Từng nét bút lông của Tạ Trần lướt trên giấy, uyển chuyển mà kiên định. Hắn viết về sự nguy hiểm của giáo điều, về giá trị của sự khác biệt, và về trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc tự thấu hiểu và sống đúng với nhân tính của mình, thay vì mù quáng tuân theo một ‘chân lý’ bị áp đặt từ bên ngoài.

“Nhân Đạo không thể bị bảo vệ bằng xiềng xích,” hắn viết, từng chữ từng chữ như khắc sâu vào tâm trí. “Nó chỉ có thể tồn tại khi được tự do đón nhận và thấu hiểu. Ánh sáng chỉ có ý nghĩa khi có bóng tối để soi rọi, và chân lý chỉ có giá trị khi được tự do tranh biện và khám phá.” Hắn lý giải rằng, sự độc tôn tư tưởng là khởi nguồn của mọi sự tàn ác, bởi nó triệt tiêu khả năng suy nghĩ độc lập, biến con người thành những cỗ máy tuân phục. “Giá trị của một cá nhân không nằm ở việc họ tuân thủ bao nhiêu quy tắc, mà ở việc họ sống thật với bản thân, cống hiến bằng chính khả năng và tâm hồn độc đáo của mình.”

Hắn viết về lòng bao dung, về sự chấp nhận những khác biệt, về việc Nhân Đạo không phải là một con đường duy nhất, mà là vô vàn con đường, mỗi người tự bước đi trên con đường của chính mình, miễn sao không làm tổn hại đến người khác. Hắn nhấn mạnh rằng, sự phát triển của nhân gian không thể đến từ sự đồng hóa, mà phải đến từ sự giao thoa của muôn vàn tư tưởng, muôn vàn kỹ năng, muôn vàn ước mơ. Những người thợ mộc như Tôn Đại Thúc, những thương nhân như Đỗ Phong, những người nông dân, những nghệ nhân… mỗi người đều là một trụ cột, một mắt xích không thể thiếu trong xã hội mới. Giá trị của họ không cần phải được “bảo vệ” bằng cách áp đặt, mà cần được tôn trọng và khích lệ để tự do phát triển.

Bút lông của Tạ Trần dừng lại, mực vẫn còn ướt trên giấy. Hắn nhìn những dòng chữ mình vừa viết, một nụ cười nhẹ ẩn hiện trên môi. Đây không phải là một chiếu chỉ, không phải là một mệnh lệnh. Đây là một lời nhắc nhở, một hạt giống tư tưởng khác, được gieo vào dòng chảy nhân quả. Hắn tin rằng, sức mạnh của chân lý, khi được trình bày một cách rõ ràng và thấu đáo, cuối cùng sẽ chiến thắng mọi giáo điều.

Hắn khẽ vuốt ve Nhân Quả Luân Bàn vô hình trong tâm thức. Hắn không thể kiểm soát cách người khác hiểu hay biến tướng Nhân Đạo, nhưng hắn có thể tiếp tục gieo mầm những hạt giống của sự thật, của sự thấu hiểu. Trách nhiệm của hắn không phải là ban phát một chân lý tuyệt đối, mà là gợi mở con đường, là gieo những hạt giống của sự suy tư, để nhân gian tự mình lớn lên, tự mình kiến tạo một kỷ nguyên mới, nơi giá trị con người được định nghĩa lại bằng chính những gì họ cống hiến, bằng chính nhân tính mà họ giữ gìn. Và như vậy, hắn, một phàm nhân, vẫn tiếp tục con đường ‘vô vi’ của mình, lặng lẽ định hình vận mệnh của cả một kỷ nguyên.

***

Mấy ngày sau, những trang viết tay của Tạ Trần, dù không được in ấn rầm rộ hay ban bố như một chiếu chỉ, vẫn theo chân những thư sinh hiếu học, những thương nhân buôn bán, và cả những lữ khách lang bạt mà lan truyền khắp các thị trấn, thôn làng. Giữa một kỷ nguyên mà tri thức và tư tưởng đã trở thành một dạng quyền lực mới, những lời "giải thích" từ một thư sinh ẩn dật tại Thị Trấn An Bình lại có sức ảnh hưởng không ngờ. Chúng không phải là mệnh lệnh, nhưng lại là những câu hỏi, những lý lẽ sắc bén đánh thẳng vào tâm trí, khiến người ta không thể không suy ngẫm.

