Từ sớm tinh mơ, dân làng Thủy Đường cùng Công Tích, Sỹ Nghị và một ngàn quân sĩ đã chờ đón trên một con đường nhỏ cách làng chừng mười dặm. Dân các làng lân cận không rõ sự tình, khi hỏi, chỉ được người làng Thủy Đường cho hay đang chờ đón người đã khuất trở về từ quân đội.

Bà con họ Nguyễn, họ Tạ đội khăn trắng đứng ở hàng đầu. Từ xa, Duệ trông thấy những tấm khăn trắng ấy, nước mắt không kìm được cứ thế tuôn rơi. Dân làng đã được hướng dẫn nghi thức mới để hành lễ khi Chương đến. Chương không nói nên lời vì Duệ cứ khóc mãi không dứt. Lúc bấy giờ, bà con họ Nguyễn, họ Tạ mới ùa đến vây quanh Duệ. Một người phụ nữ, mà sau này Duệ mới biết là Mè, chị họ con chú bác, ôm chặt lấy nàng rồi cũng khóc rống lên. Đến lúc này, không khí mới thực sự giống một đám cất bốc mộ. Nỗi mừng tủi trùng phùng, tiếc nuối cho người cũ không thể gặp lại, sự bỡ ngỡ của người mới, tất cả quyện vào nhau tạo nên một bầu không khí vô cùng khó tả. Dù có tang thương nhưng niềm vui mừng vẫn lớn hơn cả.

Những người đi đường không hề biết ai nằm trong quách, chỉ đoán rằng đó chắc chắn là một nhân vật không hề tầm thường. Đến khi các làng xung quanh biết được sự tình thì Chương đã không còn ở Thủy Đường nữa rồi.

Mỗi người bốc một nắm đất ném xuống huyệt mộ, như cách tiễn đưa người mới khuất về cõi vĩnh hằng. Duệ ngồi đó, khóc vật vã đến khản đặc cả gi��ng.

Ngay trong ngày, hai ngôi mộ nhanh chóng được xây bằng xi măng, ốp đá cẩm thạch kiên cố. Nội dung khắc trên bia đá lớn ghi rõ: “Nơi an nghỉ của song thân Thần phi Nguyễn Diệu Huyền. Tế tử Vạn Thắng vương cùng Đại Thắng Hoàng hậu, Nguyễn Thần phi, Lâm Ái phi và Trịnh Quý phi của Thiên Đức phủ đồng lập mộ. Mùa thu, hạ tuần tháng 9, năm Thiên Đức 30.”

Vạn Thắng vương sẽ cấp cho làng Thủy Đường mỗi năm mười nén vàng, hai mươi nén bạc và một mẫu ruộng để lo nhang đèn thờ cúng.

Xong xuôi mọi việc, Duệ về nhà ông Nguyễn Sông, trong khi Trưởng làng Tạ Khôn cùng các hương thân phụ lão đưa Chương đi thăm quan khắp làng một lượt. Tạ Khôn thay mặt dân làng, bày tỏ lòng biết ơn Vạn Thắng vương đã quan tâm đến ngôi làng nhỏ bé. Chương nói: - Ta không thiếu bạc vàng, của cải dù là "nước sông công lính", ta cũng không tiếc dùng. Ta có thể dùng những thứ ấy để giúp làng ta thay đổi diện mạo trong ngày một ngày hai. Tuy nhiên, để Thủy Đường thực sự thay da đổi thịt, trước hết ông phải là người đi đầu trong việc vận động dân làng thay đổi, đồng thời tuân thủ các chính sách mà triều đình Thiên Đức ban hành. Ta cũng mong quê cha đất tổ của Thần phi được giàu đẹp, trở thành tấm gương cho những nơi khác noi theo. Làng ta sẽ giàu vì dân làng ta tài giỏi, chứ không phải vì sự ưu ái từ ta. Mong các cụ hiểu rõ điều này.

