Ánh nắng ban mai xuyên qua khung cửa gỗ cũ kỹ của quán sách, vẽ lên nền gạch những vệt sáng vàng óng, lung linh như những hạt bụi li ti nhảy múa trong không khí. Thị trấn An Bình vừa thức giấc sau một đêm tĩnh mịch, tiếng chim hót líu lo từ vườn sau xen lẫn tiếng rao hàng xa vọng, tạo nên một bản hòa ca bình dị của nhân gian. Tạ Trần, thân hình gầy gò trong bộ áo vải bố nhã nhặn, ngồi sau quầy tính tiền, tay cầm một cuốn sách cổ bìa đã sờn cũ, mực phai màu theo năm tháng. Đôi mắt sâu thẳm của hắn không thực sự tập trung vào những dòng chữ Hán Việt cổ kính, mà dường như đang nhìn xuyên qua trang giấy, xa xăm hướng về khoảng sân nhỏ ngoài kia, nơi những tia nắng đầu tiên đang khẽ ch��m vào từng phiến lá non.

Tiểu An, thư đồng nhỏ tuổi với đôi mắt thông minh, cần mẫn lau dọn kệ sách, tiếng chổi tre cọ vào sàn gạch nghe thật khe khẽ, không hề phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng của quán. Thỉnh thoảng, cậu bé lại ngước nhìn Tạ Trần với vẻ hiếu kỳ, tự hỏi không biết tiên sinh của mình đang suy tư điều gì mà ánh mắt lại trầm mặc đến vậy. Tạ Trần vẫn còn vương vấn những hình ảnh và cảm xúc từ Thôn Vân Sơn ngày hôm trước. Cái không khí căng thẳng bao trùm làng, những ánh mắt né tránh, những lời thì thầm to nhỏ, và đặc biệt là sự đối đầu âm ỉ giữa Lão Nông Lý và Lão Nông Trần, tất cả như một bức tranh phác họa rõ nét sự "mất người" đang diễn ra ngay giữa chốn phàm trần.

Hắn khẽ nhấp một ngụm trà xanh còn ấm, hương trà thanh khiết lan tỏa, xua đi chút lạnh lẽo còn sót lại của đêm đông. Đặt chén trà xuống bàn, Tạ Trần nhẹ nhàng khép cuốn sách lại, bìa sách cũ kỹ phát ra tiếng "sột soạt" nhỏ. Hắn nhìn ra ngoài cửa sổ, dường như đang lắng nghe một điều gì đó vô hình, một dòng chảy vô thường của thế sự mà chỉ hắn mới có thể cảm nhận.

"Tiểu An," Tạ Trần cất tiếng, giọng nói trầm ấm, điềm tĩnh vang vọng trong không gian nhỏ hẹp của quán sách, "con có nghĩ rằng dòng nước kia thực sự là cội nguồn của mọi tranh chấp không?"

Tiểu An ngừng tay, đôi mắt tròn xoe mở lớn, "Thưa tiên sinh, không phải sao ạ? Hai gia đình họ tranh giành nước tưới tiêu, mà nước thì quý như vàng ngọc ở vùng đất khô cằn đó."

Tạ Trần khẽ lắc đầu, một nụ cười mờ nhạt xuất hiện trên môi, tựa như một làn khói mỏng. "Nước, chỉ là cái cớ, Tiểu An à. Nó giống như một tấm gương phản chiếu, mà ở đó, người ta thấy được tham lam, ích kỷ, và cả những nỗi sợ hãi tiềm ẩn trong lòng mình. Lòng người, mới chính là nguồn cội của mọi vấn đề. Dòng suối kia, dù có trong lành đến mấy, cũng không thể rửa sạch được những chấp niệm đã ăn sâu bám rễ trong tâm hồn con người."

Cậu bé thư đồng gãi đầu, vẻ mặt bối rối. "Vậy... vậy nếu không phải nước, thì họ tranh giành điều gì ạ? Và nếu lòng người là nguồn cội, thì tiên sinh sẽ làm gì để hóa giải ạ?"

