Hai bờ Thiên Đức tương đối tĩnh lặng trong lúc Nguyễn Quốc Khánh điều bộ binh về hướng Tây chờ thời cơ thuận lợi. Giữa tuần trăng sáng, Phan Văn Hầu phái hàng trăm quân sĩ trinh sát sang bờ sông thuộc huyện Siêu Loại. Một vài binh sĩ trinh sát do sơ suất, gây ra tiếng động dưới nước và đã không trở về.

Nguyễn Quốc Khánh và Phan Văn Hầu nhắm đến làng Nhạn, một ngôi làng mới thành lập được vài năm, cách bờ sông Thiên Đức khoảng một dặm. Làng Nhạn thuộc xã Lệ Chi, huyện Siêu Loại.

Một quân do thám bị bắt sống. Bỉnh Di khai thác tại chỗ, biết được tù binh nhận lệnh trinh sát làng Nhạn và khu vực lân cận. Bỉnh Di báo tin thu thập được cho Phạm Tu, Phạm Tu chỉ thị Bỉnh Di giả vờ sơ hở tạo cơ hội cho tù binh trốn thoát về bờ Bắc ngay trong đêm. Ba đêm sau đó, hàng chục quân trinh sát bò đến hào nước sát lũy tre làng Nhạn rồi âm thầm quay lại bờ sông. Sáng hôm sau, Bỉnh Di cho kiểm tra dấu vết và rất ngạc nhiên khi những kẻ trinh sát đã xóa dấu vết rất kỹ lưỡng.

Phạm Tu chắc chắn rằng Khánh và Hầu sẽ chiếm làng Nhạn làm chỗ đứng chân. Từ làng Nhạn, xuôi về Đông Nam sẽ đến bãi Yên Bình, rẽ sang Tây là hướng bờ sông Dâu, uy hiếp trại thủy binh cũ, nơi Yết Kiêu đang đóng quân.

Phạm Bỉnh Di huy động hơn một nghìn nhân công đào hầm chông và vót chông cắm trên các ruộng lúa ở cánh đồng phía Bắc làng Nhạn. Nắp hầm chông được đặt bằng phên tre đan mỏng, phủ đất rồi trồng lúa lại như cũ. Nếu quân Tam Ninh tấn công ban đêm sẽ rất khó nhận ra sự thay đổi. Đối với những lối mà quân trinh sát đã dò thám kỹ lưỡng, Bỉnh Di cho đào những hầm chông rộng hơn một trượng, sau đó cắt cử binh sĩ ngày đêm canh gác ở phía trước để quân trinh sát không thể mò vào được nữa.

Trên sông Nhật Đức, Nguyễn Quốc Khánh điều gần trăm thuyền nhẹ chở khoảng năm trăm binh sĩ được trang bị cung nỏ, gươm giáo, lặng lẽ xuôi dòng. Khánh không thể trang bị thuyền lớn bởi lẽ sông Thiên Đức chảy qua khu đầm lầy toàn bùn nhão, thuyền lớn rất dễ mắc cạn. Dù Khánh hành động kín đáo đến đâu chăng nữa, vẫn không lọt qua được con mắt theo dõi của anh em họ Vương ở Phượng Sơn. Vương Chí Linh báo tin về huyện Thuận Thiên, rằng quân Vũ Ninh có dấu hiệu tập trung quân ở bờ hữu ngạn sông Nhật Đức.

Thấy liên quân Tam Ninh thay đổi kế hoạch vì không thể vượt sông, Chương điều động Trung đoàn Kinh Môn của Đặng Sỹ Nghị về đóng quân gần bến Bình Than. Đồng thời, năm trăm quân bản bộ của Triệu Trung ở Tam Hưng cũng nhận lệnh đến đóng quân ở huyện Thuận Thiên từ ngày 15 tháng 2.