Chiêu muộn, nắng đã dịu, gió từ sông thổi vào Quán Trà Vọng Giang mang theo hơi nước mát lành và mùi hương của hoa cỏ ven bờ. Những tia nắng vàng nhạt xiên qua những khe hở của kiến trúc gỗ đơn giản, vẽ nên những vệt sáng lấp lánh trên nền nhà. Quán trà hôm nay nhộn nhịp hơn thường lệ, không khí không còn vẻ yên bình, thư thái mà thay vào đó là sự căng thẳng, rộn rã của những cuộc tranh luận không ngừng. Tiếng nước sông chảy róc rách, tiếng chim hót líu lo từ những tán cây cổ thụ ven bờ dường như bị nuốt chửng bởi những âm thanh của con người.

Tạ Trần vẫn ngồi ở góc quen thuộc của mình, một vị trí khuất nhưng lại có thể bao quát toàn bộ quán. Hắn vẫn giữ vẻ thư sinh gầy gò, làn da trắng nhợt, mái tóc đen dài buộc gọn gàng bằng dải lụa đơn giản, khoác trên mình bộ áo vải bố cũ kỹ, màu sắc nhã nhặn. Đôi mắt sâu thẳm của hắn lướt qua trang sách cũ kỹ đang mở trên tay, nhưng thính giác lại dồn hết vào cuộc tranh luận đang diễn ra ở bàn gần đó. Tiếng chén trà va chạm lách cách, tiếng thở dài, tiếng hít hà của những người đang căng thẳng lắng nghe xen lẫn vào nhau, tạo thành một bản hòa tấu hỗn loạn.

Tại trung tâm của sự ồn ào ấy là hai con người với khí chất hoàn toàn đối lập. Một bên là Học Giả Lý Minh, một thư sinh tuổi trung niên với trang phục chỉnh tề, dường như không một nếp nhăn. Ánh mắt ông sắc sảo, cương nghị, toát lên vẻ nhiệt huyết và kiên định đến mức có phần cứng nhắc. Ông đặt quyển sách cũ nát trong tay xuống bàn, đập nhẹ một cái, giọng nói vang dội, hùng hồn bảo vệ quan điểm 'cộng đồng là trên hết', những lời lẽ như mũi tên nhọn chĩa thẳng vào "chương mới" của Tạ Trần.

“Nhân Đạo là đạo của con người. Con người sống là phải vì bách tính, vì xã tắc! Nếu mỗi cá nhân chỉ lo cho riêng mình, xã hội này sẽ đi về đâu?” Lý Minh rướn người về phía trước, ánh mắt quét qua những người xung quanh, chất vấn. “Lời tiên sinh Tạ Trần lẽ nào lại quên đi đại nghĩa? Chẳng lẽ những gì hắn viết chỉ để khuyến khích sự ích kỷ, sự vô trách nhiệm của mỗi cá nhân sao? Khi Thiên Đạo còn, chúng ta có quy tắc. Giờ Thiên Đạo suy kiệt, chẳng lẽ Nhân Đạo lại trở thành cái cớ để mỗi người mặc sức làm theo ý mình, coi thường lợi ích chung sao? Đó không phải là Nhân Đạo, đó là loạn lạc!” Ông nói, giọng điệu đầy vẻ phẫn nộ, tựa như đang đứng trên giảng đường truyền đạt chân lý.

Đối diện với ông là Nữ Học Giả Lan Hương, một phụ nữ trẻ tuổi, vẻ ngoài thanh tú, ăn vận giản dị nhưng khí chất lại bất phàm, tựa như một đóa lan đang nở rộ giữa chốn trần tục. Ánh mắt nàng thông tuệ, bình tĩnh nhưng cũng đầy đam mê, không hề nao núng trước sự gay gắt của Lý Minh. Nàng khẽ mỉm cười, một nụ cười thanh lịch nhưng lại ẩn chứa sự sắc bén của lý trí.

