Ngày mười lăm tháng tám, tiết Trung Thu.

Sau khi những ngày hè oi ả qua đi, cuối cùng thì tiết thu muộn màng cũng đã bao phủ Hàng Châu. Khi những chiếc lá vàng rực rỡ rơi rụng theo gió, lòng người thường dâng lên cảm giác lười biếng. Nếu lùi lại vài tháng, khi Ninh Nghị và Tô Đàn Nhi khởi hành từ Giang Ninh, điều họ thầm mong muốn được tận hưởng cũng chính là bầu không khí như thế này – ít nhất là một trong số đó. Thế nhưng, chỉ trong vài tháng ngắn ngủi ấy, vô vàn sự việc đã rối ren vây bủa, đẩy mọi thứ đến một kết cục mà không ai ngờ tới.

Ninh Nghị đang tận hưởng mùa thu này, nếu là một người đa cảm, có lẽ sẽ thấy chút cô đơn. Nhưng dù sao đi nữa, ít nhất về mặt bề ngoài, hắn vẫn có thể giữ thái độ tận hưởng những điều này. Than vãn cũng chẳng ích gì, nên những cảm xúc phàn nàn tốt nhất vẫn nên được giấu kín dưới vẻ tận hưởng.

Phương Tịch đã đăng cơ hai ngày trước, và không khí hân hoan của đại điển đăng cơ vẫn đang tiếp diễn trong thành. Với Ninh Nghị, thân phận hiện tại khiến hắn không thể cảm nhận nhiều niềm vui, nhưng cũng chẳng cần phải quá bi lụy. Điều duy nhất ảnh hưởng là hai ngày nghỉ học. Vì vậy, hôm qua, hắn đã cùng Tiểu Thiền ra ngoài dạo phố.

Từ khi trở lại Hàng Châu, đây là lần đầu tiên họ ra ngoài với mục đích nghỉ ngơi, thư giãn, và cũng là dấu hiệu cho thấy sự căng thẳng bủa vây suốt thời gian qua đã tạm thời được gỡ bỏ. Tâm trạng của Tiểu Thiền cũng nhẹ nhõm hơn hẳn.

Lúc này, thành Hàng Châu vừa mới hồi sinh sau chiến loạn, và vật tư phần nào cũng đã khôi phục lưu thông. Ninh Nghị và Tiểu Thiền đã dạo qua vài khu phố kinh doanh nhộn nhịp trở lại nhờ lễ mừng Tân Triều. Ngoài những bông hoa, biểu ngữ được chế tác để chúc mừng, đập vào mắt họ còn là vô số giàn giáo tre gỗ và từng tốp công nhân, tất cả cùng tạo nên một diện mạo trăm nghề chờ đợi phục hưng cho thành phố hậu chiến này.

Vật giá ở Hàng Châu lúc này đắt đỏ, nhưng khi Ninh Nghị ra ngoài, tự nhiên có A Thường và A Mệnh đi theo, mua sắm vài vật dụng sinh hoạt lặt vặt, nói chung cũng là chuyện thường. Căn nhà mới khó mang lại cảm giác ấm cúng, nhưng nhờ có Tiểu Thiền, mấy ngày nay nàng bày biện đủ thứ đồ đạc, trông hệt như một chú kiến nhỏ siêng năng, đáng yêu. Trước kia nàng vốn là quản gia nhỏ vạn năng ở Tô gia, giờ đây lại tỉ mẩn sắp xếp gian phòng, cuối cùng khiến nơi này mang chút cảm giác thân thuộc.

Tiểu Thiền giờ vẫn làm việc tại y quán cách vách, đồng thời học hỏi chút lý thuyết y học, dược lý từ vị Lưu lão đại phu nọ. Lão đại phu tính tình không tệ, nhưng lại không ưa Ninh Nghị, chủ yếu vì khoảng thời gian trước Ninh Nghị có nói vài lý thuyết khâu lại vết thương, khiến lão cho rằng hắn hơi huênh hoang khoác lác. Mỗi lần gặp mặt, lão đều mắng vài câu rằng hắn bất học vô thuật. Thế nhưng Tiểu Thiền lại rất nhu thuận. Những ngày qua, không biết lão nhân gia có xem nàng như cháu gái mà đối đãi chăng, cũng không biết sau này Tiểu Thiền có thể trở thành một tiểu thần y hay không.

