Đêm dần buông xuống, mang theo hơi sương se lạnh và sự tĩnh mịch bao trùm Thị Trấn An Bình. Ánh trăng non vừa ló dạng sau rặng tre già, khẽ rắc thứ bạc lấp lánh lên những mái ngói rêu phong. Trong quán sách nhỏ của Tạ Trần, sự ồn ào náo nhiệt của lũ trẻ ban chiều đã tan biến, nhường chỗ cho một không gian trầm lắng, chỉ còn lại tiếng gió đêm luồn qua khe cửa, tạo nên những âm thanh xào xạc mơ hồ. Mùi kẹo ngọt vương vấn từ những bàn tay nhỏ xíu đã bị xua đi bởi mùi giấy cũ, mực in và hương gỗ mục của thư phòng, tạo nên một bản hòa tấu trầm mặc quen thuộc.

Tạ Trần ngồi bên bàn trà, ánh đèn dầu vàng vọt hắt bóng hắn lên bức tường vôi trắng đã ngả màu. Trên tay hắn là một cuốn cổ thư đã úa màu thời gian, bìa sách tựa như tấm da cũ kỹ nhuốm đầy phong sương. Tên sách mờ ảo, nhưng nếu nhìn kỹ, có thể nhận ra ba chữ "Vô Vi Chi Đạo" được khắc bằng nét bút cổ xưa. Hắn không thực sự đọc, mà chỉ lật giở từng trang một cách chậm rãi, đôi mắt sâu thẳm ẩn chứa vô vàn suy tư. Vị trà đã nguội hoàn toàn trong chén, nhưng hắn vẫn cảm nhận được sự thanh khiết còn đọng lại, như một dư vị của buổi chiều yên bình.

Linh ngồi cách đó không xa, tại "góc sách trẻ em", tay cũng cầm một cuốn sách minh họa về thiên nhiên, nhưng ánh mắt nàng không dán vào những dòng chữ hay hình vẽ. Nàng nhìn Tạ Trần, nhìn ngọn đèn dầu lay động, nhìn những bóng đổ dài nhảy múa trên tường. Trong tâm trí nàng, những lời giải thích của Tạ Trần về "vô vi", về sự trọn vẹn trong những điều giản dị, và cả lời nàng vừa nói với Tiểu An về cách "lão nông nhìn thấu thiên cơ bằng đôi mắt và khối óc" vẫn còn vang vọng. Nàng bắt đầu cảm thấy một mối liên hệ mơ hồ, một sợi dây vô hình kết nối mọi thứ lại với nhau.

Sự tò mò trong nàng trỗi dậy, mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Khái niệm "nhân quả" mà người lớn thường nhắc đến, liệu có phải là thứ mà nàng đang cố gắng cảm nhận? Liệu nó có phải là một dạng phép thuật, một sức mạnh thần bí mà các tiên nhân thường dùng để trừng phạt kẻ ác và ban phước cho người tốt? Nàng đã từng nghe những câu chuyện như vậy, trong những cuốn sách cũ kỹ mà Tạ Trần đã cấm lũ trẻ đọc, vì chúng thường mang nặng sự mê tín và những lời lẽ phô trương. Nhưng giờ đây, khi Tạ Trần nói về sự thấu hiểu thế giới bằng trí tuệ, nàng lại tự hỏi về bản chất thực sự của "nhân quả".

Cảm giác bức bối trước sự không rõ ràng khiến nàng không thể giữ im lặng thêm. Linh khẽ đặt cuốn sách xuống, tạo nên một tiếng động rất nhỏ trong không gian tĩnh mịch. Nàng quay đầu lại, đôi mắt sáng ngời, thông minh dán chặt vào Tạ Trần.

"Tiên sinh Tạ Trần," Linh khẽ gọi, giọng nói của nàng nhỏ nhẹ nhưng rõ ràng, xuyên qua màn đêm. "Con có một điều không hiểu... Người ta thường nói 'nhân quả', vậy 'nhân quả' rốt cuộc là gì ạ? Nó có phải là phép thuật không?"