“Nhưng nếu cộng đồng nghiền nát cá nhân, thì cá nhân lấy đâu ra sức mạnh để cống hiến?” Lan Hương nhẹ nhàng phản bác, giọng nói trong trẻo nhưng đầy sức thuyết phục, tựa như tiếng suối chảy giữa rừng thẳm. “Sự gò bó chỉ tạo ra sự mục ruỗng. Chân lý mới của tiên sinh Tạ Trần đã làm rõ điều đó, rằng sự tự do của mỗi người mới là nền tảng của một xã hội thịnh vượng! Một cây cổ thụ không thể vươn cao nếu rễ của nó bị trói buộc. Một dòng sông không thể chảy mạnh nếu bị chặn đứng mọi dòng chảy nhỏ.” Nàng khẽ lắc đầu, mái tóc đen mượt khẽ lay động. “Tiên sinh Lý Minh, ngài quên rằng, cộng đồng được tạo nên từ những cá nhân. Nếu những cá nhân ấy bị hạn chế, bị áp đặt, bị tước đi quyền tự do suy nghĩ và hành động, thì cộng đồng đó sẽ chỉ là một tập hợp những linh hồn rỗng tuếch, những cỗ máy vô tri, chứ không phải là một xã hội sống động, đầy sức sáng tạo.”

Lão Quán Chủ, với dáng người trung bình, râu tóc đã điểm bạc, vẻ mặt phúc hậu thường ngày giờ đây lại đầy vẻ lo lắng. Ông đứng cạnh bàn, trên tay là chén trà nghi ngút khói, đôi mắt tinh tường nhìn rõ sự đời nhưng không phán xét. Ông cố gắng hòa giải, nhưng lời nói của ông dường như không thể chen vào giữa dòng chảy hùng biện của hai học giả.

Thương Nhân Đỗ Phong, một khách quen của quán trà và cũng là người từng mua sách từ Tạ Trần, đứng bên cạnh Lão Quán Chủ, vẻ mặt mệt mỏi, hoang mang. Ông đã trải qua sự cứng nhắc của "Người Bảo Vệ Nhân Đạo" và giờ đây lại đối mặt với một cuộc tranh cãi triết lý mới, càng khiến ông thêm bối rối. Ông thở dài, nhấp một ngụm trà, cảm thấy vị đắng chát lan tỏa trong khoang miệng.

“Hai vị nói đều có lý, nhưng rốt cuộc thì đâu mới là đường đúng?” Đỗ Phong lẩm bẩm, giọng nói nhỏ nhẹ, đầy vẻ bất lực. “Lời tiên sinh Tạ Trần khiến người ta khó hiểu quá... Một mặt thì nói phải giữ gìn nhân tính, không được độc đoán. Mặt khác lại nói phải sống thật với bản thân, cống hiến bằng chính khả năng độc đáo. Vậy rốt cuộc, chúng ta nên ưu tiên điều gì đây? Làm sao để không bị lạc lối giữa những lời lẽ sâu xa đó?”

Lý Minh lại đập bàn, một tiếng "bốp" khô khốc vang lên. “Đó là vì ngươi chưa thấu hiểu đại nghĩa! Lợi ích của một cá nhân, nếu không đặt trong khuôn khổ của cộng đồng, sẽ chỉ dẫn đến sự hỗn loạn. Chân lý của Nhân Đạo phải là sự hy sinh cái tôi nhỏ bé vì cái tôi vĩ đại hơn của toàn xã hội!”

Lan Hương khẽ cười khẩy, ánh mắt lộ vẻ xem thường. “Hy sinh sao? Ngài Lý Minh, ngài có bao giờ nghĩ rằng, sự “hy sinh” mù quáng đó chính là khởi nguồn của sự “mất người” mà Thiên Đạo suy kiệt đã từng gây ra? Khi con người không còn là chính mình, họ sẽ cống hiến bằng điều gì? Bằng một linh hồn rỗng tuếch chăng? Chân lý của tiên sinh Tạ Trần không phải là khuyến khích ích kỷ, mà là khuyến khích mỗi người tự tìm thấy giá trị của mình, tự do phát triển để rồi cống hiến một cách tự nguyện, một cách trọn vẹn nhất!”