Tạ Khôn cùng các hương thân phụ lão đều ghi nhớ lời căn dặn. Chương dừng chân trước một ngôi miếu nhỏ hoang tàn, cạnh đó là một cây duối cổ thụ rủ bóng mát. Tạ Khôn thưa: - Bẩm Vương, miếu Thần Ngư rất linh thiêng, đã phù hộ cho dân làng được no ấm bấy lâu nay. Miếu này do dân Thủy Đường dựng từ thời xa xưa. Hôm trước, các binh lính có ý muốn tu sửa nhưng còn e ngại nơi đây quá thanh tịnh, linh thiêng nên chưa dám động chạm.

Chương tản bộ vào bên trong miếu, ngước nhìn mái ngói nhuốm màu thời gian, nhiều viên đã vỡ nát. Tường gạch vôi cát tróc lở khắp nơi. Anh châm năm nén hương cắm vào bát hương cũ kỹ trên bệ thờ đã được quét tước sạch sẽ. Khấn vái xong, Chương đứng trước khoảng sân nhỏ phía trước miếu, cất tiếng nói với mọi người: - Làng ta xưa nay còn nghèo khó, nên miếu thờ Thần Ngư vẫn hoang tàn đổ nát, chưa được tu sửa. Ta là tế tử của làng, nay phát tâm dựng lại miếu thờ Thần Ngư. Tuy "của ít lòng nhiều", nhưng sau này ta vẫn nhờ các cụ chăm nom hương khói cho miếu. Vì thời gian có hạn, ta khó lòng có mặt vào lúc khánh thành, vậy ta sẽ chuẩn bị một tấm bảng đặt trước miếu, nhờ các cụ chọn giờ lành tháng tốt để gắn lên.

Các hương thân phụ lão nhất loạt vui mừng, đồng loạt tạ ơn. Chương hỏi làng có chùa không, và các hương thân phụ lão dẫn anh đến đó. Quang cảnh Thủy Đường tự vô cùng hoang sơ: điện thờ chính chỉ có ba gian lợp mái tranh, vách đất, với mặt tiền là những tấm ván gỗ đã bạc màu theo năm tháng.

Một ni sư tuổi đã ngoại tứ tuần, sớm hôm vẫn cần mẫn khói hương, tụng kinh gõ mõ. Sau khi hương khói, lễ lạt xong xuôi, Chương đến nói chuyện với Thiền sư Sùng Phạm: - Bạch Thầy! Ta có thể phát tâm dựng một ngôi chùa mới được không? Nhìn cảnh chùa thế này, ta thực sự muốn xây mới lại. Và nếu có một vị cao tăng đến trụ trì thì hay biết mấy.

Thiền sư Sùng Phạm đáp: - Mô Phật! Vương phát tâm xây chùa là việc tích đức, tích phúc, rất nên làm. Bần tăng sẽ thỉnh một vị cao tăng đức cao vọng trọng đến chăm nom Thủy Đường tự.

Chương nghe vậy lấy làm hài lòng, hỏi ni sư thêm vài chuyện rồi hứa rằng Thủy Đường tự sẽ sớm được xây dựng lại.

- Bần ni tạ ơn Vương đã đoái hoài đến nhà chùa, mong Vương luôn khỏe mạnh. A di đà Phật!

Chương nhắc ông Trưởng làng rằng, hai mẫu ruộng công sẽ được tặng cho nhà chùa để sau này lo hương khói cúng bái. Anh căn dặn thêm: - Nếu làng ta thấy nhà chùa còn thiếu thốn gì, hãy đề đạt lên trên. Con cháu mai sau vinh quy bái tổ, áo gấm về làng, phải dặn dò chúng đến miếu, đến chùa thăm viếng. Nhà chùa là nơi lo phần tâm linh, tinh thần cho làng nước, nên không được sao nhãng.

Một năm sau, miếu Thần Ngư và chùa Thủy Đường đồng loạt khánh thành trong cùng một ngày. Chùa trở thành nơi tụ họp của các bà, các cô, còn miếu là nơi các ông bàn bạc việc làng. Một tấm biển gỗ treo trên cổng chùa ghi song ngữ, mạ chữ vàng lấp lánh.

