Màn đêm buông xuống, nuốt chửng những tia sáng cuối cùng của hoàng hôn, nhưng không thể dập tắt tia hy vọng vừa được thắp lên trong lòng Lão Khách Buôn và Giang Hồ Lãng Tử. Những hạt giống ‘Nhân Đạo’ đã được gieo rắc, không chỉ trên những trang sách, mà còn trong những cuộc trò chuyện ven đường, trong những ánh mắt tò mò, trong những tâm hồn đang tìm kiếm một lối đi giữa kỷ nguyên hỗn loạn. Họ tin rằng, con đường của phàm nhân, con đường của nhân gian, sẽ tự mình kiến tạo vận mệnh, không cần đến tiên thần. Thế nhưng, đời người vốn vô thường, nhân tâm lại càng khó lường. Một hạt giống dù thuần khiết đến mấy, khi rơi vào những mảnh đất khác nhau, được nuôi dưỡng bởi những tư tưởng khác nhau, liệu có thể giữ trọn vẹn hình hài ban sơ?

***

Thôn Vân Sơn, một ngôi làng nhỏ bé nép mình dưới chân dãy núi Lạc Hà, vốn dĩ luôn chìm đắm trong sự yên bình đến mức tẻ nhạt. Những ngôi nhà gỗ và đá nhỏ xếp cạnh nhau trên những con đường đất quanh co, bao quanh bởi những thửa ruộng lúa xanh rì và một con suối nhỏ róc rách chảy qua, mang theo hơi thở mát lành của núi rừng. Buổi sáng muộn, khi vầng dương đã vươn lên cao, rải những tia nắng dịu nhẹ xuyên qua tán cây cổ thụ, đậu lại trên mái ngói rêu phong và những gương mặt chất phác của dân làng. Tiếng chim hót líu lo, tiếng suối chảy thì thầm, tiếng gà gáy cục tác và tiếng trẻ con nô đùa rộn rã, tất cả hòa quyện thành một bản hòa ca giản dị của cuộc sống. Mùi đất ẩm, mùi cỏ dại và mùi khói bếp vương vấn trong không khí trong lành, tạo nên một bức tranh thanh tĩnh, gần gũi với thiên nhiên.

Tại sân đình của thôn, nơi cây đa cổ thụ vươn mình che bóng mát, Lão Khách Buôn đang ngồi giữa vòng vây của vài chục dân làng hiếu kỳ. Vẻ mặt ông ta hớn hở, những nếp nhăn nơi khóe mắt giãn ra khi ông hồ hởi kể về Thị Trấn An Bình, về Tạ Trần tiên sinh và những triết lý trong ‘Nhân Đạo Cương Yếu’. Bộ y phục sang trọng, có phần hơi lỗi thời của ông ta dường như không mấy ăn nhập với cảnh quan mộc mạc nơi đây, nhưng cái thần thái khôn ngoan, từng trải lại khiến dân làng dễ dàng tin tưởng. Ông miêu tả một thế giới nơi con người không cần dựa dẫm vào linh khí hay phép thuật, mà vẫn có thể kiến tạo nên những điều phi thường bằng chính trí tuệ và sự kiên trì của mình.

“...Không cần tu tiên, không cần linh khí, chỉ cần con người hiểu và sống đúng với bản chất của mình, là đã có thể kiến tạo một thế giới tốt đẹp! Đó là ‘Nhân Đạo’!” Lão Khách Buôn nâng cao giọng, hai tay khoa chân múa tay, cố gắng truyền tải trọn vẹn sự nhiệt huyết mà ông đã cảm nhận được từ Thị Trấn An Bình. Ông kể về những người thợ gốm, những người nông dân, những người thợ thủ công đã tìm thấy niềm vui và ý nghĩa trong công việc bình thường của họ, không còn bị ám ảnh bởi việc thành tiên hay truy cầu sức mạnh siêu nhiên.