Lão Quán Chủ nhìn Tạ Trần ở góc quán, ánh mắt cầu cứu. Tạ Trần vẫn trầm tĩnh nhấp trà, vẻ mặt không biểu lộ cảm xúc gì rõ rệt. Đôi mắt hắn lướt qua từng người, ghi nhớ từng lời nói, từng biểu cảm, từng luồng nhân quả đang quấn quýt trong không khí quán trà. Hắn hiểu rằng, đây chính là những gợn sóng mà hạt giống tư tưởng hắn gieo đã tạo ra. Chúng không phải là sự hỗn loạn, mà là những cuộc đối thoại cần thiết để nhân gian tự mình kiến tạo nên một nền móng vững chắc cho kỷ nguyên mới. Đây chính là sự phức tạp của việc xây dựng một xã hội mới dựa trên 'Nhân Đạo', không chỉ dừng lại ở việc chống lại các thế lực cũ, mà còn phải đối mặt với những thách thức sâu sắc hơn từ chính bản tính con người và cách họ diễn giải các nguyên tắc cốt lõi.

Hắn khẽ thở dài trong lòng. Con đường của Nhân Đạo, rốt cuộc, là một hành trình không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và nhân tính con người vẫn là một mê cung đầy rắc rối.

***

Đêm đã khuya, ánh trăng vằng vặc treo trên nền trời trong vắt, soi sáng con đường lát đá dẫn vào Thị Trấn An Bình. Tiếng gió xào xạc thổi qua những tán cây cổ thụ ven đường, mang theo chút hơi lạnh của đêm. Sau cuộc tranh luận không hồi kết ở quán trà, Thương Nhân Đỗ Phong cảm thấy đầu óc mình như bị vò nát bởi những triết lý đối lập. Nỗi lo lắng và sự hoang mang trong lòng ông càng lớn hơn. Ông không thể ngủ yên, và cuối cùng, ông quyết định tìm đến nơi duy nhất có thể cho ông lời giải đáp: quán sách nhỏ của Tạ Trần.

Quán sách giờ đây chìm trong sự yên tĩnh, chỉ có tiếng gió khẽ lùa qua khung cửa sổ và tiếng lật sách nhẹ nhàng từ góc phòng. Mùi giấy cũ, mực, gỗ và đôi khi là mùi hương trầm nhẹ nhàng phảng phất trong không khí, tạo nên một bầu không khí thanh bình, tập trung. Tiểu An, với thân hình gầy gò và đôi mắt thông minh, vẫn đang chăm chú chép sách dưới ánh đèn dầu mờ ảo. Cậu bé là một hình ảnh sống động của sự hiếu học, sự khao khát tri thức trong kỷ nguyên mới.

Tạ Trần ngồi sau quầy, vẫn với bộ áo vải bố cũ kỹ, khuôn mặt thanh tú và đôi mắt sâu thẳm ánh lên vẻ tỉnh táo, suy tư. Hắn đang lật giở một cuốn Cổ Thư 'Vô Vi Chi Đạo', dường như đang tìm kiếm điều gì đó. Khi Đỗ Phong bước vào, tiếng chuông gió ở cửa khẽ rung, phá vỡ sự im lặng.

“Tiên sinh Tạ Trần,” Đỗ Phong khẽ gọi, giọng nói vẫn còn mang theo sự mệt mỏi và chút rụt rè. “Xin lỗi đã quấy rầy người vào giờ này.”

Tạ Trần khẽ ngẩng đầu, đôi mắt hắn nhìn Đỗ Phong, không có vẻ gì là phiền lòng. “Đỗ Phong huynh, đêm khuya còn đến đây, hẳn là có điều muốn hỏi?” Hắn nhẹ nhàng khép cuốn sách lại, đặt sang một bên.