Tạ Trần nhìn Tiểu An, ánh mắt chứa đựng sự thấu hiểu sâu sắc. "Họ tranh giành cái gọi là 'lẽ phải' của riêng mình, cái danh dự tưởng chừng như mong manh, và cái vị trí trong cộng đồng mà họ muốn giữ vững. Họ sợ bị coi thường, sợ bị chèn ép, sợ rằng mình sẽ mất đi điều gì đó quý giá mà không phải là vật chất. Và khi nỗi sợ ấy đủ lớn, nó sẽ biến thành oán hận, thành cố chấp, và rồi đẩy con người vào vòng xoáy của mâu thuẫn."

Hắn ngừng lại một chút, ánh mắt lướt qua những giá sách cao ngất, nơi chứa đựng tri thức của bao thế hệ phàm nhân và tu sĩ. "Ta sẽ không làm gì cả, Tiểu An." Hắn nói, giọng điệu có chút nghịch lý, "Hay nói đúng hơn, ta sẽ làm cái mà 'vô vi' chi đạo dạy ta: không can thiệp trực tiếp bằng quyền lực hay ép buộc, mà là gieo một hạt mầm. Hạt mầm của sự thấu hiểu, của lòng nhân ái, để chính những người trong cuộc tự mình nhận ra và tự mình hóa giải."

Tiểu An vẫn chưa hoàn toàn hiểu hết, nhưng cậu bé cảm nhận được sự sâu s���c trong từng lời nói của Tạ Trần. Cậu bé biết, tiên sinh của mình không phải là người sẽ vung tay tạo ra phép thuật để giải quyết mọi chuyện, mà là người sẽ dùng trí tuệ và cái tâm để dẫn dắt con người tìm thấy con đường của chính mình. Sự việc tại Thôn Vân Sơn, đối với Tạ Trần, không chỉ là một tranh chấp nhỏ bé giữa hai gia đình, mà là một bài học, một thử thách đầu tiên để kiểm chứng triết lý "Nhân Đạo" trong kỷ nguyên mới, khi con người không còn dựa vào sự can thiệp của tiên đạo để giải quyết những vấn đề của mình. Tạ Trần khẽ thở dài, tựa như đang trút bỏ một gánh nặng vô hình. Hắn biết, con đường để "phá cục" này không hề dễ dàng, nhưng đó chính là con đường mà hắn, một phàm nhân mang trong mình "Nhân Quả Chi Nhãn", phải bước đi. Dòng chảy vô thường của thế giới vẫn tiếp diễn, nhưng Tạ Trần tin rằng, bằng trí tuệ và lòng nhân ái, con người hoàn toàn có thể tự mình định đoạt vận mệnh, tìm thấy sự trọn vẹn mà không cần thành tiên.

***

Khi những tia nắng bắt đầu chuyển sang màu vàng nhạt, báo hiệu thời khắc gần trưa, một bóng người đổ dài trên bậc cửa quán sách. Lão Nông Lý, với vẻ mặt khắc khổ và đôi mắt trĩu nặng ưu tư, do dự đứng trước ngưỡng cửa. Ông mặc bộ quần áo vải thô đã sờn cũ, bạc màu vì nắng gió và thời gian, nhưng được giặt giũ sạch sẽ, cố gắng thể hiện sự tề chỉnh. Chiếc nón lá cũ kỹ trong tay ông bị vặn vẹo liên hồi, như thể nó đang gánh chịu toàn bộ sự căng thẳng và xấu hổ trong lòng người chủ. Mùi đất ẩm thoang thoảng từ quần áo ông, lẫn với mùi mồ hôi nhẹ, gợi nhớ đến những cánh đồng đang chờ được tưới nước.

Tiểu An, đang sắp xếp lại mấy chồng sách mới nhập về, ngẩng đầu nhìn ông lão với vẻ bối rối. Cậu bé nhận ra ngay đây chính là một trong hai người nông dân đã tranh cãi bên suối hôm qua. Không khí vốn đang tĩnh lặng trong quán sách bỗng chốc trở nên nặng nề hơn, căng thẳng hơn bởi sự hiện diện của Lão Nông Lý và những vấn đề ông mang theo.

Lão Nông Lý không dám nhìn thẳng vào Tạ Trần, ánh mắt ông lảng tránh, lạc về phía những kệ sách cao ngất, rồi lại cúi xuống nhìn mũi giày cũ mèm của mình. Ông đứng đó, bất động, như một cái cây già cỗi giữa ngã ba đường, không biết nên tiến hay nên lùi. Sự im lặng kéo dài, chỉ có tiếng gió thoảng qua khe cửa và tiếng chim hót xa xa làm nền cho sự bối rối của ông.