Chẳng biết có phải do miếu, chùa được xây mới khang trang, đẹp đẽ nên thần Phật vui lòng mà phù hộ độ trì cho dân làng hay không. Chỉ biết rằng, sau này con cháu trong làng có rất nhiều người hiển đạt, thành danh. Hằng năm, dù có về thăm viếng hay không, họ đều gửi lễ vật dâng lên để tạ ơn. Đó đã trở thành lệ làng từ bao giờ. Hai tấm biển gỗ được treo bên trên, luôn được bảo quản rất cẩn thận. Con cháu trong làng ai nấy đều thấu rõ tầm quan trọng của chúng. Sau này, miếu và chùa còn nhận thêm nhiều sắc phong, càng trở thành chốn linh thiêng, tôn nghiêm hơn.

Duệ nhân danh người cháu, bỏ tiền túi ra xây nhà mới cho bác ruột Nguyễn Sông. Nàng cũng xuất tiền giao cho Nguyễn Rô để xây nhà từ đường cho dòng họ Nguyễn ở Thủy Đường. Linh vị của cha mẹ nàng được thờ bên cánh hữu của từ đường ngay từ khi khánh thành, theo sự thống nhất của toàn dòng tộc.

Các cháu trong làng sẽ theo Duệ về huyện Thừa Thiên để chuyên tâm học hành. Nguyễn Thị Mè cũng theo Duệ để tiện trông nom các cháu. Gần một năm sau, Mè bén duyên và trở thành vợ của Bùi Như Lạc, một người đàn ông đã ngoài tứ tuần, từng quyết chí không lấy vợ. Trong sáu năm sau đó, Mè sinh sòn sòn bốn người con, đủ nếp đủ tẻ. Cuộc đời cô gái góa chồng 28 tuổi, tưởng chừng sẽ buồn tẻ nơi thôn dã, bỗng chốc vụt một cái trở thành thân thích ruột thịt của Thần phi, lấy thêm chồng và có con đàn cháu đống. Mè chỉ là một trong số ít những số phận đổi thay ở làng Thủy Đường, bằng cách này hay cách khác.

Duệ đi khắp làng một lượt, tạ ơn dân làng vì đủ mọi lý do, kèm theo những đồng quà tấm bánh gửi đến từng người, từ trẻ đến già. Đôi mắt nàng mọng đỏ vì xúc động, nhưng nụ cười thì chẳng lúc nào tắt trong suốt ba ngày ở Thủy Đường. Sau này, nàng còn về làng rất nhiều lần, nâng đỡ và dìu dắt nhiều con em xuất thân từ Thủy Đường.

Chừng một tháng sau đó, làng Thủy Đường có một lớp học với hai cô giáo hoặc hai thầy giáo luân phiên nhau giảng dạy chữ Bụt. Tỉ lệ mù chữ ở làng vốn dĩ gần như tuyệt đối. Cả người già lẫn trẻ nhỏ trong làng, đặc biệt là ông Tạ Khôn, luôn đốc thúc con trẻ học hành chăm chỉ ngày đêm, theo đúng lời Vạn Thắng vương đã dặn.

Với sự nỗ lực không ngừng của làng cùng sự giúp đỡ từ nhiều nơi, chỉ sau một thế hệ, làng Thủy Đường đã trở thành một vùng đất học, nơi sản sinh ra nhiều văn nhân kiệt xuất trung thành với vương triều ở xứ Đoài, tiếp nối truyền thống học hành vẻ vang của bà tổ làng, Thần phi Nguyễn Diệu Huyền.

Chương chỉ ngủ lại làng Thủy Đường một đêm duy nhất. Sáng hôm sau tỉnh giấc, anh liền dẫn theo Trần Nhật Tôn cùng đội thân vệ và một trăm nữ binh rời đi ngay lập tức. Quân sĩ Đường Vỹ ở lại bên Duệ, còn những người lính và các quan viên khác thì trở về thành Kinh Môn hoặc An Sơn phủ đệ để bắt đầu công việc. Chương sẽ đến sau đó.

Toàn bộ quyền sở hữu đối với nội dung biên tập này thuộc về truyen.free, mong quý độc giả tiếp tục ủng hộ.