Đỗ Phong bước lại gần, vẻ mặt đầy vẻ cầu thị. “Tiên sinh, những lời người viết đã khiến cho bao người phải suy ngẫm, nhưng cũng gây ra không ít hoang mang. Cuộc tranh luận ở quán trà hôm nay… đã khiến tâm trí ta rối bời. Phải chăng, Nhân Đạo cuối cùng cũng phải chọn một bên, hoặc cá nhân, hoặc cộng đồng?” Ông hỏi, giọng nói nặng trĩu. “Một mặt, chúng ta cần sự tự do để phát triển, để cống hiến những điều độc đáo. Mặt khác, nếu quá đề cao cá nhân, chẳng phải sẽ lại rơi vào cảnh mạnh ai nấy sống, xã hội tan rã sao? Cái giáo điều của ‘Người Bảo Vệ Nhân Đạo’ thì quá cứng nhắc, nhưng sự tự do vô bờ bến mà ngài Lan Hương đề cập, liệu có dẫn đến hỗn loạn?”

Tạ Trần nhẹ nhàng rót một chén trà nóng, đặt trước mặt Đỗ Phong. Hơi ấm của chén trà tỏa ra, xua đi phần nào cái lạnh của đêm. “Đỗ Phong huynh, chén trà này, ngươi thấy nó có nóng không?”

Đỗ Phong cầm chén trà lên, hơi ngạc nhiên trước câu hỏi. “Nóng, tiên sinh.”

“Vậy ngươi có buông tay không?” Tạ Trần hỏi tiếp.

“Không, ta sẽ đợi nó nguội bớt, hoặc nhấp từng ngụm nhỏ,” Đỗ Phong đáp, dù vẫn chưa hiểu ý Tạ Trần.

Tạ Trần khẽ gật đầu. “Đạo lý vốn không chọn lựa, mà là dung hợp. Ngươi thấy một dòng sông, nó chảy xuôi theo ý mình, nhưng cũng tưới mát vạn vật, nuôi dưỡng sự sống đôi bờ. Ngươi thấy một cây cổ thụ, nó vươn cao đón nắng, hấp thụ tinh hoa đất trời, nhưng cũng che chở chim muông, là nơi trú ngụ cho muôn loài. Sông không vì tưới mát mà ngừng chảy, cây không vì che chở mà ngừng vươn. Cái mà họ đang tranh cãi, không phải là sự lựa chọn, mà là sự hiểu biết về ranh giới vô hình đó. Ranh giới giữa cái ‘ta’ và cái ‘chúng ta’.”

Tiểu An, nghe thấy cuộc nói chuyện, cũng ngẩng đầu lên, đôi mắt thông minh lấp lánh. “Vậy thì, cá nhân và cộng đồng... không phải là đối lập sao, tiên sinh? Con vẫn thấy khó hiểu. Con người ta, ai cũng có suy nghĩ riêng, ai cũng muốn làm điều mình thích. Nhưng nếu ai cũng làm theo ý mình mà không quan tâm người khác, thì chẳng phải sẽ tranh giành, xung đột sao?”

Tạ Trần nhìn Tiểu An, rồi lại nhìn Đỗ Phong, một nụ cười nhẹ ẩn hiện trên môi. “Sự đối lập, Tiểu An, thường nằm trong nhận thức hạn hẹp của con người. Ta gọi nó là ‘chấp niệm đối lập’. Khi Thiên Đạo còn, con người chấp niệm vào con đường thành tiên, vào sức mạnh tối thượng. Giờ đây, khi Thiên Đạo sụp đổ, họ lại dễ dàng chấp niệm vào một dạng ‘chân lý’ mới, một sự lựa chọn giữa hai thái cực, thay vì tìm kiếm sự dung hòa.”

Hắn khẽ đưa tay, chỉ ra ngoài cửa sổ, nơi ánh trăng đang chiếu rọi vạn vật. “Trăng có thể chiếu sáng, nhưng cũng cần bóng đêm để hiện hữu. Đêm không phải là kẻ thù của ngày, mà là một phần tất yếu của chu trình vũ trụ. Tương tự, cá nhân không phải là kẻ thù của cộng đồng, mà là nền tảng, là sức sống của cộng đồng. Và cộng đồng, ngược lại, là môi trường để cá nhân phát triển, để những cống hiến cá nhân có ý nghĩa.”