Dân làng, vốn dĩ đã quen với những câu chuyện về các vị tiên nhân bay lượn, về những thần thông quảng đại, giờ đây lại chăm chú lắng nghe một triết lý hoàn toàn khác lạ. Những ánh mắt tò mò, xen lẫn chút hoài nghi, tập trung vào Lão Khách Buôn. Họ đã quá mệt mỏi với một Thiên Đạo suy yếu, với những tiên môn chỉ biết tranh giành, với sự ‘mất người’ ngày càng phổ biến trong giới tu sĩ. Một con đường mới, không cần linh khí, đối với họ, nghe có vẻ như một giấc mơ xa vời, nhưng cũng đầy hấp dẫn.

Đứng ngay cạnh Lão Khách Buôn, khoanh tay trước ngực, là một lão già mặc áo đạo sĩ cũ kỹ, râu tóc bạc phơ nhưng đôi mắt lại tinh ranh lạ thường. Đó là Bán Tiên, kẻ tự xưng là nửa tiên nửa phàm, chuyên hành nghề bói toán, xem phong thủy và đôi khi cả chữa bệnh bằng những bài thuốc dân gian pha lẫn chút thần bí. Vẻ ngoài lụ khụ, chậm chạp của ông ta thỉnh thoảng lại bị phá vỡ bởi những cử động nhanh nhẹn bất ngờ khi ông ta muốn thu hút sự chú ý. Bán Tiên đã lắng nghe nãy giờ, ánh mắt ông ta liên tục đảo qua Lão Khách Buôn rồi lướt nhanh qua từng gương mặt dân làng, như thể đang cân đo đong đếm những ý nghĩ đang lướt qua trong đầu họ.

Khi Lão Khách Buôn tạm dừng, hớp một ngụm nước, Bán Tiên liền chớp lấy thời cơ. Giọng ông ta trầm trầm, mang theo một chút vẻ ‘thâm sâu’ của kẻ từng trải, nhưng lại chứa đựng một ý đồ rõ ràng: “Thật vậy sao? Vậy ‘Nhân Đạo’ có phải là một con đường tu luyện mới, giúp người phàm đạt được sức mạnh và địa vị mà không cần đến linh khí đang cạn kiệt không?”

Câu hỏi của Bán Tiên như một gáo nước lạnh tạt vào sự nhiệt huyết của Lão Khách Buôn, nhưng lại khơi dậy sự xôn xao trong đám đông dân làng. Sức mạnh và địa vị! Đó mới là những thứ họ thực sự khao khát, thứ mà họ nghĩ chỉ có tu tiên mới mang lại. Lão Khách Buôn hơi giật mình, vội vàng xua tay: “Không phải! Bán Tiên huynh hiểu lầm rồi! ‘Nhân Đạo’ không phải là một pháp môn tu luyện để cầu sức mạnh hay địa vị. Nó là một triết lý sống, một cách nhìn nhận thế giới, để con người tìm thấy giá trị của mình trong cuộc sống bình thường, để trân trọng những điều giản dị, để tự mình kiến tạo hạnh phúc, không cần cầu cạnh ai!”

Nhưng Bán Tiên không cho Lão Khách Buôn có cơ hội giải thích cặn kẽ. Ông ta khẽ vuốt chòm râu bạc, chậm rãi nói, ánh mắt lướt qua từng người dân: “Ha ha, Lão Khách Buôn quả là người thành thật, không biết biến hóa. Nhưng ‘Nhân Đạo’ mà các ngươi nói, không phải là ‘nhân’ trong ‘nhân phẩm’, ‘nhân tính’ sao? Mà nhân phẩm, nhân tính của một người, chẳng phải chính là nằm ở sự vươn lên, ở khả năng đạt được những gì mình muốn sao? Trong thời buổi Thiên Đạo suy yếu, linh khí cạn kiệt, nếu có một con đường giúp phàm nhân chúng ta không cần linh khí mà vẫn có thể ‘lợi dụng thời thế’, ‘nắm bắt cơ hội’ để trở nên giàu có, có quyền lực, có địa vị, chẳng phải đó chính là đỉnh cao của ‘nhân đạo’ sao? Chẳng phải đó chính là cách ‘kiến tạo một thế giới tốt đẹp’ cho chính mình và gia tộc mình sao?”