Mỗi chiều hoặc tối khi ở bên nhau, Ninh Nghị thường thích hỏi Tiểu Thiền về những điều nàng học được ở y quán. Bởi vì nếu hắn không hỏi, Tiểu Thiền hầu như chẳng bao giờ tự kể. Thiếu nữ vẫn luôn giữ phận, mỗi khi ở cạnh Ninh Nghị, nàng chỉ nghĩ đến việc nấu cơm, rửa chén, đun nước, giặt giũ, pha trà, thậm chí là giúp hắn chuyển ghế. Nếu có lúc nói chuyện phiếm, nàng cũng chỉ kể vài chuyện thú vị quanh mình, chứ không hề ôn lại những bài lão đại phu đã dạy — vì với nàng, những điều đó vốn dĩ chỉ là thứ yếu.

Vì Trung Thu Tiết, học đường được nghỉ, nhưng y quán thì vẫn còn việc. Sáng nay, Tiểu Thiền đã đến y quán để phụ giúp. Ninh Nghị ở nhà không có việc gì làm, cầm giấy bút định viết vài điều mình đang suy nghĩ gần đây, nhưng rồi lại cảm thấy việc đó thật nhàm chán. Hắn không phải đệ tử Nho gia, đối với việc lập ngôn cũng chẳng có gì là quan trọng. Tuy nhiên, gần đây, sau khi chính thức tìm hiểu được một số tình hình trong quân Phương Tịch thông qua Bá Đao doanh, hắn chắc chắn sẽ nảy sinh những suy nghĩ tương tự kiểu "nếu là mình thì sẽ làm phản thế nào". Nếu có thể dựa vào đó mà viết ra một bản kế hoạch, đó hẳn là một việc khá thú vị.

Sở dĩ cảm thấy việc hạ bút nhàm chán, suy cho cùng vẫn là vì hắn chưa tìm được điểm đột phá quan trọng.

Đang mải suy nghĩ một hồi, bên ngoài liền có tiếng gõ cửa. Ninh Nghị ra xem thử, thấy một đạo sĩ cầm lá cờ đang nói chuyện với A Thường, hóa ra là đến rao bán bùa chú và hình thần tài nhân dịp Trung Thu Tiết. Lúc này ở Hàng Châu, có lẽ đông đảo nhất chính là những loại người như vậy. Vị đạo sĩ vừa đi, chốc lát sau lại có hòa thượng đến hóa duyên kiêm bán đồ. Thi thoảng trên đường lại có người giang hồ mang theo binh khí ngang qua.

Mỗi xã hội đều có một hệ sinh thái riêng. Ninh Nghị ngồi trên ụ đất trước cửa, phơi nắng, trong đầu cũng nghĩ đến vài việc mình muốn làm gần đây.

Việc quan trọng nhất, cũng là cốt lõi của mọi chuyện, chính là hắn muốn đưa Tiểu Thiền đi, đưa nàng về bên Tô Đàn Nhi. Trạng thái lý tưởng nhất đương nhiên là bản thân hắn cũng đi cùng, nhưng xem ra vô cùng khó khăn. Tiểu Thiền bị giữ lại đây như một con tin của hắn, nhưng việc đưa nàng đi không phải là không thể. Tuy nhiên, việc này lại gồm hai giai đoạn: đầu tiên là phải đưa Tiểu Thiền ra khỏi thành, sau đó là để nàng an toàn vượt qua quãng đường vài trăm dặm đến Hồ Châu. Giai đoạn đầu tiên có tính khả thi rất cao, có nhiều cách làm, vấn đề không lớn. Nhưng để Tiểu Thiền một mình đi đến Hồ Châu, Ninh Nghị tạm thời vẫn chưa có biện pháp nào yên tâm.