Tạ Trần không ngạc nhiên trước câu hỏi của Linh. Hắn đã cảm nhận được sự dao động trong tâm trí nàng từ lúc chiều, khi Linh giải thích cho Tiểu An. Hắn khẽ mỉm cười, một nụ cười nhẹ như gió thoảng, rồi từ từ khép cuốn cổ thư lại, đặt nó ngay ngắn bên cạnh chén trà. Cuốn sách cũ kỹ, được hắn nâng niu như một bảo vật vô giá, giờ đây nằm yên tĩnh trên bàn gỗ.

Hắn nhìn Linh, ánh mắt dịu dàng nhưng cũng ẩn chứa sự sâu sắc, như thể có thể nhìn thấu mọi ngóc ngách trong tâm hồn nàng. "Nhân quả không phải là phép thuật, Linh," Tạ Trần bắt đầu, giọng nói trầm ấm, điềm tĩnh, tựa như dòng suối róc rách giữa đêm khuya. "Nó là một sợi dây vô hình, nối liền mọi hành động của chúng ta với những gì sẽ xảy đến. Nó là cái logic của cuộc sống, một điều tự nhiên như hơi thở vậy."

Linh nghiêng đầu, đôi mắt vẫn mở to, chăm chú lắng nghe từng lời của Tạ Trần, như muốn khắc ghi chúng vào tận đáy lòng. Nàng vẫn còn chút băn khoăn, bởi những gì nàng từng nghe về "nhân quả" đều gắn liền với những phép tắc huyền bí, những sự trừng phạt của trời đất, chứ không phải là thứ "logic của cuộc sống" mà Tạ Trần đang nói đến.

"Con thấy đấy," Tạ Trần tiếp tục, nhẹ nhàng đưa tay chỉ ra khung cửa sổ, nơi ánh trăng vừa xuyên qua kẽ lá, vẽ nên những họa tiết mờ ảo trên nền đất. "Khi con gieo một hạt giống tốt, con sẽ nhận được một cây trái ngọt. Đó là nhân quả. Hạt giống là 'nhân', cây trái ngọt là 'quả'. Mùa màng bội thu không đến từ phép thuật của tiên nhân, mà đến từ sự chăm sóc cẩn thận, đúng lúc, đúng cách của lão nông. Lão nông đổ mồ hôi, lao động cần mẫn, đó chính là 'nhân' của lão, và 'quả' là sự no đủ cho gia đình, cho làng xóm."

Hắn lại quay về phía Linh, ánh mắt khuyến khích. "Tương tự như vậy, khi con giúp đỡ một người khó khăn, lòng con sẽ thanh thản, và có thể sau này con cũng sẽ được người khác giúp lại khi con cần. Đó cũng là nhân quả. Hành động giúp đỡ là 'nhân', sự thanh thản và sự giúp đỡ nhận lại là 'quả'. Nó không hề có chút gì là thần thông hay bí thuật. Nó chỉ đơn giản là những điều tự nhiên xảy ra trong cuộc sống của chúng ta, là quy luật vận hành của vạn vật trên thế gian này."

Tạ Trần ngừng lại một chút, nhấp một ngụm trà nguội, để Linh có thời gian suy ngẫm. Hắn biết, khái niệm này không dễ dàng để một đứa trẻ nắm bắt hoàn toàn, nhưng sự tò mò và trí tuệ của Linh là một nền tảng tốt. Hắn cũng nhận ra sự hiện diện của Thư Đồng Tiểu An ở góc phòng. Cậu bé, dù đang giả vờ chăm chú vào cuốn sách của mình, nhưng đôi tai lại dỏng lên, không bỏ sót một lời nào từ cuộc đối thoại giữa Tạ Trần và Linh. Ánh đèn dầu hắt lên khuôn mặt gầy gò của Tiểu An, làm lộ rõ vẻ chăm chú và khao khát tri thức không kém gì Linh.