Lời lẽ của Bán Tiên tuy có vẻ hợp lý, nhưng đã bẻ cong hoàn toàn ý nghĩa ban đầu của ‘Nhân Đạo’. Ông ta đã khéo léo lái câu chuyện từ việc “kiến tạo một thế giới tốt đẹp” cho toàn nhân loại thành “kiến tạo một thế giới tốt đẹp” cho riêng mình, cho gia tộc mình. Ông ta đã biến ‘Nhân Đạo’ thành một thứ công cụ thực dụng, một “công pháp” để mưu cầu danh lợi, phù hợp với tâm lý tham lam và ích kỷ vốn ẩn sâu trong mỗi con người.

Một người dân làng reo lên: “Bán Tiên nói phải! Chúng ta làm việc cật lực cả đời, nhưng vẫn nghèo khổ. Nếu có ‘Nhân Đạo’ giúp chúng ta vươn lên, đó chẳng phải là điều tốt sao?”

Lão Khách Buôn định lên tiếng phản bác, nhưng những ánh mắt hớn hở, đầy hy vọng của dân làng đã khiến ông nghẹn lời. Họ đã bị Bán Tiên thuyết phục. Cái khao khát về sức mạnh, về địa vị, về một cuộc sống sung túc đã che mờ đi sự tinh túy của triết lý. Ông nhìn Bán Tiên, ánh mắt đầy vẻ thất vọng và bất lực. Bán Tiên chỉ cười nhạt, ánh mắt tinh ranh lóe lên một tia đắc ý. Ông ta đã thành công. Những hạt giống ‘Nhân Đạo’ mà Lão Khách Buôn gieo, đã bị Bán Tiên biến thành những hạt giống của lòng tham và sự ích kỷ, đơm hoa kết trái theo một cách hoàn toàn khác.

***

Vài ngày sau, Thôn Vân Sơn vẫn giữ vẻ ngoài bình yên, nhưng bên trong, một sự biến đổi âm thầm đang diễn ra. Lão Khách Buôn, với tâm trạng nặng trĩu, đi dạo dọc theo con suối nhỏ, nơi những tiếng nước chảy róc rách không còn đủ sức xoa dịu nỗi hoang mang trong lòng ông. Ông đi qua những cánh đồng lúa xanh mướt, nơi những người nông dân vẫn đang cần mẫn làm việc, nhưng những câu chuyện ông nghe được từ họ lại khiến ông rùng mình.

“Nhờ Bán Tiên mà ta hiểu ra, ‘Nhân Đạo’ chính là biết cách lợi dụng thời thế, nắm bắt cơ hội để vươn lên!” Một người nông dân, thay vì tập trung vào việc cải thiện kỹ thuật canh tác như Lão Khách Buôn đã gợi ý, lại đang bàn tán với hàng xóm về việc làm thế nào để ‘kết giao’ với những người có tiền của, hy vọng bán được đất với giá cao, hay tìm được một mối làm ăn béo bở. Hắn ta không còn quan tâm đến việc làm sao để hạt lúa bội thu, mà chỉ muốn tìm con đường tắt để thoát khỏi cảnh làm ruộng.

Lão Khách Buôn lắc đầu. Không phải thế. ‘Nhân Đạo’ của Tạ Trần tiên sinh không phải là như vậy. Nó là sự kiên trì, là sự sáng tạo, là sự đoàn kết để cùng nhau xây dựng. Nó là việc tìm thấy giá trị trong lao động chân chính, không phải là mưu cầu lợi ích cá nhân bằng mọi giá.

Ông tiếp tục bước đi, ngang qua một nhóm thanh niên đang tụ tập dưới gốc cây cổ thụ. Họ không còn bàn luận về việc học hỏi những kỹ thuật thủ công mới, về việc rèn luyện thân thể để có sức khỏe tốt, hay về việc xây dựng một thư viện nhỏ cho làng. Thay vào đó, họ đang sôi nổi tranh cãi về việc ai sẽ là người “nắm bắt cơ hội” tốt nhất để trở thành “đầu sỏ” trong làng, ai sẽ là người có thể “điều khiển” những người khác để phục vụ cho lợi ích của mình.

