Paris, một buổi chiều ảm đạm, âu sầu trong cơn mưa rả rích. Ngoài phố đã vãn người qua lại, chỉ còn vài chiếc xe taxi lướt qua, mang thứ ánh sáng nhòe nhoẹt hắt lên cửa kính. Trong căn hộ ở tầng ba của một khu nhà cũ kiểu Haussmann, nơi những dây thường xuân đã leo đầy trên các bức tường, vị thám tử của chúng ta đang ngồi "khám nghiệm" mớ thông tin nhập nhằng của hai vụ án. Căn phòng anh ngồi chỉ có tiếng lật giấy loạt soạt, tiếng người nói từ bản ghi âm lời khai, và tiếng "ríttt" chói tai khi Francis tua đoạn băng về trước đó để nghe lại. Ánh đèn vàng màu mật ong lập loè như đốm lửa nhỏ trong đôi mắt xanh lơ chất chứa nhiều hoài nghi.

Sáng nay, một tập tài liệu dày cộp chứa tiểu sử cá nhân và lời khai của 4 nghi phạm trong vụ của ông Maurel đã được gửi đến chỗ anh. Cả 4 người đều khai rằng không gặp ai khác ra vào nơi ở của nạn nhân. Câu hỏi "Ông Maurel có mời rượu khi ông/bà đến thăm không?" được cài vào nhằm mục đích thăm dò phản ứng.

Francis đã mong đợi một bản báo cáo điều tra mở rộng các mối quan hệ của Deneuve, nhưng chúng không xuất hiện. Sở dĩ người đàn bà này vốn là tình nhân của gia chủ quá cố. Sau khi ông ta qua đời, nghiễm nhiên bà ta là người thừa hưởng một phần gia sản và căn nhà của chồng. Đứa con gái duy nhất của ông Deneuve, cô Nicolette, được cho là không hòa hợp được với mẹ kế, nên hầu như không còn về thăm nhà hay liên lạc gì qua lại. Có lẽ cô gái đó cũng đoán được rằng, nơi từng là chốn lui về của mình sớm muộn gì sẽ trở thành địa điểm hẹn hò vừa riêng tư lại không tốn chi phí. Câu chuyện về sau diễn ra như thế nào thì không cần phải bàn thêm. Những nhân chứng đều lắc đầu khi được hỏi về những người đã đến hoặc lảng vảng xung quanh nhà của bà Deneuve. Xem ra họ đã quá quen với cảnh cứ dăm ba hôm là lại có một chiếc xe lạ rẽ vào đó, nên từ lâu đã không còn ai buồn để mắt đến nữa. Hiện giờ, thứ thông tin được cho là hữu ích mà Francis có được chỉ là bản ghi lời khai nửa vời của người giúp việc Bernier. Bà ta nói rằng hôm đó nữ chủ nhân không có lịch gặp ai, cộng với việc bà ta cảm thấy trong người không khỏe, nên đã đi nghỉ sớm trong phòng riêng, hoàn toàn không nắm được những gì đã xảy ra vào buổi tối.

Vụ án đầu tiên khiến Francis như lạc giữa biển khơi, xung quanh không có nổi một cột hải đăng nào làm nơi bấu víu. Hiện giờ anh chỉ biết bám vào những thông tin về vụ thứ hai với hi vọng có thể mở ra một lối đi nào đó triển vọng.

Người thứ nhất tới thăm ông Maurel là Lucien Carrel - chủ của một cửa tiệm chuyên bán các dụng cụ mỹ thuật cao cấp - đến với chiếc cặp chứa hai bộ màu đắt đỏ là xanh Ultramarine và vàng Cadmium, đi một mình. Anh ta tới lúc 6 giờ tối và chỉ ở lại khoảng 30 phút.

"Quý ngài đó nói rằng mình sắp sửa tái xuất giới hội hoạ nên mạnh tay đầu tư lắm. Tối đó ông ta còn vừa rót rượu vừa thao thao bất tuyệt rằng tôi đã vinh dự trở thành một nguồn cung đáng tin cậy cho những tác phẩm vĩ đại sắp tới của mình. Lại còn mạnh mồm hứa hẹn rằng sẽ giới thiệu cửa hàng của tôi cho những người trong giới nếu tôi đồng ý giao dịch với giá tốt. Tôi thì cứ đồng ý lấy lệ trước đã, luật bất thành văn mà. Ai mà có dè ông ta chưa kịp động bút thì người khác đã phải cầm đục lên khắc cái tên "Maurel" lên bia mộ rồi."