Chập tối ngày 19 tháng 2, trăng lên muộn. Toán thủy binh Vũ Ninh dùng thuyền nhỏ lặng lẽ rời bến tạm xuôi dòng Nhật Đức. Toán thủy binh đến ngã ba sông chạm trán mười thuyền Mông Đồng của Tiểu đoàn Thủy Kình Ngư ngược từ bến Bình Than chờ sẵn. Cuộc thủy chiến diễn ra dưới ánh trăng vừa nhú không ác liệt. Các thuyền Mông Đồng khai hỏa vài loạt hỏa hổ, cùng vài loạt súng đì đùng đã đẩy toán thủy binh trên những thuyền nhỏ phải lui về, khiến họ không thể tiến vào sông Thiên Đức. Những ngày sau đó, các thuyền Mông Đồng phòng thủ tại vị trí này mãi đến khi cuộc chiến thật sự kết thúc. Năm trăm binh sĩ của Triệu Trung đóng trại ven sông phối hợp với các thuyền Mông Đồng trong khoảng thời gian đó.

Cũng trong khoảng thời gian toán thủy binh Vũ Ninh chạm trán thủy quân Tiểu đoàn Kình Ngư, Phan Văn Hầu dùng trăm thuyền lớn nhỏ đồng loạt chở hơn bảy nghìn quân sĩ sang sông. Quân Thiên Đức phòng thủ trên bờ đê chỉ với hai ba trăm người đã chống cự yếu ớt rồi tan vỡ, bỏ chạy tán loạn xuống cánh đồng.

Nguyễn Quốc Khánh cũng phối hợp nhịp nhàng bằng cách cho quân thiết lập hai cầu phao lớn, một ở gần chợ Thổ Hà, một ở gần bến Huyết. Hai địa điểm cách nhau gần mười dặm đường. Liên quân Tam Ninh bắc được cầu phao đến giữa dòng thì trăng lên cao, thần công và pháo đá bên bờ Nam bấy giờ mới đồng loạt khai hỏa. Từ lúc đó cho đến sáng tinh mơ, liên quân Tam Ninh không thể vượt sông bằng cầu phao. Ngược lại, Khánh chịu thiệt hại hàng nghìn quân sĩ.

Phan Văn Hầu tập trung quân trên bờ đê, đem cả Cự thạch pháo, dàn ngang bờ đê để bắn xuống cánh đồng. Bộ binh, thủy binh do Phan Văn Hầu chỉ huy chia ba mũi tràn xuống cánh đồng, mũi chính diện nhắm thẳng làng Nhạn nhưng tiến quân chậm chạp vì trời còn tối.

Yết Kiêu dẫn đội chiến thuyền dự định tấn công Phan Văn Hầu khi quân địch đang đổ bộ nhưng một phần vì trời tối, một phần vì quân Tam Ninh dùng pháo bắn như mưa, buộc phải lùi về ngã ba sông cố thủ để đề phòng chiến thuyền của Phan Văn Hầu tràn qua.

Nguyễn Quốc Khánh một mặt cho quân bắc cầu phao; mặt khác, thấy Phan Văn Hầu đã đổ bộ thành công nên quá nửa đêm bèn đưa thêm hơn bốn nghìn quân sang bờ Siêu Loại.

Một mũi tiến quân của Phan Văn Hầu bị sụp hầm chông, thương vong gần hai trăm người. Hầu buộc phải cho mũi chính diện lùi lại, điều quân lên dò đường. Hai mũi tả hữu không gặp kháng cự nào đáng kể khi tiến quân, cắt cử binh sĩ tràn vào làng Nhạn nhưng không thấy bóng người nào, đến gà vịt cũng không có một con.

Phan Văn Hầu hay tin, bán tín bán nghi, cho rằng quân Thiên Đức có mưu kế, nếu đóng quân trong làng chẳng khác nào tự nộp mình làm mồi cho Cự thạch pháo của Thiên Đức. Bèn cho quân tản ra thành các đội chừng năm trăm người trú đóng quanh làng chờ trời sáng.

Khi tiếng trống canh Năm vừa điểm, Phan Văn Hầu nghe tiếng súng đì đùng bên cánh hữu. Tiếng súng rộ lên mỗi lúc một lớn. Quân sĩ báo về, ba đội binh đang tìm vị trí trú quân đã chạm trán quân Thiên Đức phục sẵn bất ngờ đổ ra.