“‘Nhân Đạo’ dạy chúng ta phải hiểu rõ bản thân và môi trường xung quanh để tối ưu hóa lợi ích, đúng không?” Một thanh niên hăng hái nói, vẻ mặt đầy sự tự phụ. “Vậy thì, thay vì tốn công học mấy cái vớ vẩn như gốm sứ hay dệt vải, chúng ta nên học cách ăn nói, học cách giao tiếp để thuyết phục người khác làm theo ý mình. Đó mới là ‘sức mạnh của phàm nhân’ trong thời đại mới!”

Lão Khách Buôn đứng lặng người, cảm thấy một nỗi thất vọng sâu sắc dâng trào trong lòng. Ông cố gắng can thiệp, giọng nói trầm ấm nhưng đầy sự bất lực: “Không phải thế, các ngươi đã hiểu lầm rồi! ‘Nhân Đạo’ là trân trọng sinh mệnh, trân trọng lao động, trân trọng từng khoảnh khắc. Là sự đoàn kết, là giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ. Không phải là tranh giành, không phải là lợi dụng!”

Nhưng những lời của ông như gió thoảng qua tai họ. Một người trong nhóm quay lại nhìn ông với ánh mắt hoài nghi, thậm chí có chút khinh thường. “Lão Khách Buôn, người đã lạc hậu rồi. Thời thế đã thay đổi. Bán Tiên nói đúng, ‘Nhân Đạo’ là phải biết nhìn xa trông rộng, biết cách biến cái cũ thành cái mới, biết cách biến không thành có. Chỉ có kẻ ngốc mới cứ ôm khư khư những điều viển vông, trong khi cơ hội đang ở ngay trước mắt!”

Lão Khách Buôn nhận ra, những ánh mắt mà ông nhận được không còn là sự tò mò, mà là sự thờ ơ, thậm chí là một sự cố chấp đến đáng sợ. Bán Tiên đã gieo vào lòng họ một cách hiểu quá dễ dàng, quá hấp dẫn, phù hợp với bản tính tham lam và khao khát quyền lực tiềm ẩn trong mỗi người. ‘Nhân Đạo’ nguyên bản, với sự tinh túy và chiều sâu triết lý của nó, đã bị bóp méo thành một thứ công cụ thực dụng, một chiêu trò để đạt được lợi ích cá nhân. Ông cảm thấy bất lực, như một người đã cất công xây dựng một tòa thành tráng lệ, nhưng lại chứng kiến nó bị những kẻ khác biến thành một cái chợ trời hỗn loạn.

Ông quay lưng bước đi, bóng dáng nặng nề in trên con đường đất. Cái không khí yên bình, thanh tĩnh của Thôn Vân Sơn giờ đây dường như bị bao phủ bởi một làn sương mù vô hình, nặng nề, nhuốm màu tính toán và mưu lợi. Những hạt giống ‘Nhân Đạo’ đã nảy mầm, nhưng không phải theo cách mà ông và Tạ Trần tiên sinh mong muốn. Sự biến chất này, tuy nhỏ bé, nhưng lại là một lời cảnh tỉnh đáng sợ. Nó cho thấy rằng, việc phá bỏ một Thiên Đạo cũ không đảm bảo một kỷ nguyên mới sẽ không phát sinh những vấn đề cũ, những bản năng cố hữu của con người vẫn sẽ tìm cách bóp méo những lý tưởng cao đẹp nhất để phục vụ cho mục đích cá nhân. Nỗi hoang mang bao trùm lấy Lão Khách Buôn, ông tự hỏi, liệu ‘Nhân Đạo’ có thể đứng vững trước sự biến dạng này, hay nó sẽ trở thành một thứ giáo điều mới, cũng đầy rẫy sự méo mó và tranh giành như những gì đã xảy ra với Thiên Đạo trước đây?