"Tạ... Tạ tiên sinh..." Cuối cùng, Lão Nông Lý cũng cất tiếng, giọng nói nhỏ nhẹ, run rẩy, như sợi chỉ mỏng manh sắp đứt. "Không biết ngài... không biết ngài có rảnh chút thời gian không?" Ông ngập ngừng, như thể sợ rằng lời thỉnh cầu của mình sẽ bị từ chối, sợ rằng mình sẽ làm phiền đến vị thư sinh thanh cao này. Sự ngập ngừng của ông không chỉ xuất phát từ sự tôn kính, mà còn từ nỗi sợ hãi bị đánh giá, bị phán xét bởi một người mà ông tin rằng có thể nhìn thấu mọi thứ. Ông đã nghe nhiều về Tạ Trần, về trí tuệ phi phàm và khả năng nhìn thấu nhân tâm của hắn, và chính điều đó vừa là niềm hy vọng, vừa là nỗi lo sợ.

Tạ Trần, vẫn giữ vẻ điềm tĩnh thường thấy, khẽ gật đầu. Hắn không nói gì, chỉ dùng ánh mắt đầy sự khuyến khích để m���i ông lão bước vào. Ánh mắt ấy không hề có sự phán xét hay khinh miệt, mà chỉ có sự thấu hiểu và một chút thương cảm, như thể hắn đã biết trước được những gánh nặng mà Lão Nông Lý đang mang trong lòng. Tiếng cọt kẹt nhẹ nhàng của bản lề cửa khi Lão Nông Lý đẩy cửa bước vào, như một tiếng thở dài của chính ông.

Lão Nông Lý bước vào, những bước chân nặng nề, dường như mỗi bước đi đều kéo theo một gánh nặng vô hình. Ông không dám ngẩng đầu, ánh mắt vẫn lảng tránh Tạ Trần, tay vặn vẹo chiếc nón lá cũ kỹ đến mức gần như nát bươm. Sự căng thẳng tỏa ra từ ông lão khiến không khí trong quán sách càng thêm ngột ngạt. Lão Lý không chỉ mang theo những lo âu về con suối, mà còn mang theo nỗi xấu hổ của một người nông dân phải tìm đến một thư sinh để giải quyết những vấn đề tưởng chừng như nhỏ nhặt của đời sống thường nhật. Trong lòng ông, đây không chỉ là một sự hạ mình, mà còn là một sự thừa nhận về sự bất lực của chính mình và cộng đồng trong việc giải quyết mâu thuẫn.

Tạ Trần chỉ vào chiếc ghế gỗ đơn sơ đối diện quầy, nơi hắn thường ngồi đọc sách hoặc tiếp khách. "Mời lão Lý ngồi." Giọng nói của hắn vẫn trầm ấm và điềm tĩnh, tựa như dòng suối nhỏ chảy qua ghềnh đá, không vội vã, không gợn sóng.

Lão Nông Lý khẽ cúi đầu, đặt chiếc nón lá đã nhàu nát xuống đất bên cạnh ghế, rồi chậm rãi ngồi xuống. Ông vẫn giữ nguyên tư thế cúi thấp đầu, như thể muốn che giấu khuôn mặt khắc khổ và đôi mắt đỏ hoe của mình. Tiểu An, sau khi hoàn thành công việc, đã lặng lẽ lùi về phía sau, ngồi xuống một góc gần đó, đôi mắt mở to dõi theo từng cử chỉ của Tạ Trần và Lão Nông Lý, cố gắng lắng nghe và học hỏi. Cậu bé hiểu rằng đây không chỉ là một cuộc trò chuyện bình thường, mà là một bài học về nhân tình thế thái, về cách con người đối mặt với những rối ren của cuộc đời. Tạ Trần, với sự tinh tế của mình, đã tạo ra một không gian an toàn, không phán xét, nơi Lão Nông Lý có thể từ từ mở lòng. Hắn biết rằng sự vội vàng chỉ khiến mọi thứ trở nên tệ hơn, và rằng để "điểm neo" nhân quả, cần phải có sự kiên nhẫn và thấu hiểu tận cùng.

