọt đều do Thiên Bình đảm trách. Điều này vô cùng phù hợp với vị trí Hoàng hậu, mẫu nghi thiên hạ của nàng.

Thiên Bình vốn thích bay nhảy, ưa giải quyết mọi chuyện theo lối nhanh gọn, lại muốn xông pha nơi hòn đạn mũi tên để lập chiến công vang danh trước trận tiền. Thế nhưng, thân phận Công chúa bất ngờ giáng xuống đầu đã khiến nàng trăn trở nhiều đêm.

Nàng đã dành nhiều thời gian nghe mẹ kể về cha, kể về những điều bậc quân vương đã làm được và cả những điều chưa làm được. Phạm Tu cũng tâm sự với Thiên Bình nhiều chuyện. Trong thâm tâm, nàng luôn mong một ngày nào đó được thắp nén hương thơm trên lăng mộ của tiên vương.

Thiên Bình cảm thấy choáng ngợp và muốn thay đổi, nhưng thực sự chẳng biết nên bắt đầu từ đâu. Duệ đã nói với nàng rằng nông nghiệp chính là nền tảng xây dựng đất nước, vì vậy nên bắt đầu từ lĩnh vực này. Điều đó không chỉ phù hợp với tôn chỉ "lấy dân làm gốc" của quân Thiên Đức mà còn giúp Chương an dân.

Thiên Bình bắt đầu tìm hiểu và... đi sâu vào quần chúng để tránh bị chồng phê bình ý thức chính trị non kém. Chỉ đến khi bắt tay vào công việc tưởng chừng đơn giản ấy, Thiên Bình mới nhận ra nó không hề giản đơn. Nàng đến Nghĩa Trụ Thượng, đến Siêu Loại rồi trở về với nhiều trăn trở, thay vì sự hào hứng ban đầu. Vị thế Công chúa nhà Lý, người được chọn nối ngôi và Hoàng hậu của Vạn Thắng vương, vô hình trung khiến Thiên Bình cảm thấy như có một lớp bảo vệ vô hình bao quanh mình, nhưng kèm theo đó là sức nặng ngàn cân đè nặng lên đôi vai.

Khi Thiên Bình đến Nghĩa Trụ Thượng, hàng nghìn cặp mắt dõi theo từng cử chỉ, hành động, lời nói của nàng, điều đó khiến nàng cảm thấy thiếu tự tin. Nàng chợt hiểu vì sao bấy lâu nay Chương không muốn đứng đầu thiên hạ mà chỉ muốn sống trong một mái tranh đơn sơ, không ai biết anh là ai.

Những người trẻ mà Thiên Bình gặp, họ thường chen chân ngó xem vị Hoàng hậu của Vạn Thắng vương, người đang nổi như cồn, trông ra làm sao. Khi gặp các cụ cao niên trong làng, họ một dạ hai vâng, luôn miệng bẩm tấu nhưng không giấu được ánh mắt tò mò. Dường như Thiên Bình đã đọc được suy nghĩ của các cụ:

- "Hoàng hậu có tài năng gì mà tiên vương lại truyền ngôi cho nàng ấy nhỉ?"

Nàng đem những thắc mắc ấy thủ thỉ với Chương, và Chương bảo:

- Nếu em muốn hiểu họ nghĩ gì thì em phải đặt mình vào địa vị của họ. Như anh vẫn thường bảo em, dù em không muốn thì em vẫn là mẫu nghi thiên hạ. Chẳng có cái áo may sẵn nào vừa vặn với mình ngay đâu em ạ, mình phải tự thích nghi để mặc vừa cái áo cho đẹp.

- Nhưng em không biết phải làm thế nào, em cứ cảm thấy như không còn là em nữa.

- Em thiếu tự tin cũng chẳng có gì lạ, cứ mặc kệ đi.

- Em đã hai mươi tư tuổi rồi, là mẹ của hai đứa trẻ. - Thiên Bình buồn rầu nói. - Hồi em biết anh, anh mới đôi mươi mà đã chững chạc hơn em biết mấy. Lúc anh hai mươi tư tuổi, anh đã làm được bao nhiêu việc lớn. Em thấy chị Duệ hợp làm mẫu nghi thiên hạ hơn em nhiều.