Người thứ hai là Dolores Surville - học trò cũ của nạn nhân. Cô ta đến vì muốn mời vị hoạ sĩ này tham gia làm cố vấn trong cuộc thi hội họa do trường tổ chức, đi một mình. Cô ta tới lúc 8 giờ 30 phút và cũng rời đi sau nửa tiếng.

"Ngài ấy đưa ra rất nhiều yêu cầu trước khi đồng ý làm giám khảo. Nào là vị trí ngồi trung tâm, bài diễn văn giới thiệu dài cả sớ, vân vân và mây mây. Tôi phải mang đến bản vẽ gốc của các bức hoạ tham gia cuộc thi để ngài ấy chiêm ngưỡng, chỉ vì những bức ảnh tôi gửi đến trước đó bị trả lại với lý do là "không sống động bằng việc được nhìn trực tiếp". Xem xong các tác phẩm thì ngài Maurel hài lòng lắm, đồng ý kí thoả thuận tham gia luôn. Cơ mà ngài ấy có một cuộc hẹn khác tiếp theo nên tôi đã phải rời đi ngay mà chưa kịp uống chút gì cả."

Người thứ ba: Ông Jean-Marc Devaux - thương nhân khá giả ở Quận 14, quen biết nạn nhân trong một buổi triển lãm tranh. Ông ta đến lúc 9 giờ với một bức tranh bị nghi là giả. Hai người trò chuyện khá lâu, khoảng 10 giờ thì ông ta mới quay lại xe cùng với tài xế riêng.

"Bức tranh lão bán cho tôi với giá 100,000 franc hoá ra là thứ hàng vẽ lại của một tay hoạ sĩ vô danh tiểu tốt. Khi tôi đến chất vấn, lão ta chối bay chối biến, một mực rũ bỏ trách nhiệm. Lão kiên quyết không chịu nhả ra một xu mặc dù tôi đã doạ báo cảnh sát. Tôi mà biết được cái bản chất thật của lão thì chẳng phải cất công tới tận nơi làm gì. Đến cả chai vang lão mời tôi vẫn còn cái nhãn giảm giá chưa kịp xé đi kia mà. Lão chết thế này âu cũng là do ông trời trừng phạt."

Người cuối cùng - Remus Durand - một tay hoạ sĩ “sa cơ lỡ vận” và có quan hệ anh em họ hàng xa với ông Maurel. Hắn ta đồng thời cũng chính là gã người tình của bà Deneuve - kẻ đã biệt tăm biệt tích khi vụ án đầu tiên xảy ra - và mới chỉ được cảnh sát phát hiện đang đánh bài trong sòng bạc. Hắn tới khoảng 7 giờ với một chai vang trắng làm quà, với mong muốn vay mượn được chút gì đó từ người họ hàng. Hắn ta thú nhận rằng người tình của hắn nói sẽ không mở ngân khố nếu hắn không dọn đến ở cùng. Việc hắn lấp lửng về lý do vay mượn khiến cho bà Deneuve tức giận và không thèm liên lạc mấy hôm nay. Trong cơn túng quẫn, hắn đã nhớ đến người anh em giàu sụ mới trở về từ Đức và quyết định tìm gặp. Nghe xong sự tình thì ông Maurel chẳng những không cho vay một đồng nào, mà còn mỉa mai, móc ngoáy chuyện hắn làm "phi công" với một bà goá phụ vốn mang tai tiếng từ lâu ở cái phố Falguière này.

"Sau lần cụng ly đầu tiên là toàn bộ sự khinh bỉ của lão xổ thẳng ra trước mặt tôi, không có lấy một tí kiêng nể gì cả. Tôi cứ nghĩ là khoảng thời gian ở Đức khiến lão ta có một khối tài sản kếch xù cơ, nhưng xem ra lão không khá hơn ông già Harpagon là mấy. May mà quý phu nhân đã bỏ quách lão ta và kéo mấy cô con gái đi, không thì câu chuyện về sau sẽ kịch tính lắm đấy. Gì cơ? Các ông tìm thấy dấu vân tay của tôi tại hiện trường á?! Trùng hợp ấy mà! Đừng có nghĩ tôi là hung thủ đấy!"