"Nhân quả không chỉ là điều tốt hay xấu, Linh. Nó là một vòng tuần hoàn," Tạ Trần tiếp tục, giọng nói vẫn điềm tĩnh nhưng sâu sắc hơn. "Mỗi lời nói, mỗi suy nghĩ, mỗi hành động của chúng ta đều là 'nhân', và nó sẽ dẫn đến một 'quả' tương ứng. Dù là ngay lập tức, hay một thời gian sau, nó sẽ đến. Nó không trốn tránh, không thiên vị bất kỳ ai, cũng không thể bị phép thuật nào thay đổi."

Linh chớp mắt, dư���ng như đã hiểu ra một phần nào đó. Nàng liên tưởng đến việc mình pha trà, bước đầu vụng về, sau đó kiên nhẫn làm theo từng bước, và cuối cùng nhận được một chén trà tuy chưa hoàn hảo nhưng mang đậm tâm huyết. "Vậy nếu con làm điều xấu, con sẽ nhận quả xấu sao?" Linh hỏi, giọng nàng có chút lo lắng, đôi lông mày thanh tú khẽ nhíu lại. "Còn nếu con không làm gì cả thì sao?"

Câu hỏi của Linh chạm đến một khía cạnh sâu sắc hơn của triết lý nhân quả, một khía cạnh mà ngay cả nhiều người lớn cũng thường lảng tránh. Tạ Trần nhìn nàng, một tia hài lòng lướt qua đáy mắt. Nàng không chỉ tiếp thu kiến thức, mà còn biết đặt ra những câu hỏi cốt lõi.

"Đúng vậy, Linh," Tạ Trần khẽ gật đầu. "Nếu con gieo một hạt giống cỏ dại, con sẽ không thể mong đợi một bông hoa thơm. Nếu con làm điều xấu, 'nhân' của con là sự tổn thương người khác, và 'quả' có thể là sự oán trách, sự xa lánh, hoặc một cảm giác bất an không ngừng trong lòng con. Cái 'quả' đó không nhất thiết phải là một sự trừng phạt từ bên ngoài, mà đôi khi, nó chính là sự giày vò từ chính lương tâm mình, là sự mất đi sự bình yên trong tâm hồn."

Hắn đưa tay chỉ ra khung cửa sổ một lần nữa, nơi ánh trăng đã lên cao hơn, soi rõ hơn những tán lá xào xạc bên ngoài. "Và về câu hỏi của con, 'nếu không làm gì cả thì sao'..." Tạ Trần ngừng lại một chút, ánh mắt hắn trở nên sâu thẳm hơn, như thể đang nhìn vào tận cùng của vũ trụ. "Không làm gì cả cũng là một hành động, Linh. Đôi khi, nó còn mang lại những 'quả' nặng nề hơn cả việc làm điều xấu một cách chủ động."

Linh mở to mắt, nàng chưa bao giờ nghĩ đến điều này. Trong tâm trí non nớt của nàng, không làm gì nghĩa là không có lỗi, không có trách nhiệm.

"Con hãy hình dung thế này," Tạ Trần tiếp tục, giọng nói của hắn như một dòng chảy êm đềm, cuốn hút Linh vào từng câu chữ. "Nếu con thấy một người gặp nạn mà con không giúp, thì 'nhân' của con là sự thờ ơ, là sự thiếu vắng lòng trắc ẩn. Và 'quả' có thể là sự hối hận day dứt trong lòng con về sau, khi con nhận ra mình đã bỏ lỡ cơ hội làm điều tốt. Hoặc, một ngày nào đ��, khi con gặp khó khăn, con cũng sẽ không nhận được sự giúp đỡ từ người khác, bởi vì con đã không gieo 'nhân' của sự tương trợ. Sự luân hồi của vạn vật, các thế hệ kế tiếp sẽ tiếp tục hành trình khám phá ý nghĩa cuộc sống, không cần một vị cứu tinh, chỉ cần những con người biết trân trọng cuộc sống."