Chương cười, kéo vợ vào lòng rồi nhỏ nhẹ nói:

- Em sẽ không biết mình giỏi đến mức nào nếu em không đứng ở vị trí thấp nhìn lên cao. Duệ nhà ta thông tuệ nhưng lại quá nhân hậu, Uyển Như sắc sảo nhưng chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân. Lam Khuê đủ thông tuệ, đủ bao dung nhưng lại thích vun vén cho gia đình hơn là lo việc thiên hạ. Em thì có cá tính, em quyết đoán và dễ dàng tiếp thu góp ý để tiến bộ. Mẫu nghi thiên hạ phải nhân hậu như mẹ, nhưng em thấy đấy, mẹ dù hiền đến mấy cũng có lúc phải dùng roi vọt thì con cái mới thành người có ích. Em thông minh, nếu muốn tìm hiểu dân tình và giúp dân thì đừng có cờ gióng trống reo làm gì.

- Ý anh là em cứ âm thầm mà làm thôi sao?

- Hồi trước chúng ta chẳng là gì cả, ta thấy bất cập khi quan lại, binh sĩ nhũng nhiễu và muốn kẻ mạnh hơn trị họ. Giờ đây ta mạnh, ta chính là kẻ mạnh! Thế nhưng ta lại quên béng điều ấy. Họ biết em đến, họ sẽ chuẩn bị, vậy nên cái em thấy chưa chắc đã là cái em thấy thật sự. Với lại, em à, tham lam là bản chất của con người.

- Anh định dung túng cho tham lam sao?

Chương lắc đầu giải thích:

- Với địa vị của em hiện tại, em có thể thay đổi cục diện lớn thay vì chỉ xử lý những việc nhỏ nhặt. Em thấy một người tham, em triệt hạ họ cũng tốt, điều đó thỏa mãn lòng em và thỏa mãn cả những người bị ức hiếp. Nhưng dù là em hay anh thì cũng chỉ có hai mắt, hai tai và 12 canh giờ mỗi ngày. Nếu ta cứ chăm chăm xử lý những tiểu tiết thì đại cuộc làm sao thành được? Nếu em thấy các vấn đề bất cập thì hãy ghi lại, tìm hướng xử lý rồi gọi người có trách nhiệm đến để bảo ban họ. Làm như thế em không chỉ khiến một kẻ phải sợ mà là hàng trăm kẻ phải sợ. Nông dân thấp cổ bé họng nên ai họ cũng sợ. Em đến thăm họ được một chốc rồi em đi, em xử lý kẻ gian tham xong rồi thỏa mãn lòng em, nhưng...

Chương thở dài nói tiếp:

- Dân vẫn ở đó, và những kẻ tham khác sẽ lại lộ diện, chúng thậm chí tham hơn người trước, gian hơn người trước. Thấy việc bất bình, thay vì em ra tay nghĩa hiệp ngay lập tức, hãy tìm hiểu căn nguyên rồi sẽ có vô vàn cách để trừ khử chúng.

Thiên Bình ghi nhớ những điều ấy. Nàng âm thầm đến vùng Nam Sách chỉ với khẩu súng lục giấu trong người cùng dăm nữ binh. Cả nhóm giả trang thành thôn nữ đi tìm việc làm thêm trong lúc giáp hạt. Họ dừng chân ở làng Thượng Triệt, một ngôi làng yên bình nổi tiếng với nghề làm gốm, cách huyện Thuận Thiên không xa.

Nam Sách là vùng đất mới sáp nhập vào Thiên Đức chưa được bao lâu, nên kinh tế nơi đây chưa thực sự phát triển; đường xá cũng chỉ mới bắt đầu được xây dựng, giao thương với các vùng khác còn hạn chế. Nghề làm gốm được coi là nghề chính của làng Thượng Triệt. Thiên Bình vốn chẳng biết gì về gốm, nhưng khi thấy một số bình gốm, đĩa, bát có hoa văn đẹp mắt, nàng đã mua mỗi thứ một chục đem về làm bát ăn hàng ngày.

Lâm Chí Hoà đến thăm cháu ngoại, vô tình thấy những bộ bát đĩa Thiên Bình đem về và tỏ ra vô cùng hứng thú. Ông dò hỏi nguồn gốc, Thiên Bình ỡm ờ đáp rằng không nhớ đã mua ở đâu. Lâm Chí Hoà bèn ngỏ ý muốn bao tiêu sản phẩm để bán sang Hoa quốc. Lâm Uyển Như, ngửi thấy mùi lợi nhuận, cũng muốn Ty Thương nghiệp đứng ra bao tiêu. Thiên Bình, cho rằng thứ mình đem về là đồ tốt, bèn giao kèo rằng Ty Thương nghiệp sẽ bao tiêu trong nước trước, còn việc trả lời Lâm Chí Hoà thì hẹn sau.