Mọi vấn đề còn lại đều là phụ thuộc, nảy sinh từ việc đầu tiên đó. Nếu Tiểu Thiền đào thoát thất bại, làm sao hắn có thể đảm bảo sự sống còn của cả nàng và mình? Nếu Tiểu Thiền đào thoát thành công, làm sao hắn có thể bảo toàn bản thân? Vấn đề này chung quy nằm ở chỗ nâng cao giá trị bản thân, hoặc nâng cao thiện ý giúp đỡ đối phương. Đây đều thuộc về những suy nghĩ tản mạn thường ngày, không theo một thói quen cố định nào. Những gì hắn muốn viết cũng là một phần của vấn đề này.

Không phải hắn viết ra để lừa gạt người khác, mà chính là hắn thật lòng suy nghĩ đến những điều này. Đã muốn ở lại đây một thời gian, vậy chung quy cũng nên tìm vài việc để làm. Chỉ đơn thuần dạy học sinh, e rằng vẫn sẽ nhàm chán. Giờ đây trước mắt hắn là một ví dụ sống động về cuộc khởi nghĩa nông dân. Mặc dù hiện tại chưa tiện đặt bút, nhưng một hệ thống ý tưởng cơ bản thì Ninh Nghị vẫn đã có trong lòng.

Dã tâm, hoặc nói cách nghĩ thấu đáo, ở đời sau có lẽ được gọi là tính năng động chủ quan, là một yếu tố quyết định rất lớn đến việc một người hay một nhóm người có làm nên đại sự hay không. Tuy thuyết pháp này không thể hoàn toàn đúng trong mọi trường hợp, nhưng ít nhất trong cuộc khởi nghĩa hiện tại, nó đã trở thành điểm hạn chế lớn nhất. Một nhóm nông dân thiếu đi tính năng động chủ quan mạnh mẽ. Đa số binh lính cứ giành giật, cướp bóc, rồi sẽ đến lúc cảm thấy mình đã "giành đủ". Họ không phải văn nhân mong muốn vạn thế thái bình, cũng không phải binh lính chỉ biết đơn thuần tuân lệnh xông lên. Khi tỷ lệ nông dân trong đội ngũ quá lớn, sẽ luôn có một thời điểm họ dần dần dừng lại.

Nhìn chung toàn bộ lịch sử, những cuộc khởi nghĩa, hay khởi nghĩa nông dân thực sự thành công, điểm đầu tiên là, ở một mức độ nào đó, chúng thực sự thuận theo xu thế phát triển, hay nói cách khác là được một nhóm văn nhân hô hào rằng thời thế này nên diệt vong. Điểm thứ hai là người lãnh đạo khởi nghĩa có thể huấn luyện nông dân thành binh lính, tức là khiến họ biết tuân lệnh chứ không phải hỏi "Chúng ta đi cướp gì?". Cả hai điểm này đều có tỷ lệ riêng, nhưng điểm thứ nhất là quan trọng nhất. Đương nhiên cũng có trường hợp đặc biệt, như Chu Lệ của nhà Minh về sau cất binh, nhưng đó không phải là khởi nghĩa nông dân. Trong các cuộc khởi nghĩa nông dân, tầm quan trọng của điểm thứ nhất hầu như không thể thay thế.

Trong toàn bộ dòng chảy lịch sử, Ninh Nghị đã thấy nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân, bởi nạn đói, bởi ôn dịch, bởi bạo loạn. Có người phất tay hô một tiếng, mấy vạn, mấy chục vạn người liền nổi dậy. Họ xông xáo như châu chấu rồi sau đó lại im lặng. Nhưng hầu như tất cả tầng lớp cao của các cuộc khởi nghĩa đều chưa thực sự suy nghĩ về việc làm thế nào để vận dụng toàn bộ lực lượng của mỗi người. Và việc thực sự vận dụng khái niệm tính năng động chủ quan, thậm chí lý tưởng, vào thân thể người nông dân trong khởi nghĩa, từ xưa đến nay, trong toàn bộ dòng chảy lịch sử mà Ninh Nghị biết, trong tất cả các ví dụ, chỉ có duy nhất một lần.

Đó chính là cuộc khởi nghĩa Cộng sản ở hậu thế.

Dù hậu thế có đánh giá thế nào về cuộc cách mạng đó, ít nhất vào thời điểm ấy, nhóm nông dân đã phát huy sức mạnh lớn nhất, và có lẽ đã tạo ra một đội quân cách mạng thanh liêm nhất trong toàn bộ lịch sử nhân loại.