Tiếng súng rộ lên chừng một khắc rồi thưa dần. Hầu buộc phải cho quân bên hữu lui về gần làng Nhạn chờ trời sáng.

Trời tờ mờ sáng, quân do Khánh phái sang cũng vừa lên hết bờ đê thì bên cánh hữu lại rộ tiếng súng thêm một lần nữa. Quân sĩ nháo nhác chạy về báo với Hầu rằng, quân Thiên Đức dàn hàng ngang dồn ép các đội bên hữu. Quân không chống nổi phải bỏ chạy về nhập với mũi chính diện đang đóng giữa cánh đồng. Phan Văn Hầu cho khiêng Cự thạch pháo từ trên đê xuống cánh đồng, dội đá như mưa về phía Đông Nam.

Mặt trời lên cao, Phan Văn Hầu phát hiện hướng chính Đông thấp thoáng bóng dáng một đội nữ binh hàng nghìn người. Phía Đông Nam có một đội binh đông không kém. Hầu quan sát tình hình, giao gần ba nghìn quân cho bộ tướng Bạch Cước tấn công đội nữ binh. Bạch Cước dẫn binh về hướng ấy, đi được một quãng phải tháo chạy ngược về sau khi thần công và hỏa pháo liên hoàn bắn đến như mưa.

Bấy giờ dưới sông, Yết Kiêu dẫn chiến thuyền Mông Đồng, Xa Hải và hơn chục Hỏa thuyền, bất chấp Cự thạch pháo bắn từ bờ Bắc, tấn công trực diện đoàn thuyền của Phan Văn Hầu vừa mới đổ quân xong. Yết Kiêu dùng hỏa lực mạnh, bắn cấp tập, dội lửa trùm lên đoàn thuyền của Phan Văn Hầu.

Các thuyền Mông Đồng, Hỏa thuyền áp sát chiến thuyền quân Tam Đái, bởi vậy pháo binh bên bờ Vũ Ninh không dám bắn. Phan Văn Hầu quay pháo trên bờ đê bắn xuống được vài loạt cũng phải ngừng lại vì sợ gây thương vong cho quân mình. Quân Tam Đái lên bờ, giờ lại phải nhảy xuống thuyền nhưng chẳng thể chống lại hỏa lực tầm gần với uy lực khủng khiếp của thần công, hỏa pháo liên hoàn và hỏa hổ.

Trong hơn nửa canh giờ, gần năm chục chiến thuyền của Phan Văn Hầu bốc cháy ngùn ngụt trên sông. Liên quân Tam Ninh có ý tử chiến, muốn tràn sang các thuyền Mông Đồng, thì Yết Kiêu rút quân.

Yết Kiêu mất tám thuyền Mông Đồng, hư hỏng nặng mười bốn chiếc khác, các thuyền Xa Hải hư hại nhẹ.

Trong lúc Yết Kiêu quần chiến dưới sông, Tiểu đoàn Thần Vũ và Thiên Kim với hai mươi khẩu thần công yểm trợ, liên tục dồn ép hữu quân của Phan Văn Hầu. Dưới sông giao tranh ác liệt nhằm chặn đường rút, phía Đông và Đông Nam súng pháo bắn như mưa khiến liên quân Tam Ninh không thể tiếp cận.

Liên quân Tam Ninh chỉ còn lại phía Tây và Tây Nam, muốn tiến về hướng ấy hòng thọc sâu vào đất Siêu Loại, sau đó tản ra đánh vào Tiểu đoàn Thiên Đức và Tam Vạn. Tuy nhiên, quân dự bị của Thiên Đức từ huyện Thừa Thiên kéo sang ngày một đông, có cả Trung đoàn Kinh Môn, phòng thủ rất chắc chắn khiến Hầu không thể tiến quân được.

Chiều muộn, quân Thiên Đức bắt đầu phản công mạnh từ cả ba hướng Tây Nam, Đông Nam và Đông. Cự thạch pháo hai bên đấu với nhau nhưng thần công dội không ngừng trong nửa canh giờ vào trận địa pháo của Phan Văn Hầu dưới cánh đồng và cả trên bờ đê khiến Hầu thất thế.