***

Tại Thị Trấn An Bình, khi vầng dương bắt đầu lặn xuống phía Tây, nhuộm vàng những mái nhà rêu phong và những con đường lát đá, Tạ Trần vẫn ngồi sau quầy sách quen thuộc của mình. Ánh hoàng hôn dịu mát, trong trẻo xuyên qua khung cửa sổ, rọi sáng từng hạt bụi li ti lơ lửng trong không khí, vẽ nên những vệt sáng lấp lánh trên trang sách cổ mà hắn đang cầm. Cuốn sách không phải là một tác phẩm kinh điển về tu luyện hay thần thông, mà là một tập thơ cổ, miêu tả vẻ đẹp giản dị của nhân gian và những cảm xúc sâu lắng của con người. Hắn lơ đãng nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi những tia nắng cuối cùng đang dần tắt, trong lòng dấy lên một cảm giác xao động khôn tả.

Tạ Trần, với thân hình gầy gò của một thư sinh, không hề có vẻ cường tráng của người luyện võ hay tu tiên. Làn da hắn trắng nhợt, đôi mắt sâu thẳm luôn ánh lên vẻ tỉnh táo, suy tư, dường như có thể nhìn thấu mọi sự. Mái tóc đen dài được buộc gọn gàng bằng một dải lụa đơn giản, và bộ áo vải bố cũ kỹ, màu sắc nhã nhặn càng tôn lên vẻ thanh đạm của hắn. Hắn không nói, nhưng mọi cử chỉ, mọi ánh mắt đều chứa đựng một chiều sâu triết lý. Hắn không cần pháp thuật để cảm nhận những biến động trong ‘nhân quả’; chỉ cần một sự thay đổi nhỏ trong dòng chảy tư tưởng của nhân gian cũng đủ khiến hắn nhận ra. Một làn sóng tư tưởng bị bẻ cong, một sự nhiễu loạn nhỏ bé nhưng đang dần lan rộng, đã chạm đến tâm trí hắn.

Bên cạnh hắn, Thư Đồng Tiểu An đang ngồi cặm cụi chép lại những triết lý ‘Nh��n Đạo’ vào một cuốn sổ tay mới. Cậu bé gầy gò, đôi mắt toát lên vẻ thông minh, nhưng vẫn còn đầy sự ngây thơ và khao khát học hỏi. Tiếng bút lông sột soạt trên giấy, tiếng gió luồn qua khe cửa sổ, và tiếng thở đều đều của Tạ Trần là những âm thanh duy nhất phá vỡ sự tĩnh lặng trong quán sách. Mùi giấy cũ, mực mới và hương trà thoang thoảng tạo nên một bầu không khí an yên, đối lập hoàn toàn với sự hỗn loạn mà Tạ Trần đang cảm nhận được từ xa.

Tiểu An ngẩng đầu lên, đôi mắt tò mò nhìn Tạ Trần, người đang trầm tư nhìn ra ngoài cửa sổ. “Tiên sinh,” cậu bé khẽ hỏi, giọng nói trong trẻo, “’Nhân Đạo’ có phải là con đường duy nhất để chúng ta có thể sống trọn vẹn không ạ?” Câu hỏi của Tiểu An không chỉ là sự tò mò của một đứa trẻ, mà còn là sự phản ánh của một tâm hồn đang tìm kiếm ý nghĩa, một câu hỏi mà rất nhiều người trong kỷ nguyên mới này đang đặt ra.

Tạ Trần nhẹ nhàng đặt cuốn sách xuống, khép đôi mắt lại, như thể đang lắng nghe một âm thanh vô hình, cảm nhận một dòng chảy vô hình. Hắn thở dài một tiếng rất khẽ, khóe môi khẽ nhếch lên thành một nụ cười ẩn chứa nhiều suy tư. “Mọi con đường đều có thể dẫn đến sự trọn vẹn, Tiểu An,” hắn đáp, giọng nói trầm ấm, điềm tĩnh, như tiếng suối chảy, “Nhưng điều quan trọng là cái tâm khi bước đi trên con đường ấy. Và khó khăn nhất, chính là giữ cho cái tâm ấy không bị lạc lối khi nó chạm đến những miền đất xa lạ.”