Phần cuối cùng trong hàng loạt thông tin Francis nhận được là ghi chép về quãng thời gian ngài Maurel làm môi giới bán tranh. Dựa trên lời khai của ông Devaux, cảnh sát đã tiến hành mở rộng điều tra, và thu về kết quả ngoài mong đợi.

Ông Maurel có liên quan mật thiết đến một đường dây chuyên buôn bán và làm giả các tác phẩm nghệ thuật.

Buổi thẩm vấn bên trong chiếc máy ghi âm kết thúc bằng một tiếng "Rèee...." thật dài. Chiếc bút bi trong tay Francis dừng lại trước cụm từ "động cơ gây án". Anh vẫn đang bỏ ngỏ câu hỏi này từ vụ án thứ nhất, ấy vậy mà giờ nó đã trở thành một cái ung nhọt to tướng yêu cầu anh phải giải quyết nó ngay.

Giả sử cả bốn người đều có khả năng ra tay với nạn nhân, vậy ai sẽ là người có lý do lớn nhất?

Anh bật chiếc radio bên cạnh, tìm kiếm một chút không khí từ thế giới bên ngoài. Bản tin chiều nay đầy rẫy những tin tức ảm đạm hệt như thời tiết bên ngoài: Tin về sự cố tàu trật bánh trên tuyến đường sắt xuyên biên giới, đoạn đi qua Thionville, gây gián đoạn giao thông từ 1 đến 2 ngày. Tin về những nỗ lực của chính phủ cho mục tiêu cắt giảm thâm hụt ngân sách, làm dấy lên lo ngại về những cuộc đình công quy mô lớn. Tiếp đó, hiển nhiên rồi, tin về hai vụ án gần đây chưa có lời giải.

"... Về các vụ việc thương tâm mới xảy ra tại phố Falguière, người dân ở đó cho hay, họ đang sống trong một sự sợ hãi chưa từng có. Một số nhà thậm chí đã nhận nuôi thêm chó với hi vọng có thể giúp họ tránh khỏi tên sát nhân còn đang lảng vảng ngoài vòng pháp luật. Chúng tôi vẫn mong đợi câu trả lời thích đáng từ phía cảnh sát...

"

- Ở Luxembourg gặp trật bánh tàu thì ở đây cũng đang tắc mạch não._ Francis lẩm bẩm, đứng dậy tiến lại gần chiếc bảng điều tra, hiện đang cắm đầy những bức ảnh và các sợi dây liên kết màu đỏ.

***

Tối đó, khi mưa đã ngớt, vị thám tử lái chiếc Peugeot 306 màu bạc rời khỏi thành phố, thẳng hướng đến một toà lâu đài vùng ngoại ô Paris. Anh muốn lặn sâu hơn vào thế giới nghệ thuật mơ hồ và lắm thứ thông tin không sạch sẽ. Trong những lúc như này, việc dành hàng giờ ở thư viện hay nghe ngóng tin tức ngoài phố sẽ là một ván cược nhiều rủi ro hơn là may mắn. Thật tình cờ là anh có biết một người - một kẻ am hiểu sâu sắc "vùng biển" hắn sống và gần như là đang nắm giữ câu trả lời mà anh mong muốn - anh chàng hoạ sĩ Andrew De Maurier.

Căn phòng họ hẹn nhau là phòng đọc sách trên lầu ba, mặt ngoài hướng về Tây. Khi anh đến, nơi này đã thoang thoảng hương thơm của trà Earl Grey. Andrew đang đợi anh, bên chiếc ghế bành bọc da đã bạc màu.

- Tôi tới đây vì một cái tên. Bernard Maurel, nếu cậu đã đọc báo mấy hôm nay!

- Quý ngài hoạ sĩ bị hạ sát trong nhà phải không? Khoảng 8 năm trước ông ta khá nổi tiếng, tôi có biết chút chuyện.

- Cậu có biết gì về khoảng thời gian ông ta làm nhà môi giới các tác phẩm nghệ thuật không?

- Nhà môi giới các tác phẩm nghệ thuật?_ Andrew nhắc lại lời của vị thám tử với vẻ mặt hoài nghi._ Thú thật với anh, đây là lần đầu tiên tôi được nghe đến cái danh xưng "nhà môi giới" của ông ta.

- Vậy trước đó thì sao?