Hắn nhìn Linh, ánh mắt kiên định. "Quan trọng nhất là sự lựa chọn của con. Mỗi khoảnh khắc trong cuộc sống, chúng ta đều đứng trước vô vàn lựa chọn. Lựa chọn nói một lời tử tế hay một lời cay nghiệt, lựa chọn giúp đỡ hay thờ ơ, lựa chọn gieo hạt giống của yêu thương hay gieo mầm của thù hận. Mỗi lựa chọn ấy, dù nhỏ bé đến đâu, cũng là một 'nhân' mà con đang gieo, và nó sẽ định hình 'quả' mà con sẽ gặt hái trong tương lai."

Linh nhìn theo bàn tay Tạ Trần chỉ ra ngoài cửa sổ, nơi ánh trăng và bóng cây đan xen vào nhau, tạo nên một bức tranh huyền ảo nhưng cũng đầy ý nghĩa. Nàng suy tư, rồi từ từ gật đầu. Cái logic mà Tạ Trần nói đến không phải là thứ phức tạp trong sách vở hay phép thuật cao siêu, mà là th��� logic đơn giản, tự nhiên, ẩn chứa trong từng cử chỉ, từng lời nói, từng suy nghĩ của con người. Nàng cảm thấy một cánh cửa tri thức vừa hé mở trong tâm hồn mình.

Thư Đồng Tiểu An, ở góc khuất, cũng gật gù theo, khuôn mặt cậu bé bỗng trở nên nghiêm túc lạ thường. Cậu bé hiểu rằng, những gì Tạ Trần nói không chỉ là những câu chuyện cổ tích, mà là những đạo lý sống, những quy tắc vận hành của thế gian mà bất cứ ai cũng cần phải thấu hiểu.

Tạ Trần nhìn Linh, nhìn Tiểu An, và nhìn cả không gian yên tĩnh của quán sách. Hắn cảm nhận được những hạt giống mà hắn đã gieo đang nảy mầm, không phải bằng sức mạnh thần thông, mà bằng chính trí tuệ và sự thấu hiểu nhân gian. Sự thấu hiểu sâu sắc về 'nhân quả' của Linh sẽ trở thành nền tảng cho những quyết định và hành động của cô bé trong tương lai, giúp cô trở thành một trụ cột tinh thần vững chắc cho kỷ nguyên Nhân Gian. Khả năng diễn giải 'nhân quả' một cách phi siêu nhiên của Tạ Trần cho thấy anh đang dần định hình lại tư duy của con người, xây dựng nền tảng triết lý cho một xã hội mới không dựa vào tiên đạo. Việc Linh chủ động tìm hiểu 'nhân quả' báo hiệu thế hệ mới sẽ không chỉ chấp nhận mà còn khám phá và phát triển những triết lý sống nhân văn, thay vì chỉ tiếp thu thụ động.

Trong không gian tràn ngập mùi giấy cũ và trà nguội ấy, một kỷ nguyên mới đang dần hình thành, không bằng những trận chiến long trời lở đất, không bằng những phép thuật diệu kỳ, mà bằng sự tĩnh lặng của trí tuệ, sự ấm áp của lòng nhân ái, và sự sâu sắc của những đạo lý nhân sinh. Tạ Trần khẽ nhắm mắt, để làn gió đêm mang theo hương đất ẩm và tiếng chim đêm từ xa vọng lại, cảm nhận sự bình yên và hy vọng đang lan tỏa khắp nơi. Hắn biết, con đường phía trước còn dài, nhưng những hạt mầm đã được gieo, và chúng đang lớn lên, từng ngày, từng giờ, để viết nên câu chuyện vĩ đại nhất của Nhân Gian.

Tác phẩm do Long thiếu sáng tác, dành riêng cho độc giả truyen.free.