Quân sĩ Thiên Đức ở hướng Tây Nam đẩy hai xe kỳ lạ xông vào liên quân Tam Ninh. Vũ khí lạ khai hỏa, dù tầm bắn chỉ năm trượng cũng khiến bộ binh Tam Ninh vứt giáo khiên mà bỏ chạy hết về phía sau.

Binh lực hai bên dần thay đổi.

Các đội quân lớn nhỏ của Thiên Đức thực hiện xa luân chiến đến mãi nửa đêm buộc liên quân phải dồn hết về phía bờ đê. Liên quân Tam Ninh bấy giờ đã quá mệt mỏi sau một ngày đêm chiến đấu liên tục nên đã có phần rệu rã.

Bấy giờ, vị trí cao lại gây bất lợi cho Phan Văn Hầu khi những khẩu thần công với tầm bắn xa cả dặm gây kinh hãi cho ba quân dưới trướng của ông. Thua thiệt về hỏa khí, đối phương lại đem thêm quân tiếp ứng. Hầu chẳng còn cách nào khác, đành hạ lệnh rút quân vào canh Tư vì e rằng trời sáng rõ sẽ còn nguy khốn hơn nữa.

Yết Kiêu có thêm quân và thuyền từ Luy L��u tiếp ứng, dẫn gần sáu chục thuyền Mông Đồng và Xa Hải xông ra đánh. Các thuyền Mông Đồng dùng hỏa công cận chiến trong khi các thuyền Xa Hải vừa yểm trợ vừa phản pháo sang bờ Bắc.

Trận chiến dưới trăng khuya diễn ra khá khốc liệt, lửa cháy đỏ rực một khúc sông Thiên Đức. Tiếng súng pháo hòa lẫn tiếng kêu la thất thanh, hò hét vang vọng khắp một khúc sông mãi đến gần sáng Yết Kiêu thu quân về trại sau khi chìm mười bốn thuyền Mông Đồng và hai thuyền Xa Hải.

Phan Văn Hầu thua to, toàn bộ chiến thuyền không còn chiếc nào. Thủy quân theo Phan Văn Hầu chỉ còn chừng hai phần.

Trưa hôm sau, Yết Kiêu đem hết các thuyền Mông Đồng ở bến Luy Lâu cùng các thuyền Xa Hải dồn toàn lực đánh chìm số chiến thuyền còn lại của Phan Văn Hầu trong gần một canh giờ. Tiểu đoàn Thiên Đức và Tam Vạn thừa cơ đổ bộ lên bờ truy kích liên quân Tam Ninh vào sâu trong đất Vũ Ninh hơn ba dặm, và chỉ lui về phía bờ sông khi Nguyễn Quốc Khánh cử kỵ binh với ý định chặn hậu.

Phan Văn Hầu thua to, toàn bộ chiến thuyền không còn chiếc nào. Thủy quân theo Phan Văn Hầu chỉ còn chừng hai phần.

Quân Thiên Đức đóng trại ngay bờ sông, thiết lập vị trí đứng chân, đưa pháo các loại cùng hơn hai mươi khẩu thần công lên bờ trấn giữ. Phạm Tu đưa sang bờ Bắc ba nghìn bộ binh hỗn hợp đóng quân trong tầm bắn của thần công, mà không bao giờ rút về nữa.

Thủy quân Yết Kiêu thiệt hại quá nửa, ban đầu xung trận có bảy trăm người, sau trận chỉ còn hơn ba trăm, kể cả quân bổ sung hai lượt. Binh sĩ trên các thuyền Xa Hải bị thương chứ thiệt mạng chỉ hơn chục người vì đạn đá. Các thuyền Mông Đồng chỉ còn hơn ba mươi chiếc lành lặn.

Yết Kiêu quyết đánh một trận sinh tử, tiệt nọc thủy quân đối phương nhưng cũng hao tổn không ít.

Những khẩu thần công bị chìm sau đó đều được vớt lên đủ cả.

Nội dung biên tập này thuộc sở hữu độc quyền của truyen.free.