- Tôi không nhớ rõ lắm. Kể từ sau tác phẩm đem lại cho ông ta tiếng vang thì...

Andrew nhấp một ngụm trà nhỏ, nhưng không buông tách xuống ngay. Trông anh ta như thể đang tìm kiếm một thứ gì đó quen thuộc trong vùng biển kí ức.

- Đợi tôi một lát nhé.

Anh chàng hoạ sĩ đặt lại chiếc tách lên đĩa, rồi bước đến phía giá sách. Anh ta có một lượng lớn thông tin lưu trữ được từ những trang báo, chủ yếu liên quan về giới nghệ thuật hoặc các tin tức kì lạ, mơ hồ và đặc biệt nghiêm trọng.

Francis ngả lưng ra sau, nhìn lâu về phía tủ sách đồ sộ cao đến trần nhà của vị hoạ sĩ trẻ tuổi. Anh cũng có thói quen tương tự, chỉ khác ở chỗ, anh ghi chép những thông tin quan trong vào những cuốn sổ. Để mà nói thì, so với căn hộ chật chội của anh, lâu đài rộng lớn và sáng sủa này phù hợp làm nơi lưu trữ hơn nhiều.

- 1985, 1986, 1987... Thấy rồi, từ tháng Ba năm 1987!_ Andrew mang tập album bọc bằng da bê, đặt xuống chiếc bàn giữa hai người. Anh lật đến đoạn lưu trữ từ Tháng Ba, và chỉ vào một trang báo viết về các tác phẩm được đưa ra triển lãm trong Lễ hội Mùa Xuân.

Một bức tranh sơn dầu lập tức chiếm được sự chú ý của vị thám tử. Trong tranh phác hoạ một thiếu nữ trẻ đang ngồi bên hồ, đưa tay đón lấy làn nước trong vắt, xung quanh tràn ngập ánh sáng dịu dàng của mùa xuân. Các gam màu tươi tắn được tận dụng triệt để, ngay cả những vệt nắng cũng ánh lên nhiều phần màu sắc khác nhau. Bên dưới ghi chú thích: "Nàng Emilia bên hồ - B.Maurel."

- Ông ta bắt đầu được biết đến thông qua bức hoạ này. Giữa lúc dân Paris đang chán ngấy các bức tranh Nghệ thuật Biểu hiện mới, thì nét vẽ hoài cổ của chủ nghĩa Hậu Ấn tượng này đã khiến ông ta nổi như cồn. Nhưng mà vị hoạ sĩ này có vẻ tự đề cao bản thân mình hơi quá. Tôi thấy ông ta nhiều lần kiến nghị bảo tàng Louvre trưng bày tác phẩm của mình, nhưng không lần nào được chấp nhận cả.

Francis nhìn lâu vào bức hoạ trong tấm ảnh chụp. Phải rồi, anh chưa từng thấy nó, kể cả lúc anh điều tra căn phòng của nạn nhân.

- Tôi không thấy ông ta treo nó tại nhà. Có khi nào nó đã được đem đi đấu giá rồi không?

- Tôi không chắc đâu, bởi càng về sau thì tranh của ông ta không đọ lại nổi sức hút của các tác phẩm do hoạ sĩ trẻ thực hiện._ Andrew nhún vai._ Chuyện thường ngày như ở huyện ấy mà! Có thể là vì người ta ưa chuộng cá tính và sự mạnh mẽ nhiều hơn là tập trung thưởng thức các bức vẽ vốn thịnh hành vào năm 90 của thế kỉ trước.

Francis nghe mà nể phục vài phần. Anh đã từng nghe một tay sinh viên y khoa mồm mép liến thoắng về những tổn thương xuất hiện trên cơ thể người sau khi bị ngạt thở, nhưng bảo gã phân biệt giữa siết cổ và treo cổ thì gã lại im thin thít. Chàng hoạ sĩ trẻ tuổi trước mặt anh thì cao tay hơn rất nhiều. Cậu ta vừa kể lại gọn ghẽ những câu chuyện có từ gần một thập kỉ trước, chỉ vừa đủ chứ không quá nhiều, mà chúng còn không hề có điểm gì liên quan đến cậu ta để mà ghi nhớ. Có vẻ như Andrew biết cách điều khiển "dòng hải lưu" thông tin xung quanh mình trở thành một công cụ hữu ích. Nếu chỉ dùng cụm từ "sinh viên xuất sắc của Beaux - Art de Paris" thì không đủ để miêu tả chàng trai này. Francis chợt nghĩ, nếu Andrew mà là dân Académie Julian, thì đến cả những câu chuyện khuất tất của ngài hoạ sĩ kia thời còn làm giảng viên cũng được cậu ta phơi bày bằng sạch.