Chương lấy làm lạ nên hỏi nàng:

- Ông ngoại muốn bao tiêu, sao em lại không đồng ý?

- Nếu đồng ý, nhỡ đâu em bị thiệt thì sao? Em cần phải quay lại làng ấy để hỏi rõ hơn nguyện vọng của dân. Nếu đồ tốt thật, ông ngoại sẽ phái Lâm Minh Tự đến mua, đó là chuyện thuận mua vừa bán. Thương nhân sẽ tự tìm đến đặt hàng, càng nhiều người mua ắt giá sẽ càng cao, dân làng đó sẽ có lợi. Chẳng phải anh vẫn hay dùng chiêu đó sao?

- Hề hề hề! Quả thực là có việc ấy. Vậy mà Uyển Như dễ dàng đạt được lời đề nghị đó là cớ làm sao? Có phải vì là người trong nhà không?

- Ty Thương nghiệp là của Thiên Đức. Với lại, em nghĩ bát đĩa do làng Bạch Thổ làm ra đáp ứng nhu cầu thường nhật của dân chúng. Còn Thượng Triệt cũng có bát đĩa, nhưng em cảm thấy có gì đó khác lạ.

- Cao cấp hơn ư? Ý em là đồ thượng hạng sao?

- Em có biết gì về thứ đó đâu, chỉ là cảm nhận thôi. Nhưng nếu thương nhân Hoa quốc thích món đồ ấy, ắt hẳn thế gia Vạn Xuân cũng sẽ muốn sở hữu, khi đó chị Uyển Như mới có lợi.

Chương gật gù đồng tình. Anh cũng chẳng để tâm đến gốm sứ vì không mấy hiểu biết về lĩnh vực này. Tuy nhiên, việc Lâm Chí Hoà để tâm ắt hẳn chứng tỏ món đồ ấy sẽ sinh lợi.

- Bao giờ em sẽ đến Thượng Triệt?

- Em sẽ rủ chị Uyển Như đi cùng, vì em muốn làng ấy giàu lên.

Chương ngó trước nhìn sau, rồi thì thào nói:

- Em nên nhớ rằng em là Hoàng hậu, mà trong buôn bán, địa vị ảnh hưởng lớn lắm. Em phải tính toán sao cho dân làng ấy được lợi, ông cụ cũng được lợi, và Uyển Như cũng có lợi, như vậy mối làm ăn tự nhiên sẽ bền chặt. Thông qua đó, địa vị của em trong mắt mọi người cũng vì thế mà được nâng cao.

Thiên Bình nhăn nhó, cầm cái đĩa có hoa văn lên ngó nghiêng:

- Chẳng lẽ em chỉ vì vô tình mua thứ này về mà làng ấy lại phát tài ư? Chuyến đi này xem ra chẳng thu nhặt được gì cả.

- Điều ấy chứng tỏ những nhân sĩ mà chúng ta trọng dụng đang làm việc rất tốt. Nếu em giúp dân làng ấy phát tài, họ sẽ nhớ ơn em. Vả lại, trách nhiệm của em là phải giúp dân giàu nước mạnh, nên đừng có nhận lời cảm ơn.

- Nhưng thứ này có gì hay ho mà ông ngoại Thiên Kim lại xin về nhỉ? Đẹp thì có đẹp thật, nhưng... ông cụ giàu có mấy đời rồi, chẳng lẽ chưa từng thấy thứ tương tự bao giờ?

- Anh với em xuất thân từ nông dân, làm sao hiểu được người giàu nghĩ gì đâu. Việc ông cụ để tâm chứng tỏ món đồ ấy thực sự có giá trị.

Thiên Bình bán tín bán nghi, bèn rủ Uyển Như cùng đến làng Thượng Triệt. Uyển Như cũng không am hiểu về gốm, nhưng cô "theo đóm ăn tàn" vì cha cô hứng thú thì nhất định thứ bát đĩa này phải có giá trị.

Trong khi đó, Mạc Dật âm thầm chuyển lương thảo từ ba huyện Thiên Đức, Thừa Thiên và Thuận Thiên đến các kho bí mật tại Phượng Sơn theo chỉ thị của Chương, nhằm chuẩn bị cho kế hoạch tiến lên vùng Tây Bắc.

Toàn bộ nội dung này thuộc bản quyền của truyen.free, một nguồn sáng tạo không ngừng trên hành trình văn chương.