“Cái khó không phải là chọn một bên, mà là thấu hiểu rằng cả hai đều không thể thiếu. Một xã hội chỉ có cá nhân mạnh mẽ mà không có sự gắn kết sẽ tan rã. Một xã hội chỉ có cộng đồng mà không có sự tự do cá nhân sẽ khô héo, mất đi sức sống, và cuối cùng cũng sẽ mục ruỗng, như cái cách ‘Người Bảo Vệ Nhân Đạo’ đã biến Nhân Đạo thành giáo điều vậy.”

Tạ Trần ngừng lại một chút, để những lời của mình thấm vào tâm trí của Đỗ Phong và Tiểu An. Hắn tiếp tục, giọng nói trầm ấm, đầy triết lý. “Giá trị thực sự của Nhân Đạo không nằm ở việc thiết lập những quy tắc cứng nhắc, mà ở việc khơi gợi ý thức tự giác, trách nhiệm và lòng bao dung trong mỗi người. Để mỗi cá nhân hiểu rằng, sự phát triển của bản thân không chỉ mang lại lợi ích cho riêng mình, mà còn là một phần đóng góp vào sự phồn vinh chung. Và ngược lại, cộng đồng có trách nhiệm tạo điều kiện để mỗi cá nhân có thể phát huy tối đa tiềm năng của mình, không bị gò bó hay áp đặt.”

“Vậy làm thế nào để đạt được sự cân bằng đó, tiên sinh?” Đỗ Phong hỏi, ánh mắt lóe lên tia sáng hy vọng.

Tạ Trần nhìn vào chén trà, thấy hình ảnh phản chiếu của ánh trăng. “Bằng sự thấu hiểu. Bằng sự học hỏi không ngừng. Bằng việc không ngừng đặt câu hỏi và tự mình tìm kiếm câu trả lời. Những tranh luận như hôm nay, dù có vẻ hỗn loạn, nhưng lại là những cuộc đối thoại cần thiết để nhân gian tự mình lớn lên. Những hạt giống của sự suy tư đã được gieo. Giờ đây, chúng ta cần kiên nhẫn chờ đợi chúng nảy mầm, đâm chồi, và tự tìm ra con đường của riêng mình.”

Hắn khẽ vuốt ve cuốn 'Nhân Quả Luân Bàn' vô hình trong tâm thức. Triết lý 'Nhân Đạo' sẽ không ngừng được kiểm nghiệm và 'làm rõ' qua từng giai đoạn phát triển của kỷ nguyên mới, đòi hỏi sự kiên nhẫn và trí tuệ không ngừng từ Tạ Trần. Anh không phải là người ban phát chân lý cuối cùng, mà là một người thầy không ngừng học hỏi và thích nghi, một người gieo hạt giống của sự thấu hiểu. Những tranh luận về cá nhân và cộng đồng như thế này có thể dẫn đến những hình thái xã hội mới, hoặc những xung đột cụ thể trong tương lai, khi các nhóm người khác nhau cố gắng định hình 'Nhân Đạo' theo cách riêng của họ.

Tạ Trần tin rằng, cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và con đường của nhân loại chỉ mới bắt đầu. Sự cân bằng giữa cá nhân và cộng đồng, giữa tự do và trách nhiệm, không phải là một đích đến, mà là một hành trình vĩnh cửu.

Đỗ Phong nhìn Tạ Trần, rồi lại nhìn chén trà trên tay. Ông cảm thấy một sự nhẹ nhõm lan tỏa trong lòng, dù vẫn còn nhiều điều chưa thể hiểu thấu. Ông biết rằng, Tạ Trần không ban cho ông một câu trả lời duy nhất, mà là một phương pháp để tự mình tìm kiếm. Tiểu An cũng gật gù, ánh mắt vẫn còn chút suy tư, nhưng đã bớt đi vẻ hoang mang. Cậu bé hiểu rằng, con đường phía trước còn rất dài, và những điều tiên sinh Tạ Trần dạy không phải là những bài học khô khan, mà là những lời gợi mở để khám phá một thế giới nội tâm rộng lớn.

Tạ Trần chỉ khẽ mỉm cười, ánh mắt hắn lại quay về trang sách cũ, nhưng tâm trí hắn vẫn dõi theo dòng chảy nhân quả đang hình thành, từng bước định hình kỷ nguyên mới của nhân gian.

Truyện nguyên tác của Long thiếu, được công bố độc quyền tại truyen.free.