Vị thám tử tiếp tục tìm thông tin về quý ngài hoạ sĩ. Quả đúng như những gì Andrew bình phẩm, khoảng nửa sau năm 1991, cái tên B.Maurel hoàn toàn biến mất khỏi mặt báo. Năm bức họa mới của ông ta sau "Nàng Emilia bên hồ" đã không còn được công chúng đón nhận, thậm chí còn bị coi là "lệch pha" giữa hàng loạt các tác phẩm hiện đại khác. Những năm sau đó, cánh báo chí không nhắc gì đến phi vụ buôn bán tranh giả, hay một chút manh mối hữu ích nào liên quan. Anh chỉ tìm được một bài báo nhỏ viết về một vụ hoả hoạn tại một nhà kho cũ tại khu Courneuve. Cảnh sát đã tìm được một số đồ vật như khung tranh, vải vẽ,... bị thiêu rụi, song không điều tra ra nguyên nhân.

- Vụ án trước đó trên phố Falguière thế nào rồi, Francis. Anh đã có bước đột phá nào chưa?

- Cảnh sát chưa khoanh vùng được nghi phạm thì vụ khác đã ập đến, lại còn mang nhiều điểm chung đến mức không bình thường nữa chứ._ Francis nhẹ nhàng đóng quyển album lại._ Hung khí và cách thức gây án từa tựa nhau, trong danh sách nghi phạm thì nổi lên một cái tên có đầy đủ nghi vấn khiến người qua đường cũng phải lưu tâm: Đàn ông, có sức vóc, có quan hệ với cả hai nạn nhân, nghiện cờ bạc và đang trong tình trạng không một xu dính túi. Thành thật mà nói, tôi đang phải kìm hãm luồng suy nghĩ của mình để không bị cuốn theo dòng chảy phân tích của số đông.

Andrew bật cười, cậu ta thích nghe những câu chuyện li kì mà chàng thám tử mang đến. Vụ nào chưa phá xong thì lại càng hấp dẫn. Lúc đó, cậu ta sẽ là người "mở" ra vô vàn khả năng khả dĩ, nhiệm vụ của Francis là đi "đóng" từng "cánh cửa" giả thuyết lại. Cho đến khi chỉ còn một cánh cửa duy nhất, dẫn lối đến sự thật.

- Anh đã xem xét trường hợp của ông Devaux chưa?

- Ông ta hoàn toàn có động cơ, nhưng trong báo cáo tôi nhận được sáng nay lại đưa ra bằng chứng có thể coi là có lợi cho ông ấy. Hung khí ở vụ thứ hai, chiếc gạt tàn thuốc ấy, được một người đàn ông đội mũ và đeo khẩu trang mua về vài ngày trước, chỉ ngay sau khi vụ án của bà Deneuve được lên trang nhất. Người bán chắc chắn người đó không phải ông Maurel, tuy nhiên thì họ cũng không nhận ra người mua là ai trong số các nghi phạm. Rõ ràng vụ giết người này có chủ ý, chứ không mang tính bộc phát. Trừ khi...

- ... trừ khi ông ta là người trong đường dây buôn bán tranh giả. Tôi nói có đúng không?

- Phải, nhưng đáng tiếc là, tôi hiện chưa tìm thấy manh mối nào hữu ích để chứng minh giả thuyết này. Giá mà tôi biết được nguồn tin nào đó về công việc môi giới tranh vẽ của ông ta...

- Hmm... Tôi sẽ thử liên lạc với một số nhân vật có tiếng trong ngành hội họa, nếu có thông tin thì thì tôi sẽ gửi thư cho anh ngay, vậy được chứ!

- Quá tuyệt vời!_ Vị thám búng ngón tay một cái “tách”._ Nếu chuyện này sớm được làm sáng tỏ thì khả năng cao tới mai là tôi phá được vụ này rồi!

Francis không ở lại lâu, ngày mai đối với anh sẽ là một ngày bận rộn.