***

Không khí trong quán sách dần dịu đi khi ánh nắng chiều bắt đầu xiên qua khung cửa, vẽ lên những vệt sáng dài trên nền gạch. Mùi giấy cũ đặc trưng của quán sách, mùi hương trà thanh khiết và thoang thoảng mùi đất ẩm từ quần áo Lão Nông Lý hòa quyện vào nhau, tạo nên một cảm giác vừa thân thuộc vừa an ủi. Tạ Trần không thúc giục, hắn chỉ im lặng, rót thêm trà vào chén của Lão Nông Lý và cả của mình. Tiếng trà rót nhẹ vào chén nghe thật êm tai, như một lời mời gọi vô thanh, khuyến khích ông lão giãi bày.

Lão Nông Lý cầm chén trà ấm nóng trong tay, hơi ấm lan tỏa qua lòng bàn tay chai sạn. Sau một hồi im lặng dài tưởng chừng như vô tận, ông lão cuối cùng cũng ngẩng đầu lên, ánh mắt đầy ưu tư nhìn thẳng vào Tạ Trần. Trong đôi mắt sâu thẳm của Tạ Trần, Lão Nông Lý không thấy sự phán xét, không thấy sự chán nản, mà chỉ thấy một sự thấu hiểu sâu sắc, như thể vị thư sinh này đã biết được tất cả những gì ông định nói. Sự thấu hiểu ấy đã phá vỡ bức tường phòng thủ trong lòng Lão Lý, khiến ông cảm thấy một gánh nặng vô hình đang dần được trút bỏ.

"Thật ra... không phải chỉ vì nước, tiên sinh ạ..." Lão Nông Lý cất tiếng, giọng nói ban đầu còn run rẩy, ngập ngừng, nhưng rồi dần trở nên ổn định hơn, như dòng suối nhỏ sau cơn mưa lớn. "Cái con suối đó... nó chỉ là cái cớ. Cái cớ để những lời đàm tiếu trong làng có thể tuôn ra, cái cớ để người ta nhìn vào gia đình tôi với ánh mắt khinh miệt."

Ông lão thở dài thườn thượt, kể lể về những gánh nặng đã đè nén ông suốt bao năm tháng. "Gia đình tôi đã sống ở Thôn Vân Sơn này mấy đời rồi. Từ đời ông nội tôi, chúng tôi đã là những người nông dân cần cù, chịu khó. Nhưng rồi... có lần, một năm mất mùa, cha tôi lỡ vay mượn của nhà Lão Trần một ít bạc. Dù đã trả đủ, nhưng cái tiếng 'phải nhờ vả' vẫn cứ đeo đẳng mãi. Rồi sau này, khi tôi làm ăn khá hơn một chút, trồng được thêm mấy luống rau, chăn nuôi được vài con lợn, nhà Lão Trần lại bắt đầu ghen tị. Họ nói bóng gió, nói xa nói gần, rằng chúng tôi 'ăn lộc trời', r���ng chúng tôi 'không biết điều'..."

Lão Nông Lý ngừng lại, đôi mắt đỏ hoe. "Con suối đó, nó chảy qua đất nhà tôi trước, rồi mới đến nhà Lão Trần. Bao đời nay vẫn vậy. Nhưng mấy năm gần đây, họ cứ khăng khăng nói tôi dùng quá nhiều nước, nói tôi cố tình làm cạn dòng chảy của họ. Tôi thề với trời đất, tôi không hề làm vậy! Tôi chỉ dùng đủ phần của mình, thậm chí còn nhường nhịn họ vài lần. Nhưng họ không tin, họ cứ nghĩ tôi là kẻ tham lam, kẻ muốn độc chiếm. Rồi họ còn đi nói với cả làng, thêu dệt nên những câu chuyện xấu xa, rằng tôi là kẻ 'vong ân bội nghĩa', rằng tôi 'chỉ biết nghĩ cho mình'."

Ông lão nắm chặt đôi bàn tay chai sạn, gân guốc, nỗi uất ức và tủi nhục hiện rõ trên khuôn mặt khắc khổ. "Tiên sinh à, tôi không sợ thiếu nước. Tôi sợ nhất là cái tiếng xấu, là cái nhìn của người làng. Tôi sợ con cháu tôi sau này sẽ bị người ta dè bỉu, bị coi thường vì những chuyện của người lớn. Tôi không muốn bị coi là kẻ yếu thế, kẻ mà ai cũng có thể dẫm đạp lên, kẻ mà ai cũng có thể buông lời chê bai. Cái danh dự của gia đình, nó còn quan trọng hơn cả dòng nước kia, tiên sinh ạ!"