Hắn mở mắt, ánh mắt sâu thẳm nhìn vào hư không, như thể đang nhìn xuyên qua những bức tường, xuyên qua những khoảng cách xa xôi để thấy được những gì đang diễn ra ở Thôn Vân Sơn, hay những nơi khác mà hạt giống ‘Nhân Đạo’ đã được gieo. Hắn biết, bản chất con người vốn dĩ phức tạp, và lòng tham cùng khao khát quyền lực là những ngọn lửa khó dập tắt nhất. Một lý tưởng dù cao đẹp đến mấy, khi được truyền bá rộng rãi, khi chạm đến những tâm hồn khác nhau với những mong cầu và định kiến riêng, sẽ khó tránh khỏi việc bị bóp méo, bị diễn giải sai lệch. Những kẻ như Bán Tiên sẽ luôn tồn tại, tìm cách lợi dụng bất k��� khái niệm mới nào để phục vụ cho lợi ích cá nhân.

Tạ Trần không ngạc nhiên. Hắn đã lường trước điều này. Sự sụp đổ của Thiên Đạo cũ không đồng nghĩa với việc loại bỏ mọi vấn đề xã hội, hay thanh tẩy hoàn toàn bản chất con người. Ngược lại, nó chỉ mở ra một sân khấu mới, nơi những xung đột cũ được tái hiện dưới những hình hài mới. ‘Nhân Đạo’ không phải là một công thức vạn năng để giải quyết mọi rắc rối; nó chỉ là một ngọn đèn soi đường, và con người vẫn phải tự mình bước đi, tự mình chống chọi với bóng tối trong tâm hồn mình và của người khác.

Hắn khẽ vuốt ve bìa cuốn sách cổ, cảm nhận sự gồ ghề của nó dưới đầu ngón tay. Cuộc sống bình thường là một hành trình dài, không ngừng nghỉ của sự học hỏi và thích nghi. Mặc dù Thiên Đạo sụp đổ, vũ trụ vẫn còn đó những bí ẩn chưa được khám phá, và nhân gian vẫn còn đó những thách thức triết lý cần được giải mã. Vai trò của hắn, Tạ Trần, không chỉ là người khởi xướng ‘Nhân Đạo’, mà còn là người ‘giữ lửa’, ‘định hướng’ cho nó trong tương lai. Hắn biết, đây mới chỉ là khởi đầu của một cuộc chiến tư tưởng thầm lặng, một cuộc chiến không có máu đổ, không có phép thuật, nhưng lại quyết định vận mệnh của cả một kỷ nguyên.

Thư Đồng Tiểu An gật đầu, dù chưa thể hiểu hết được chiều sâu trong lời nói của tiên sinh, nhưng cậu bé cảm nhận được sự nghiêm túc và ẩn ý sâu xa trong đó. Cậu bé tiếp tục chép bài, nhưng trong lòng đã dấy lên một câu hỏi mới: Làm thế nào để giữ cho cái tâm không bị lạc lối? Đó có lẽ là bài học lớn nhất mà ‘Nhân Đạo’ muốn dạy cho mỗi con người trong kỷ nguyên mới này. Tạ Trần nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi bóng tối đã hoàn toàn bao trùm, chỉ còn lại những ánh sao lấp lánh như những câu hỏi không lời. Sự biến chất của ‘Nhân Đạo’ ở những vùng xa xôi sẽ là một thách thức lớn, đòi hỏi hắn phải tìm cách ‘hiệu chỉnh’ hoặc củng cố lại ý nghĩa cốt lõi của nó. Bởi lẽ, bản chất con người, với lòng tham và khao khát quyền lực, sẽ luôn tìm cách bóp méo những lý tưởng cao đẹp để phục vụ lợi ích cá nhân, ngay cả trong ‘Kỷ Nguyên Nhân Gian’ đang chớm nở này. Sự xuất hiện của những ‘Bán Tiên’ hoặc những kẻ lợi dụng ‘Nhân Đạo’ sẽ là một mối đe dọa tiềm tàng, cho thấy rằng sự sụp đổ của Thiên Đạo cũ không đồng nghĩa với việc loại bỏ mọi vấn đề xã hội. Con đường phía trước còn rất dài, và Tạ Trần biết, trách nhiệm của một phàm nhân như hắn, đôi khi còn nặng hơn cả trách nhiệm của một vị tiên.

Tác phẩm thuộc quyền sáng tác của Long thiếu, được phát hành riêng tại truyen.free.