Ninh Nghị cũng từng có thời là một thanh niên phẫn chí. Khi ấy, hắn từng tìm kiếm một số tài liệu liên quan đến đội cảm tử Thần Phong của Nhật Bản. Đó là vào cuối Thế chiến thứ hai, người Nhật đã hô vang khẩu hiệu "một trăm triệu người ngọc nát", chuẩn bị đẩy lùi người Mỹ ra khỏi biên giới. Khi đó, phi công Nhật Bản lái máy bay ném bom hạng nhẹ hoặc máy bay chiến đấu cột đầy bom hoặc thậm chí chỉ mang theo dầu nhiên liệu một chiều, lao thẳng vào máy bay hoặc tàu thuyền của Mỹ. Bởi chiến pháp liều mạng như vậy, khi ấy, thậm chí có một bộ phận phi công át chủ bài của Mỹ bị ảnh hưởng tâm lý, có người khi hạ cánh xuống hàng không mẫu hạm của mình còn tâm trạng bất ổn, dẫn đến máy bay bị rơi vỡ.

Ngoài đội cảm tử Thần Phong này, khi ấy tại duyên hải Nhật Bản, họ còn lắp tay lái vào ngư lôi, huấn luyện thủy binh điều khiển, chuẩn bị dùng cách thức đó lao thẳng vào tàu thuyền của Mỹ. Đương nhiên, chiến pháp này được chuẩn bị để phòng bị cuộc đổ bộ quy mô lớn của Mỹ. Về sau Mỹ cũng không đổ bộ, nên những ngư lôi này cũng chưa phát huy được tác dụng.

Khi tìm hiểu những tài liệu này, Ninh Nghị đã từng từ nội tâm cảm thấy đáng sợ. Đương nhiên, hắn cũng từng nghĩ xem làm thế nào để tái tạo một dân tộc như vậy, hoặc ít nhất cũng có thể tham khảo nhất định trong quản lý doanh nghiệp. Cho đến sau này, hắn thấy được những ghi chép về trận chiến Hồ Trường Tân trong thời kỳ kháng Mỹ viện Triều.

Khi ấy, quân tình nguyện tiến vào Triều Tiên phải đối mặt với mùa đông tàn khốc, trang phục mùa đông thiếu thốn nghiêm trọng. Để đối phó với chiến thuật phục kích bắn tỉa của quân Mỹ, quân đội được phái đi đã mai phục sớm trên trận địa. Trong mùa đông âm 40 độ, giữa tuyết lớn và băng giá, từng hàng người cứ thế chết cóng ngay trên chiến trường. Và cho đến khi chết cóng, những người này vẫn giữ nguyên tư thế xạ kích, không hề buông bỏ vũ khí. Họ chỉ là đã không đợi được kẻ thù của mình.

Nếu nói tinh thần người Nhật Bản đến từ "cuồng nhiệt", thì thật khó hình dung tinh thần của những quân tình nguyện này đến từ điều gì. Và trong toàn bộ giai đoạn kháng chiến cùng nội chiến, tinh thần này của người Cộng sản có thể thấy ở khắp nơi. Không ai có thể phủ nhận thành ý muốn cứu Trung Quốc của nhóm người Cộng sản khi ấy. Khi đó, vì sự phát triển của các loại khoa học kỹ thuật, tác dụng của đơn thuần nhân lực trên chiến trường đã bị áp chế rất nhiều. Nếu có thể sao chép một đội quân như thế đến thời cổ đại, nơi nhân lực là yếu tố cực kỳ quan trọng, dù chỉ là sao chép một phần phương thức này, thì ngay cả đội quân Thành Cát Tư Hãn cuồng nhiệt từng đẩy chiến hỏa đến châu Âu, trước đội ngũ như vậy, e rằng cũng chẳng là gì.