Tiểu An ngồi ở góc phòng, lắng nghe từng lời, đôi mắt mở to. Cậu bé chưa từng nghĩ rằng một cuộc tranh chấp về nước lại có thể ẩn chứa nhiều nỗi niềm sâu xa đến vậy. Nó không chỉ là nước, mà là danh dự, là thể diện, là những mối quan hệ đã rạn nứt vì những hiểu lầm, những lời đàm tiếu, và những chấp niệm đã ăn sâu bám rễ trong lòng người.

Tạ Trần vẫn lắng nghe chăm chú, ánh mắt không rời khỏi Lão Nông Lý. Hắn thấu hiểu nỗi sợ hãi của ông lão, nỗi sợ hãi về sự "mất người" trong cộng đồng, khi những giá trị của lòng tin và sự sẻ chia bị bào mòn bởi những định kiến và oán hờn. Hắn biết rằng Lão Nông Lý không chỉ đến để xin lời khuyên về con suối, mà là để tìm một lối thoát cho tâm hồn đang bị xiềng xích bởi những chấp niệm và gánh nặng vô hình.

Tạ Trần nhẹ nhàng đặt chén trà xuống bàn, tay hắn khẽ vuốt ve bìa cuốn 'Cổ Thư Vô Vi Chi Đạo' đang nằm trên mặt bàn gỗ. Ánh mắt hắn vẫn hướng về Lão Nông Lý, nhưng câu hỏi mà hắn cất lên lại mang một hàm ý sâu xa, vượt ra ngoài phạm vi của con suối và những lời đàm tiếu.

"Lão Lý," Tạ Trần nói, giọng trầm ấm và đầy suy tư, "ngài nói ngài sợ tiếng xấu, sợ bị coi thường. Vậy liệu một dòng nước trong có thể rửa sạch được bụi trần trong lòng ngài không, hay cần một cái tâm tĩnh lặng hơn để nhìn thấu mọi sự?"

Câu hỏi của Tạ Trần như một tiếng chuông cảnh tỉnh, vang vọng trong không gian tĩnh lặng của quán sách. Lão Nông Lý ngẩng phắt đầu, đôi mắt mở to, trong khoảnh khắc ấy, ông lão dường như đã quên đi mọi lo âu, mọi gánh nặng. Ông không trả lời ngay, mà chìm vào suy nghĩ, lời nói của Tạ Trần đã chạm đến một điều gì đó sâu thẳm trong tâm hồn ông, một điều mà ông chưa từng dám đối mặt. Nó không phải là một giải pháp trực tiếp, mà là một lời gợi mở, một con đường để ông tự mình tìm kiếm câu trả lời.

Tạ Trần không nói thêm. Hắn biết, hạt mầm đã được gieo. Giờ đây, chỉ còn chờ đợi thời gian và sự tự thức tỉnh của Lão Nông Lý. Ánh nắng chiều dịu dàng hắt vào quán sách, vẽ lên vẻ mặt khắc khổ của Lão Nông Lý một nét bình yên hiếm thấy, một tia hy vọng nhỏ nhoi lóe lên trong đôi mắt mệt mỏi của ông. Việc Lão Nông Lý tìm đến Tạ Trần báo hiệu rằng trí tuệ và sự thấu hiểu nhân quả của Tạ Trần sẽ ngày càng trở thành "ngọn hải đăng" cho cộng đồng trong kỷ nguyên không còn tiên đạo. Lời khuyên gián tiếp của Tạ Trần về việc nhìn nhận vấn đề từ bên trong báo hiệu rằng kỷ nguyên "Bình Thường Vĩnh Cửu" sẽ tập trung vào sự phát triển nội tâm và nhân tính, chứ không phải các giải pháp dựa trên quyền lực hay phép thuật. Mâu thuẫn nhỏ này, khi được giải quyết bằng trí tuệ và lòng nhân ái, sẽ là một minh chứng cho giá trị của "Nhân Đạo" và là bài học cho các thế hệ tương lai.

Truyện do Long thiếu chấp bút, độc quyền đăng tải tại truyen.free.