Không cần công nghệ cao hơn, không cần thuốc súng, xe tăng, súng trường, dù chỉ đơn thuần dùng đao, đội quân này cũng có thể san bằng triều Vũ, san bằng Liêu Quốc. Đương nhiên, việc tinh thần đó xuất hiện ở hậu thế có rất nhiều yếu tố tham gia và chi phối. Muốn sao chép là cực kỳ khó khăn, nhưng có lẽ một phần trong đó vẫn có thể cố gắng bắt chước, học hỏi được.

Phương Tịch từng nói trong quân đội rằng "Luật pháp bình đẳng, không phân cao thấp". Nhưng bản chất mà nói, chính hắn còn chẳng tin điều đó, cuối cùng cũng chỉ biến thành một khẩu hiệu. Để mọi người tin tưởng, nền tảng phải là bản thân mình làm theo. Phải có một bộ cương lĩnh nghiêm túc, đặt ra trước mắt mọi người, phải có một lập luận đủ sức thuyết phục, để những người ấy thật lòng tin rằng họ đang nỗ lực vì một sự nghiệp vĩ đại, giống như những thư sinh kia thật lòng tin rằng mình đang ở trong thời "Vạn thế thái bình". Như vậy, mọi chuyện mới có thể bắt đầu.

Việc trích dẫn Tư Bản Luận sẽ rất phức tạp, nhưng tham khảo một số ý tưởng vẫn luôn muốn, ghép nối nhiều tư tưởng Xã hội học ở hậu thế, rồi dệt ra một bộ cương lĩnh lấy "Công bình" làm cơ sở, cũng không phải là không thể. Bản thân Ninh Nghị thì không tin, và trong quân Phương Tịch, việc thực sự muốn thúc đẩy điều như vậy có lẽ đã muộn. Nhưng nếu cho người khác thấy, chưa chắc đã không lừa gạt được ai. Điều quan trọng là đã có một số người thấy, rằng sự thiếu vắng tín ngưỡng và dã tâm đã ảnh hưởng đến họ. Vậy thì mình có thể làm một cách triệt để hơn, sẽ có người cảm thấy hứng thú.

Ý tưởng phải cao siêu một chút, nhưng cơ sở thì phải thông tục, gần gũi với đại chúng. Buổi sáng Trung Thu Tiết này, hắn ngồi trên ụ đất nơi ánh mặt trời chan hòa, híp mắt suy nghĩ.

Cứ như thể bán hàng đa cấp vậy.

Rồi hắn lại nghĩ, để bảo toàn Tiểu Thiền và cả mình, mà lại định truyền bá tư tưởng, thì động tĩnh này e rằng hơi quá lớn. Đương nhiên, lúc này hắn bất quá chỉ là nảy ra ý nghĩ trong lòng, mọi chuyện vẫn phải tùy cơ ứng biến. Nếu ở lại đây đủ lâu, thì dù thế nào cũng phải tìm vài việc để làm mới được.

Đang mải suy nghĩ một lúc, định bụng quay lại y quán xem Tiểu Thiền, hắn đứng dậy thì mới phát hiện đối diện đường có một nam tử dường như đã nhìn mình từ lâu, lúc này đang đi về phía hắn.

Nam tử kia toàn thân áo đen, trông như một người giang hồ nhưng không mang theo binh khí. Dáng người cao gầy, vẻ mặt có chút nghiêm nghị, nhíu mày nhìn về phía Ninh Nghị. Ninh Nghị cũng khẽ cau mày, nhìn biểu cảm của A Thường đang đứng cách đó không xa, đại khái đã hiểu người này quả nhiên là tìm mình. Hắn đã tiếp xúc tài liệu của Bá Đao doanh vài ngày, cũng phần nào hiểu biết về diện mạo một bộ phận người trong quân Phương Tịch. Lúc này, trong đầu hắn vừa kịp đối chiếu với tên, thì đối phương đã chắp tay một cái.

"Các hạ có phải là Ninh Nghị, Ninh Lập Hằng không?" Trong lời nói, ngược lại có phần lễ phép.

"Chính là. Các hạ là..."

"Tại hạ là An Tích Phúc."

Ninh Nghị thở dài, xem như mọi chuyện đã lộ.

Sau đó hắn cười nói: "Ăn rồi sao?"

Bản dịch này thuộc về truyen.free, xin đừng sao chép khi chưa được phép.